ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ପରାଶର ଋଷି ମୈତ୍ରେୟଙ୍କୁ କହିଲେ: ଦ୍ୱାଦଶ ମନୁ ସାବର୍ଣି ହେବେ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର। ସେହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଋତୁଧାମା ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ। ହରିତା, ରୋହିତା, ସୁମନସ, ସୁକର୍ମାଣ, ଏବଂ ସୁରାପା—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦେବତା ଗୋଷ୍ଠୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଦଶ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ ସାତି ଋଷି ହେବେ—ତପସ୍ବୀ, ସୁତପସ୍, ତପୋମୂର୍ତ୍ତି, ତପୋରତି, ତପୋଧୃତି, ଦ୍ୟୁତି, ଏବଂ ତପୋଧନ। ଏହି ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ନାମ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ଦେବବାନ, ଉପଦେବ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ସାବର୍ଣି ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବେ। ତେବେ, ମୈତ୍ରେୟ, ତେରୋ ମନୁ ରୁଚି ନାମକ ହେବେ। ସେହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ସୁତ୍ରାମାଣ, ସୁକର୍ମାଣ, ସୁଧର୍ମାଣ, ଏବଂ ଅମରା—ଏହି ତିରିଶଟି ଦେବତା ଗୋଷ୍ଠୀ ରହିବେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିନର ନାଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ। ସେହି ସମୟରେ ସାତି ଋଷି ହେବେ—ଏକ ଭ୍ରମରହିତ, ସତ୍ୟଦ୍ରଷ୍ଟା, ଅଚଳ, ଅସଙ୍ଗ, ଅବିନାଶୀ; ଦ୍ୱିତୀୟ ହେବେ ସୁତପା ଋଷି; ଏହି ସାତ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଚିତ୍ରସେନ, ବିଚିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂମିର ଶାସକ ହେବେ। ଏହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ଚଉଦୋ ମନୁ ମନୁ ନାମକ ହେବେ; ଶୁଧ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଦେବତା ଗୋଷ୍ଠୀ ରହିବେ—ଚାକ୍ଷୁଷ, ପବିତ୍ର, କନିଷ୍ଠ, ଭ୍ରାଜିକ, ଏବଂ ବାଚବୃଦ୍ଧ। ସାତି ଋଷି ହେବେ—ଅଗ୍ନିବାହୁ, ଶୁଚି, ଶୁକ୍ର, ମାଗଧ, ଓଗ୍ନୀଧ୍ର, ଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ଜିତ। ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଉରୁଗ, ଗମ୍ଭୀର, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂମିର ଶାସନ କରିବେ। ଚାରି ଯୁଗର ଶେଷରେ ବେଦର ଅନ୍ୟୋନ୍ୟତା ହୋଇଯାଏ; ତାହାପରେ ସାତି ଋଷି ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରି, ବେଦକୁ ପୁନଃ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରମର ଆରମ୍ଭରେ, ମନୁ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ୱନ୍ତର ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶଧରମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ମନୁ, ସାତି ଋଷି, ଦେବତା, ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ରହନ୍ତି। ଏହି ଚଉଦ ମନ୍ୱନ୍ତର ପରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳ୍ପ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ହଜାର ଯୁଗ ସମାନ। ଏହି ସମାନ ଅବଧିର ରାତି ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ; ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ପରମେଶ୍ୱର ଶେଷ ଭାବରେ ଜଳର ନିମ୍ନରେ ଶୟନ କରନ୍ତି। ତିନି ଲୋକକୁ ଗ୍ରସି ନିଅନ୍ତି, ଶ୍ରୀଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜ ମାୟାରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତିକ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି। ପରମେଶ୍ୱର ଜଗତକୁ ପୁନଃ ପ୍ରକୃତିର ରଜୋଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ମନୁ, ଭୂମିର ଶାସକ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା, ସାତି ଋଷି—ଏହି ସବୁ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱିକ ଅଂଶ। ସେହି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଚାରି ଯୁଗର ନିୟମ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି। କୃତ ଯୁଗରେ କପିଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା ଭାବରେ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ସମୁଚ୍ଚତ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ସେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ରାଜା ଭାବରେ ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ଏକ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି, ଏହାକୁ ଶଂଖ ଶଂଖ ଶାଖାରେ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। କଳି ଯୁଗର ଶେଷରେ, କଳ୍କି ରୂପରେ ଅବତରି, ଅପଥ ଚାଳିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ନିତିପଥ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମା ସଦା ଏହି ଜଗତକୁ ସୃଜନ, ରକ୍ଷା, ଏବଂ ସଂହାର କରନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ମୈତ୍ରେୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଅବସ୍ଥା ଏଠି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଓ ତାଙ୍କ ଶାସକ ନେଇ କହିଛି; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ତେବେ, ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ: ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଣି ବୁଝିଲି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ବିଷ୍ଣୁ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଛି; ବିଷ୍ଣୁ ଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମହାତ୍ମା ବ୍ୟାସ ରୂପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ବେଦକୁ କିପରି ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତି? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ କିଏ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ? ତାଙ୍କ ବିଭାଗ ଓ ଶାଖା ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ। ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ: ମୈତ୍ରେୟ, ବେଦ ଓ ତାଙ୍କର ଶାଖାର ବିଭାଗ ଅସଂଖ୍ୟ; ମୁଁ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିପାରିବି ନାହିଁ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଶୁଣ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟାସ ରୂପରେ ବେଦକୁ ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତି, ଯାହା ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ଲୋକମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଉର୍ଜା, ଏବଂ ଶକ୍ତି କମିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ସେ ବେଦକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଉପକାର ପାଇଁ ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେ ରୂପରେ ବେଦକୁ ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ବେଦବ୍ୟାସ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ବ୍ୟାସମାନେ କିଏ ଥିଲେ, ଏବଂ ଶାଖା ବିଭାଗ କିପରି ହୋଇଥିଲା, ମୁଁ ଏହା କହିଦେଉଛି। ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ୱନ୍ତରର ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଏକାଏକି ବେଦକୁ ସାଧୁମାନେ ଏକାଏକି ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଏହା ଏକୁଶଟି ଥର ହୋଇଛି। ସେହି ଏକୁଶଟି ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ ନାମ ଏହିପରି।