ଏକ ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମାୟାର ଭ୍ରମ ତାଙ୍କ ମନକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆଣିଲା। ଏଠାରେ କିଛି ଏପରି ଥିଲା—ଏହି ଉଚ୍ଚତମ ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ ନୁହେଁ, କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ନାହିଁ। ନଗ୍ନ ଧର୍ମ ଏକ, ଅନେକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଧର୍ମ ଅନ୍ୟ। ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରମାଣ ଦେଇ ମାୟା ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଧର୍ମକୁ ଛାଡିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା। ମାୟା ଏହି ମହାଧର୍ମକୁ ପ୍ରଚାର କରି ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିଜର ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ନୂତନ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ହେଇଗଲି, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟମାନେ ଏଭଳି ଏକାଏକି ଦିନରେ ଅଧିକାଂଶ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତିନି ବେଦମୂଳକ ଧର୍ମପଥକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପୁନଃ, ଲାଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଅଦମ୍ୟ ମାୟା ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ ମୃଦୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲା, “ଯଦି ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହୁଁଛ, କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଏହି ପଶୁ ବଳି ଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଆପଣା ହେଲା। ମୋର କଥା ଶୁଣ; ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଜ୍ଞାନରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଜଗତ ଏକ ସତ୍ୟ ଆଧାର ନାହିଁ, ମିଥ୍ୟା ଜ୍ଞାନ ଓ ମାୟାରେ ଲିନ; ରାଗ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଦୂଷିତ, ଏହି ଭବ ସଂକଟରେ ଭୃମଣ କରୁଛି।" ଏଭଳି ମାୟା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅଜନ୍ମ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମାଣ ଓ ଚତୁର୍ୟ ଉପାୟରେ ମାୟା ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଧର୍ମକୁ ଛାଡିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା। ଏହି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଖକୁ କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ପ୍ରଚାର କଲେ। ଏଭଳି ଦୈତ୍ୟମାନେ ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତିର ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଅନେକ ଭ୍ରାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାୟା ଦୈତ୍ୟମାନେ କୁ ବିଭ୍ରମିତ କଲା। ଅତି କ୍ଷଣରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତିନି ବେଦମୂଳକ ଧର୍ମକୁ ଏକାଏକି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। କିଛି ଦୈତ୍ୟ ବେଦକୁ, କିଛି ଦେବତାମାନେ କୁ ଉପହାସ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ବଳି ଓ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଉପହାସ କଲେ। ଏଭଳି ଅସାର କଥା ଧର୍ମକୁ ସମର୍ଥନ କରେନାହିଁ; ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କଲେ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି କହିବା ଶିଶୁସ୍ଵଭା। ଯଦି ବହୁ ବଳି ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ମିଳେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପଭୋଗ କରେ, ତେବେ ଏକ ଲକଡ଼ି ଜଳିଲେ, ଏହି ଲକଡ଼ି ଆଉ ତାହାର ପତ୍ର ଖାଇଥିବା ପଶୁ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ହେବା ଉଚିତ। ଯଦି ପଶୁ ବଳି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, ତେବେ ବଳିକାର ପିତା ଘୁମାଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ବଳି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କି? ଯଦି ଅନ୍ୟର ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟରୁ ତୃପ୍ତି ମିଳେ, ତେବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଦିନେ ଯାତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଯିବେନାହିଁ। ଲୋକମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ମିଥ୍ୟା କଥା ଯଦି ମଧୁର ଲାଗେ, ତାହାକୁ ଚାଲିଦେବା ଉଚିତ। ମହାଦୈତ୍ୟମାନେ, ଯାହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାହା ଆକାଶରୁ ପଡ଼େନାହିଁ; ଯାହା ଯୁକ୍ତିସଂଗତ ଓ ମୋ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଥିବା, ସେହି କଥା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଅନେକ ଉପାୟରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମାୟାରେ ବିଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ବେଦମୂଳକ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ନାପାଇଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏଭଳି ଧର୍ମପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ପୁନଃ ଦେବତା ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଧର୍ମରେ ବାଧା ଦେଇଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ନିଜ ଧର୍ମର ଅସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲା, ସେ ପୂର୍ବେ ସମ୍ରକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲେ। ଏହିପରି, ମୈତ୍ରେୟ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମପଥରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମପଥ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟଥା କିଛି କରିପାରିଲେନାହିଁ। ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଅଛି: ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବନପ୍ରସ୍ଥ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ; ପଞ୍ଚମ ନାହିଁ। ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଗ୍ରହଣ କରେନାହିଁ, ସେ ପାପୀ। ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ; ଯିଏ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେନାହିଁ, ସେ ଦିନେ ନିମ୍ନ ଯାଇଯାଏ। ମହାପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ, ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନ କଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ଦେବା ଉଚିତ। ଏକ ବର୍ଷ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ ନ କଲେ, ସେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ; ଶୁଭ ଲୋକମାନେ ଏହି ଅଶୁଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଏକ ମହିଳା କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ପୋଷାକକୁ ଛୁଇଁଲେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଆସେ; ଯିଏ ପାପ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି ନାହିଁ। ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ଭୂତମାନେ ଅସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ, ସେ ଲୋକ ଏହି ଜଗତରେ ଶୁଭ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଦେବତା ଆଦିଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଓ ଘର ଦୂଷିତ, ସେ ଘର ଉପକରଣ ମଧ୍ୟରେ ମିଶିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା, ମାନ, ହାସ୍ୟ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ବର୍ଷ ସମାନ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ଖାଇଲେ, ବସିଲେ, କିମ୍ବା ଏକେଇ ଶୟନ କଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ସମାନ ହୋଇଯାଏ। ଦେବତା, ପିତୃ, ଭୂତ, ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନ କରି ଖାଇଲେ ପାପ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କଣ? ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ଯିଏ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ି ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ 'ଅଶୁଦ୍ଧ' ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଚାରି ଶ୍ରେଣୀ ମିଶିଗଲେ, ମୈତ୍ରେୟ, ଏହି ଶୁଭ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ହାନି କରେ। ଯିଏ ଋଷି, ଦେବତା, ପିତୃ, ଭୂତ, ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନ କରି ଖାଇଲେ, ସେ ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେହି ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ।