ଏକ ସଂସ୍କାରିତ ଘରେ ଧାର୍ମିକ ଗୃହସ୍ଥ କିପରି ଦୈନିକ ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ଓ ପରେ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ, ଏହି ବିଷୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ପୌରାଣିକ ଶାସ୍ତ୍ର ଏପରି କଥା କହିଛି— ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରଥମେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ, ତା’ପରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବାୟୁଙ୍କୁ, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହା ପରେ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳ, ପିତୃଗଣ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଏବଂ ଶୁଚି ଭୂମିରେ ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅର୍ପିତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଵ, ମାନବ, ବୃଷ, ପକ୍ଷୀ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ସର୍ପ, ଦୈତ୍ୟ, ପିଶାଚ, ବୃକ୍ଷ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୋଜନ ଆଶା କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ହେଉ। ଏହି ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ପିପିଲିକା, ପୋକା, ପତଙ୍ଗ ଓ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ଭୁକ୍ତିଆ ସମସ୍ତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଶୁଭ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ମା, ବାପା, ବା ବନ୍ଧୁ ନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୂମିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଏହି ଭୋଜନ ନିଜେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ଦେହର ସାର ଭୋଜନ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ଚୌଦ ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ ଏହି ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ। ଏପରି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଭୂମିରେ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଗୃହସ୍ଥ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ। ଏହା ପରେ, କୁକୁର, ଚଣ୍ଡାଳ, ପକ୍ଷୀ, ପତିତ ଓ ନିର୍ସନ୍ତାନ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରିୟା ପରେ, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଉପହାର ଆସିବା ଆଶାରେ ଗୋଁ ଦୁଧିବା ଯେତେବେଳେ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଦିଘଳ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସ୍ୱାଗତ କରିବା, ଅସନ ଦେଇବା, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅତିଥିଙ୍କୁ ଭୋଜନ, ମୃଦୁ ବାକ୍ୟ, ପ୍ରଶ୍ନ-ଉତ୍ତର ଓ ବିଦାୟ ସମୟରେ ଅନୁସରଣ କରି, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଉଚିତ। ଅଞ୍ଚଳବାହାରୁ ଆସିଥିବା, ଜାତି ଓ ନାମ ଅଜ୍ଞାତ, ଏବଂ ଏହି ଗ୍ରାମର ନୁହେଁ, ଏମିତି ଅତିଥିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଏକା ଅତିଥି ଆସି, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନଦେଇ ଗୃହସ୍ଥ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଅତିଥି ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ନେଇଯାନ୍ତି ଓ ପାପ ଛାଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଏପରି ଅତିଥିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପାଠ, କୁଳ, ଚରିତ୍ର, ପରିବାର ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, କେବଳ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ, ଚରିତ୍ର ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜଣା ଏବଂ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଭାଗ, ଯାହା ହିଂସା ନଥିବା ଓ ଅର୍ପଣ ଯୋଗ୍ୟ, ତାହା ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ତିନି ଭାଗ ଭିକ୍ଷୁକ ଓ ଛାତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ, ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଅଧିକ ଦେବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ। ଏହିପରି ଅତିଥି, ଭିକ୍ଷୁ, ଛାତ୍ର ଓ ଶିଷ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ଅତିଥି ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଫେରିଯିବେ, ସେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ନେଇଯିବେ ଓ ପାପ ଛାଡ଼ିଯିବେ। ଏହି ଅତିଥି ମାନେ ଆସିଲେ, ଧାତା, ପ୍ରଜାପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବସୁ, ଏବଂ ଅର୍ୟମାନ୍ ଏହି ଅତିଥି ମାନେ ମାନବ ଘରକୁ ଆସି ତାଙ୍କ ସହ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ସଦା ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ଅତିଥି ବିନା ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ ଖାନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ବିବାହିତା ନାରୀ, ଦୁଃଖିତ, ଗର୍ଭବତୀ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ, ଶେଷରେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିମାନେ ଭୋଜନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଯଦି ଗୃହସ୍ଥ ଖାଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ ଖାନ୍ତି ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକକୁ ଯାଇ କୀଟଭୋଜୀ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଅନାସ୍ନାନ କରି ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତି ବିନା ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଅପକ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ମୁତ୍ର ଓ ଶିଶୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଇଲେ ମଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ଦାନ ନକରି ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିନ-ରାତି କୀଟ ଓ ଅନୁଚିତ ଜିନିଷ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥ ଖାଇଲେ ପାପରେ ବନ୍ଧିବେ ନାହିଁ, ଏହି ଶିକ୍ଷା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ପାଳନ କଲେ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ବଳ, ଧୀ, ଦୁର୍ଘଟନା ରୁକ୍ଷା ଓ ବିପକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ଠାରୁ ସୁରକ୍ଷା ମିଳେ। ସଠିକ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଶୁଭ ମଣି ହାତରେ ଧରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଶୁଚି ପୋଷାକ, ଅତିଥି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳଙ୍କୁ ଦେଇ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଓ ମଲ୍ୟଧାରଣ କରି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନେକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଭିଜାହାତ ଓ ପାଦରେ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶୁଚି ମୁଖ, ଖୁସି ମନେ ଏବଂ ଅନୁଚିତ ଦିଗ ମୁହଁ କରି ନ ଖାଇବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଧ୍ୟାନ ଏକାଗ୍ର କରି, ଶୁଭ ଓ ଶୁଚି ଜଳ ଛିଟା ଦେଇ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଅସଦ୍ଭାବରେ ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅପିତାପ ଦେଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମେ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଭୁକ୍ତିଆଙ୍କୁ ଦେଇ, ତା’ପରେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ଶୁଚି ପାତ୍ରରେ, କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱିଜ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ବାଲି ଉପରେ ପାତ୍ର ରଖି, ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ, ଅନୁଚିତ ସମୟରେ, ଭିଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ତା’ପରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।