ଏକ ସମୟର କଥା, ମୁଁ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନ ତୁମେ ଏବେ କରିଛ, ସେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ କଳିଙ୍ଗକ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କରିଥିଲି। ସେ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଥିବା ଏକ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ କଥା ମନେପକାଇ, ମୋତେ ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ—ଏକ ସମୟରେ ଯମ ଓ ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସଂବାଦ ଘଟିଥିଲା, ତାହା ପ୍ରକାଶ କରିବି। ଯମ, ତାଙ୍କର ଦୂତଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ଯିଏ ହାତରେ ପାଶ ଧରିଥିଲା, ତାଙ୍କ କାନରେ କହିଲେ: “ଯେଉଁମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖ; ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ୱାମୀ, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉପରେ ନୁହେଁ। ମୁଁ, ଯମ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ, ଯେଉଁଠି ଅମରମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଏହି ସଂସାରର ମଙ୍ଗଳ ଓ ଅମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ହରି ଓ ତାଙ୍କ ଆଚାର୍ୟମାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି, ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ—ବିଷ୍ଣୁ ମୋର ଶାସନଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।” “ଯେପରି ସୁନା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଆଭୂଷଣ—ବାହୁବନ୍ଧ, ମୁକୁଟ, କଣ୍ଠାଦିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେପରି ହରି, ଦେବ, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ବିବିଧ ଧାରଣାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସଦା ଏକ। ଯେପରି ପୃଥିବୀ, ଜଳ ଓ ପରମାଣୁ ଶେଷରେ ଏକତ୍ୱକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଦେବ, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ଗୁଣ ଓ ଦୋଷର ନିତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ଶେଷରେ ଏକତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟରେ ହରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ନମନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅମରମଣ୍ଡଳୀ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପବନ୍ଧନ ଛିଡ଼ିଯାଏ ଏବଂ ଘୃତ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଯିବା ପରି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।” ଏହି ଯମଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି, ପାଶଧାରୀ ଦୂତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ! ମୋତେ କହ, ହେ ଧର୍ମରାଜ!” ତାହାପରେ ଯମଙ୍କ ଦୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଯିଏ ହରିଙ୍କୁ ଭଜେ, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିଅନୁସାରେ ତାଙ୍କ ଫଳ ମିଳେ। ଯିଏ ନିଜ କୁଳଧର୍ମ ଛାଡ଼େନାହିଁ, ମନେ ମିତ୍ର-ଶତ୍ରୁରେ ସମଭାବ, ଚୋରି କିମ୍ବା ହତ୍ୟା କରେନାହିଁ, ମନ ଶୁଦ୍ଧ—ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ। ଯିଏ କଳିୟୁଗର ଦୋଷରେ ଅପବିତ୍ର ନୁହେଁ, ମନ ମୋହରେ ଦୂଷିତ ନୁହେଁ, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ବିସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି—ସେ ସଦା ହରିଭକ୍ତ। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପଦକୁ ପାଳା ଦେଖେ, ସୁନା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗୋଛା ଭାବେ ଗଣେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଭଜେ—ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ। ଯେପରି ପବିତ୍ର ପ୍ରସ୍ତରପର୍ବତ ଓ ମନୁଷ୍ୟମନର ଦ୍ୱେଷ ଆଦି ଦୋଷରେ ତୁଳନା ନାହିଁ, ଜେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ତାପ ଶିତଳ ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣରେ ରହିପାରେନାହିଁ।” “ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ, ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସହ ମିତ୍ର, ମିଷ୍ଟି ଓ ହିତକର କଥା କହେ, ଅଭିମାନ ଓ ଢ଼ୋଙ୍ଗ ନାହିଁ—ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାସୁଦେବ ସଦା ବିରାଜିତ। ଏପରି ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ, ସନାତନ, ମୃଦୁ ରୂପୀ ଜଗନ୍ନାଥ ବିରାଜନ୍ତି। ପୃଥିବୀ ଯଦିଓ ବାହ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏଭଳି ହୃଦୟରେ ସେ ଅନ୍ତରେ ଆନନ୍ଦମୟ, ନବପ୍ରସୂନ ପରି ମନୋହର। ହେ ଯୋଧା, ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ମନ ଦୂଷିତ, ନିଜ ସଂଯମ ଓ ନିୟମ ନାହିଁ, ଅବିନାଶୀରେ ମନ ନିଅଟ, ଅହଂକାର ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ଭରିଥିବା, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖ।” “ଯଦି ଆଦିହରି, ସଂଖ ଓ ଗଦାଧାରୀ, ହୃଦୟରେ ବିରାଜନ୍ତି, ସେଠାରେ ପାପ କେମିତି ରହିପାରିବ? ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ଅନ୍ଧକାର ରହିପାରେନାହିଁ। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରେ, ପ୍ରାଣୀ ହନନ କରେ, ମିଥ୍ୟା କହେ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମନ ଦୂଷିତ—ସେ ଅନ୍ତେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ପାଉନାହିଁ। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଉନ୍ନତି ସହିପାରେନାହିଁ, ନିନ୍ଦା କରେ, ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦାନ କରେନାହିଁ—ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଜନାର୍ଦନ ବିରାଜନ୍ତି ନାହିଁ। ଯିଏ ନିଜ ଜନ, ଜନନୀ, ପିତା, ପତ୍ନୀ, ସେବକଙ୍କୁ ଅତି ମମତା କରେ, ଧନପ୍ରତି ଲୋଭ ଓ ଚତୁରତା ରଖେ—ସେ ଅଧମ ଲୋକ ଭକ୍ତ ନୁହେଁ। ଯିଏ ମନ ଦୁଷ୍ଟ, ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମଦମସ୍ତ, ଦୈନିକ ଅପକର୍ମ କରି ନିଜକୁ ବାନ୍ଧେ—ସେ ପଶୁ ସମ, ବାସୁଦେବଭକ୍ତ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଏହି ଅଚଳ ଚିନ୍ତା ରଖେ: ‘ଏ ସମସ୍ତ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ବାସୁଦେବ, ପରମ ପବିତ୍ର, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ’—ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଉଦିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯାଅ, ଅନ୍ୟମାନେ ଦୂରେ ରହୁ। ହେ କମଳାକ୍ଷ ବାସୁଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ, ଭୂଧର, ଅବିନାଶୀ, ସଂଖ-ଚକ୍ରଧାରୀ! ଯେଉଁମାନେ କହନ୍ତି—‘ମୋ ଶରଣ ହ’—ଏମାନେ ଯଦି ପାପୀ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖ। ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା ବିରାଜିତ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ହେ ଚକ୍ରଧାରୀ, ତୁମ ପଥ କିମ୍ବା ମୋର ପଥ—ସେ କେବେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବିଜିତ ହେବେନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ ପାଇଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ଧର୍ମରାଜ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ସେ ଯାହା ମୋତେ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ କହିଲି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି କଥା ଆଗରୁ ମୋତେ କଳିଙ୍ଗଦେଶର ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ନକୁଳ କହିଥିଲେ, ଯିଏ ମହାବିଭୂଷିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲ, ମୁଁ ସେପରି ଏହି କଥା ଏବେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ସଂସାରସାଗରରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ସଦା କେଶବରେ ନିର୍ଭର କରେ, ତାଙ୍କୁ ଯମଦୂତ, ପାଶ, ଦଣ୍ଡ, ଘୋଡ଼ା, ଯମ, ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ କିଛି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରେ, ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ: “ହେ ପୂଜ୍ୟ, ସଂସାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ କିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ କଥା ମୋତେ ଖୋଲି କହନ୍ତୁ। ଓ ମହାମୁନି, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଭଜିବା ଫଳ କ’ଣ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: “ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କଲ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ମହାନ ସଗର କରିଥିଲେ; ତାକୁ କିପରି ଔର୍ବ କହିଥିଲେ, ମୁଁ କହୁଛି। ସଗର, ଭାର୍ଗବ ଔର୍ବଙ୍କ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କରି, ବିଷ୍ଣୁପୂଜାର ଉପାୟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ ଏହି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ କ’ଣ ଫଳ ମିଳେ?