ମହାର୍ଷି ପରାଶର ଏକ ଶାନ୍ତ ଓ ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦରେ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୈତ୍ରେୟ, ଚାକ୍ଷୁଷ, ପବିତ୍ର, କନିଷ୍ଠ, ଭ୍ରାଜିକା, ଓ ବାଚବୃଦ୍ଧ ଏହି ପଞ୍ଚ ଦେବତା ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି। ଏଉଁ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ: ଅଗ୍ନିବାହୁ, ଶୁଚି, ଶୁକ୍ର, ମାଗଧ, ଓଗ୍ନୀଧ୍ର, ଯୁକ୍ତ ଓ ଜିତ। ଏହି ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଉରୁଗ, ଗମ୍ଭୀର, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଯେମାନେ ପୃଥିବୀର ଶାସନ କରିବେ। ଏହି ଚାରି ଯୁଗର ଶେଷରେ, ବେଦର ଅସ୍ଥିରତା ହୋଇଥାଏ; ଏବେ ସପ୍ତ ଋଷି ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ଭୂମିକୁ ଅବତରି, ବେଦକୁ ପୁନଃ ଚଳାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରର ଆରମ୍ଭରେ, ମନୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠିଁ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ମନ୍ବନ୍ତର ଯାଏଁ ରହନ୍ତି। ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଯାଏଁ ଥାନ୍ତି, ପୃଥିବୀକୁ ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମନୁ, ସପ୍ତ ଋଷି, ଦେବତା, ରାଜାମାନେ—ଯେଉଁଠିଁ ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଟୁଟ ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ଏପରି ଚଉଦ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳ୍ପ ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ଯାହା ହଜାର ଯୁଗ ସମାନ। ଏହି ଦିନର ଭଳି ଏକ ରାତି ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଛି; ଏବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧରି, ଶେଷ ନାମକ ଶୟନରେ, ଜଳର ଅନ୍ତରେ ଶୟନ କରନ୍ତି। ତିନି ଲୋକକୁ ଗଳି ନିଅନ୍ତି, ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଜନାର୍ଦନ, ସମସ୍ତ ଜନମାନଙ୍କ ଉତ୍ସ, ନିଜ ମାୟାରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ୍ ଜାଗନ୍ତି, ପୂର୍ବ ଭଳି ପୁନଃ ଏହି ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍ ରଜୋଗୁଣରେ ନିବେଶି, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ମନୁ, ପୃଥିବୀର ଶାସକ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା, ସପ୍ତ ଋଷି—ଏମାନେ ଏହି ଜଗତକୁ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଯାହାର କ୍ରିୟା ଜଗତର ରକ୍ଷା, ଚାରି ଯୁଗର ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। କୃତ ଯୁଗରେ କପିଳ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ଜନମାନଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭାବରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ, ସାମ୍ରାଟ ରୂପରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦମିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ବ୍ୟାସ ରୂପ ଧରି, ଏକ ବେଦକୁ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି, ଶତାଧିକ ଶାଖା କରିଥାନ୍ତି। ଦ୍ୱାପର ଶେଷରେ ବେଦ ବିଭକ୍ତ କରି, କଳି ଶେଷରେ, କଳ୍କୀ ରୂପରେ ଅଧମ ଚରିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ ପଥ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏପରି, ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମା ସଦା ଏହି ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା, ଓ ବିନାଶ କରନ୍ତି; କିଛି ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେନାହିଁ। ମୈତ୍ରେୟ, ଏଠାଁ ଓ ଅନ୍ୟଠାଁ, ସମସ୍ତ ଜନମାନଙ୍କ—ଏତିହାସ, ବର୍ତ୍ତମାନ, ଭବିଷ୍ୟତ—ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ତାଙ୍କ ଶାସକଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଛି; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୈତ୍ରେୟ ବୋଲିଲେ, “ପରାଶର ମୁନି, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଜାଣିଛି ଯେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ବିଷ୍ଣୁରେ, ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଠାରୁ ଆସିଛି; ତାଙ୍କୁ ଛାଡି କିଛି ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ବ୍ୟାସ ରୂପରେ ମହାତ୍ମା ବେଦକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ କିପରି ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତି? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ କିଏ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ? ଏବଂ ବେଦ ଶାଖା ବିଭାଗ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।” ପରାଶର ମୁନି କହିଲେ, “ମୈତ୍ରେୟ, ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖାର ବିଭାଗ ଅସଂଖ୍ୟ; ମୁଁ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହୁଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟାସ ରୂପରେ ଏକ ବେଦକୁ ବହୁ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତି, ଏହା ଜଗତର କଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ, ଓ ପ୍ରଭାବ କମିଯିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜନମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ବେଦକୁ ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେ ଶରୀର ଧରି ବେଦକୁ ବିଭାଗ କରନ୍ତି, ସେ ମଧୁର ଶତ୍ରୁ ବ୍ୟାସ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ କିଏ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ, ଏବଂ ବେଦ ଶାଖା କିପରି ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ମୁଁ କହିଦେଉଛି। ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବେଦ ବିଭାଗ ୨୮ ଥର ହୋଇଛି। ଏହି ୨୮ ପୂର୍ବ ବ୍ୟାସମାନେ ନିମ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି: ପ୍ରଥମ ଦ୍ୱାପରରେ ବେଦକୁ ସ୍ୱୟଂଭୁ ବିଭାଗ କରିଥିଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟରେ ପ୍ରଜାପତି; ତୃତୀୟରେ ଉଶନାସ୍; ଚତୁର୍ଥରେ ବୃହସ୍ପତି; ପଞ୍ଚମରେ ସବିତା; ଷଷ୍ଠରେ ମୃତ୍ୟୁ; ସପ୍ତମରେ ଇନ୍ଦ୍ର; ଅଷ୍ଟମରେ ବଶିଷ୍ଠ; ନବମରେ ସାରସ୍ୱତ; ଦଶମରେ ତ୍ରିଧାମା; ଏଗାରେ ତ୍ରିଶିଖ; ପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ; ତେରେ ଆନ୍ତରିକ୍ଷ; ଚଉଦରେ ବର୍ଣୀ; ପନ୍ଦରେ ତ୍ରୟ୍ୟରୁଣ; ଶୋଳେ ଧନଂଜୟ; ସତରେ କ୍ରତୁଂଜୟ; ଏବଂ ପରେ ଜୟ; ତାପରେ ବ୍ୟାସ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର; ତାଙ୍କଠାରୁ ଗୌତମ; ଗୌତମଠାରୁ ହର୍ୟାତ୍ମା; ହର୍ୟାତ୍ମାଠାରୁ ବାଜଶ୍ରବା; ବାଜଶ୍ରବାଠାରୁ ସୋମଶୁଷ୍କାୟଣ; ସୋମଶୁଷ୍କାୟଣଠାରୁ ତୃଣବିନ୍ଦୁ; ଋକ୍ଷଠାରୁ ଭୂଭାର୍ଗବ; ଭୂଭାର୍ଗବଠାରୁ ବାଲ୍ମିକି; ବାଲ୍ମିକିଠାରୁ ମୋର ପିତା ଶକ୍ତି; ଏବଂ ବ୍ୟାସଠାରୁ ମୁଁ ପରାଶର; ମୋଠାରୁ ଜାତୁକର୍ଣ୍ଣ; ତାପରେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ। ଏହି ୨୮ ପୂର୍ବ ବେଦବ୍ୟାସମାନେ ଦ୍ୱାପର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୁଗରେ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଶାନ୍ତ ଓ ଗମ୍ଭୀର କଥାରେ, ପରାଶର ମୁନି ମୈତ୍ରେୟଙ୍କୁ ବେଦ ବିଭାଗର ଏତିହାସ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅନୁକ୍ରମ ଅନ୍ତର୍ଗତ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତର ଧାରଣା, ରକ୍ଷା, ଓ ଉତ୍ସ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଦିଆଯାଇଥାଏ।