ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜାଙ୍କୁ ଓର୍ବ ଋଷି ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ସେଇ ଲୋକ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜନାନୀ, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ, ସେଇ ଲୋକରେ କେଶବ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ କେବେଁ ମାରେନାହିଁ, ହତ୍ୟା କରେନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଜୀବକୁ କ୍ଷତି ଦେଇନାହିଁ, ସେମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଦେବତା, ଦ୍ୱିଜ, ଓ ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଖୁସି କରନ୍ତି। ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରତି ଓ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ଯେମିତି ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରେ, ସେଇପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ମଙ୍ଗଳ ଭାବନା ରଖେ, ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ହରି ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ରହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକର ମନ କାମ, କ୍ରୋଧ ଆଦି ଦୋଷରେ ଦୂଷିତ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ହୃଦୟ ପବିତ୍ର, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରିୟ। ଏହିପରି ଲୋକ ଯେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅନୁସରି ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସାଗର ରାଜା କହିଲେ, “ଏହି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଏକେକ୍ ଭାବେ ମୋତେ କୃପା କରି ଏଉଁଠି ଏକେକ୍ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ।” ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ଔର୍ବ ଋଷି କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଧର୍ମ ଏବଂ କ୍ରମେ ତାଙ୍କର କ୍ରିୟା ଏହିପରି ଅଛି—ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନ ଦେବା, ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଅଧ୍ୟାପନ କରିବା, ନିତ୍ୟ ଜଳ ଦେବା, ଓ ଅଗ୍ନି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ଜୀବିକା ପାଇଁ ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ, ଶିକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ, ଓ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିବା ଓ କେବେଁ ଅନ୍ୟକୁ କ୍ଷତି ଦେଇନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମୈତ୍ରୀ ରଖିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଧନ। ପାଥର, ମଣି, ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କର ସମ୍ପତି ପ୍ରତି ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖିବା, ଓ ନିଜ ଜନାନୀ ସହିତ ନିୟମିତ କାଳରେ ମିଶିବା ଉପଯୁକ୍ତ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇପାରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିପାରନ୍ତି, ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଜୀବିକା ହେଉଛି ତାଲୱାର ଚାଲାଇ ମାଟିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଏହିଠାରେ ଭୂମିର ରକ୍ଷା ସର୍ବୋପରି। ରାଜା ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ଚାହିଁଥିବା ଲୋକକୁ ଲାଭ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ଲୋକପାଳ ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି ତାଙ୍କର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଜୀବିକା ପାଇଁ ବୃଷି, ବ୍ୟାପାର ଓ କୃଷି ହେଉଛି, ଏହି ସବୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଧର୍ମ କରିପାରନ୍ତି, ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ, ସେମାନେ ଧନ କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ନମ୍ରତା, ପବିତ୍ରତା, ସେବା, ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଚୋରି ନ କରିବା, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସହିତ ସଂଗତି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେଇପାରନ୍ତି, ଘୃହଯାଜ୍ଞ କରିପାରନ୍ତି, ଓ ପିତୃକର୍ମ କରିପାରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ପରିବାର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି, ଓ ନିଜ ଜନାନୀ ସହିତ ନିୟମିତ କାଳରେ ମିଶିପାରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଦୟା, କ୍ଷମା, ଅହଂକାର ନଥିବା, ସତ୍ୟବାଦି, ପବିତ୍ରତା, ଚିନ୍ତା ନଥିବା, ଶୁଭ ଓ ମୃଦୁ ଭାଷଣ ଗୁଣ ହେବା ଉଚିତ। ମୈତ୍ରୀ, ଅଲୋଭ, ଅକଞ୍ଚନତା, ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ଗୁଣ। ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ, ଏବେ ଆମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଧର୍ମ ଶୁଣିବା। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଧର୍ମ ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିପାରନ୍ତି, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଧର୍ମ ଦୁଃଖକାଳରେ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଧର୍ମ ଏହି ଦୁଇ ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଯଦି ସକ୍ଷମ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଦୁଃଖକାଳ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ରାଜନ୍, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ କୁହିଦେଲି, ଏବେ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ କୁହିବି। ଏଠାରେ ଔର୍ବ କହିଲେ—ଏକ ଶିଶୁ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ହେବା ପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିବା, ନିତ୍ୟ ବେଦ ପାଠ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଶିଖ୍ୟାର୍ଥୀ ପବିତ୍ରତା, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ, ଓ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା, ତାପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ ଉଠିବା, ଚାଲିଲେ ଅନୁସରଣ କରିବା, ବସିଲେ ତଳେ ବସିବା, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ବିରୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ନ କରିବା ଶିଷ୍ୟର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଗୁରୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ବେଦ ପାଠ କରିବା, ମନକୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ନ ନେଇଯିବା, ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଭିକ୍ଷା ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କଲେ ପରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ, କାଠ, ଆଦି ଆଣିଦେବା ଦାୟିତ୍ୱ। ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ଘୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କରି, ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରି ଘୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ। ଘୃହସ୍ଥ ହୋଇ, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରି, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ବେଦକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଓ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା ଓ ପ୍ରେମ ରଖିବା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ତାଙ୍କ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭିକ୍ଷା ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅନୁସ୍ଥିତ, ଏହିପରି ଘୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ସର୍ବୋପରି ମନାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଓ ଜଗତ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରନ୍ତି।