ସାଗର ରାଜା, ଭାର୍ଗବ କୁଳର ମହାମୁନି ଔର୍ବଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଇ, ଶୀର୍ଷ ନମାଇ ନମ୍ରତାର ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିବା ଉଚିତ? ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜାର ଉପାୟ ଓ ତାହାର ଫଳ କ’ଣ?" ଏପରି ଉତ୍ସୁକତାର ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଔର୍ବ ଋଷି ମୂଲ୍ୟବାନ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ—"ଶୁଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମଣିଷ ଏହି ପୃଥିବୀର ଇଛା, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ, ଏହା ସହିତ ଚରମ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେଉଁ ଫଳ ଚାହିଁଥାଏ, ଯେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାହିଁଥାଏ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସେଉଁଠାରେ ସେହି ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ—ସେ ଛୋଟ ହେଉ କି ବଡ଼। ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ହେ ଭୂପତି, କିପରି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ କହିବି, ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେଉଁଠି ଲୋକେ ପୂଜିଥାଏ, ଯିଏ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରେ; ଏହିଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ଯାହାରେ ବିଷ୍ଣୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ, ସ୍ତୋତ୍ର, ଜପ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ, ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, କାରଣ ହରି ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା। ତେଣୁ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଶିଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକ ବ୍ୟକ୍ତି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର—ଏମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଯିଏ ନ ଅପବାଦ କରେ, ନ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥାଏ, ନ ମିଥ୍ୟା କହେ, ଏପରି ଲୋକକୁ କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ, ଧନ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଯିଏ ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହିଁ, ସେ ଲୋକକୁ କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ କୌଣସି ଜୀବକୁ ମାରେନାହିଁ, ଆଘାତ କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ସଦା ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସେବାରେ ଉତ୍ସୁକ, ତାଙ୍କୁ ଗୋବିନ୍ଦ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ନିଜ ଓ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଯେପରି ଭଲ ଚାହେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଭଲ ଚାହେ, ତାଙ୍କୁ ହରି ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଯାହାର ମନ ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦୂଷିତ ନୁହେଁ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଯିଏ ନିର୍ମଳ ମନେ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଏପରି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ସାଗର କହିଲେ—"ତେଣୁ, ମୁଁ ଚାହେଁ ଏହି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ। ଦୟାକରି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦିଅନ୍ତୁ।" ତାହା ପରେ ଔର୍ବ କହିଲେ—"ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମ ମୁଁ କହିବି, ମନ ଦେଇ ଶୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଲାଗି ଦାନ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା, ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠା, ତରଳ ଜଳ ଦେବା ଓ ଅଗ୍ନି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଜୀବିକା ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିପାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରନ୍ତି, ଓ ଧର୍ମ ନୁସାରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କାହାକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମୈତ୍ରୀ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ପଦ। ପାଥର, ମଣି, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖିବା ଓ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ନିୟମିତ ଋତୁ ଅନୁସାରେ ଯିବା ଉଚିତ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇପାରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିପାରନ୍ତି ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଜୀବିକା ହେଉଛି ତଳୱାର ଧାରଣ କରି ଭୂମିର ରକ୍ଷା; ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ, ଭୂମି ରକ୍ଷା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ରାଜା ଭୂମିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ, ସେ ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥାଏ ଓ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ମର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ, ରାଜା ଚାହିଁଥିବା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପିତ କରେ। ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଲାଗି ଜୀବିକା ହେଉଛି ପଶୁପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ କୃଷି, ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରନ୍ତି; ଦୈନିକ ଓ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ, ସେମାନେ ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଧନ ଉପାର୍ଜନ କରି ଦ୍ୱିଜାତିମାନେକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ନମ୍ରତା, ପବିତ୍ରତା, ସେବା, ମାଲିକ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା, ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଯଜ୍ଞ, ଚୋରି ନ କରିବା, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେଇପାରନ୍ତି, ଗୃହସ୍ଥ ଯଜ୍ଞ କରିପାରନ୍ତି—ପିତୃ ତର୍ପଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୈନିକ କର୍ମ କରିପାରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଚାକର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଧନ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି; ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଯଥା ଋତୁ ଅନୁସାରେ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପାଇଁ ଦୟା, କ୍ଷମା, ଅହଂକାର ନ ଥିବା, ସତ୍ୟବାଦିତା, ପବିତ୍ରତା, ଚିନ୍ତାର ଅଭାବ, ମଙ୍ଗଳ, ମୃଦୁ ଭାଷଣ ଏହି ଗୁଣ। ମୈତ୍ରୀ, ଲୋଭ ନ ଥିବା, କଞ୍ଚନ ନ ଥିବା, ଇର୍ଷ୍ୟାର ଅଭାବ—ଏହି ଗୁଣ ସମସ୍ତ ଜନସାଧାରଣ ପାଇଁ ଉଚିତ। ଏହି ଗୁଣ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ନିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଏବେ ମୁଁ କହିବି। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦୁଃଖକାଳରେ ହେବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏହି ଦୁଇ ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ଦୁଃଖକାଳରେ ମାତ୍ର ଏହି କର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି କର୍ମ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ଭାବରେ, ରାଜା, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲି; ଏବେ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ କହିବି। ଔର୍ବ ଏହା ପରେ କହିଲେ—"ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ପରେ ଯିଏ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ହୁଏ, ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟରେ ରହି ବେଦ ପାଠ କରିବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ।