ମୈତ୍ରେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଛି ଯେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବିଷ୍ଣୁ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ବିଷ୍ଣୁ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କିଛି ଅଛିନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ମହାତ୍ମା ବ୍ୟାସ ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ କିପରି ଭେଦ କରିଥାନ୍ତି? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ବ୍ୟାସ କିଏ ଥିଲେ? ଏହା ସହିତ ବେଦର ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ କିପରି ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା?” ପରାଶର ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ—“ମୈତ୍ରେୟ, ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖାର ବିଭାଜନ ଅସଂଖ୍ୟ; ମୁଁ ସବୁ ବିବରଣୀ ଦେଇପାରିବିନାହିଁ, ତୁମେ ତାହାକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଶୁଣ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟାସ ରୂପେ ଏକ ବେଦକୁ ଅନେକ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ମାନବର ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ କ୍ଷୀଣ ହେବାକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତି ହୁଏ। ଯେଉଁ ଦେହରେ ବ୍ୟାସ ବେଦକୁ ବିଭକ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, ସେଇ ବ୍ୟାସ ମଧୁ ଶତ୍ରୁ ବେଦବ୍ୟାସ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ବ୍ୟାସ ଯେଉଁ ଥିଲେ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବଂ ବେଦ ଶାଖା ବିଭାଜନ ବିଷୟରେ ମୋଠୁ ଶୁଣ। ଏହି ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବେଦ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୮ ଥର ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପରରେ ଚାରି ଭାଗକୁ ବେଦ ଭାଗ କରିଥିବା ୨୮ ବେଦବ୍ୟାସ ଏହିପରି ଅଛନ୍ତି—ପ୍ରଥମ ଦ୍ୱାପରରେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପରରେ ପ୍ରଜାପତି, ତୃତୀୟରେ ଉଶନାସ, ଚତୁର୍ଥରେ ବୃହସ୍ପତି; ପଞ୍ଚମରେ ସବିତା, ଷଷ୍ଠରେ ମୃତ୍ୟୁ; ସପ୍ତମରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଷ୍ଟମରେ ବଶିଷ୍ଠ, ନବମରେ ସାରସ୍ୱତ, ଦଶମରେ ତ୍ରିଧାମା; ଏଗାରମ ଦ୍ୱାପରରେ ତ୍ରିଶିଖ, ତାପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ, ତେରୋଟି ଆନ୍ତରିକ୍ଷ, ଚଉଦୋଟି ଭର୍ଣୀ; ପନ୍ଦରୋଟି ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ, ଷୋଯୋଟି ଧନଞ୍ଜୟ, ସତରୋଟି କ୍ରତୁଞ୍ଜୟ, ତାପରେ ଜୟ; ତାପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ, ତାହାଠାରୁ ଗୌତମ, ଗୌତମଠାରୁ ହର୍ୟାତ୍ମା; ହର୍ୟାତ୍ମା ପରେ ବାଜଶ୍ରବା, ବାଜଶ୍ରବାଠାରୁ ସୋମଶୁଷ୍କାୟଣ, ସୋମଶୁଷ୍କାୟଣଠାରୁ ତୃଣବିନ୍ଦୁ; ଋକ୍ଷଠାରୁ ଭୂଭାର୍ଗବ, ଭୂଭାର୍ଗବଠାରୁ ବାଲ୍ମୀକି, ବାଲ୍ମୀକିଠାରୁ ମୋ ପିତା ଶକ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ୟାସଠାରୁ ମୁଁ ପରାଶର। ମୋଠାରୁ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ, ତାପରେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ। ଏହି ୨୮ ପ୍ରାଚୀନ ବେଦ ବିଭାଜନକାରୀ ବ୍ୟାସମାନେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏକ ବେଦକୁ ଏମାନେ ଦ୍ୱାପର ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗରେ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଭବିଷ୍ୟତ ଦ୍ୱାପରରେ, ମୋ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ପରେ, ଦ୍ରୌଣି ବ୍ୟାସ ହେବେ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଏକ ଅକ୍ଷର 'ଓଁ' ଭାବରେ ସ୍ଥିତ; ଏହାର ବଡ଼ତା ଓ ବିସ୍ତାର କ୍ଷମତା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ। ଚିରଯୁବ ପ୍ରଣବ 'ଭୂଃ', 'ଭୁଃ', 'ସ୍ୱଃ' ଭାବରେ ସ୍ଥିତ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଯାହା ଋକ୍, ଯଜୁ, ସାମ, ଅଥର୍ବ ର ସାର, ତାହାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଗୁପ୍ତତମ, ତାହାକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଅପାର, ଅନନ୍ତ, ଅବିନଶୀ ନିବାସ, ଯାହା ଜଗତକୁ ମୂଢ଼ କରେ, ଯାହାର ଆଲୋକ ଓ କ୍ରିୟା ମାନବ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରେ। ଏହା ସାଂଖ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭିତି, ନିଗ୍ରହୀତ ମନ୍ଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ; ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅମୃତ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ କ୍ରିୟାର ଉତ୍ସ। ଏହା ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମାର ଉତ୍ସ, ଗୁହାରେ ବସିଥିବା, ଅଖଣ୍ଡ, ଶୁଦ୍ଧ, ଅବିନଶୀ, ଏବଂ ବହୁରୂପ। ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ବାସୁଦେବର ନିଜ ରୂପ, ପରମାତ୍ମା, ତାହାକୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ, ପ୍ରଭୁ, ତିନି ଭେଦରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଖଣ୍ଡ; ସମସ୍ତ ଭେଦରେ ଅଖଣ୍ଡ, ତଥାପି ବିଭକ୍ତ ଚିନ୍ତା ରଖିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ବ୍ୟାସ ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁର ମିଶ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ର ସାର; ସେ ଋକ୍, ଯଜୁ, ସାମ ର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜୀବ ର ଆତ୍ମା। ବେଦର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ନିଜେ ବେଦକୁ ଅନେକ ଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥାନ୍ତି; ଶାଖା ପ୍ରଚାରକ ଏହି ଭଗବାନ ନିଷ୍କାମ, ସମସ୍ତ ଶାଖା ଜ୍ଞାନର ନିଜ ରୂପ। ପରାଶର କହିଲେ—“ମୂଳ ବେଦ ଚାରି ଭାଗର ଏକ ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରୁ ଗଠିତ; ତାହାଠାରୁ ଦଶ ଗୁଣା ବଡ଼ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ସାର। ଏହି ୨୮ ପରିକ୍ରମାରେ, ମୋ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଏକ ଚାରି ଭାଗ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଯେପରି ବ୍ୟାସ ବେଦକୁ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାସମାନେ ଓ ମୁଁ ବି କରିଛି। ଏହି ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାରି ଯୁଗରେ ବେଦ ଶାଖାର ବିଭାଜନ ଏପରି ହୋଇଛି ବୋଲି ବୁଝ। ଏହି କଳା କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁ; ଭୂମିରେ ଅନ୍ୟ କିଏ ମହାଭାରତ ରଚନା କରିପାରିବ? ମୋ ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବେଦ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ; ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ ଏବେ ଶୁଣ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବ୍ୟାସ ବେଦ ବିଭକ୍ତ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ତାପରେ ସେ ଚାରି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ। ବ୍ୟାସ ଋକ୍ବେଦ ପାଇଁ ପୈଳା, ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଇଁ ବୈଶମ୍ପାୟନ, ସାମବେଦ ପାଇଁ ଜୈମିନି, ଅଥର୍ବବେଦ ପାଇଁ ସୁମନ୍ତୁକୁ ନେଲେ। ଏଭଳି ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖା ବିଭାଜନର ଏତିହାସ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟାସ ଭାଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିଜ ରୂପରେ ଏହି ଦିନ ଯୁଗ ଯୁଗ ଚାଲିଆସିଛନ୍ତି।