ମହାମୁନି ମୈତ୍ରେୟଙ୍କୁ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ — ଚାୟା ଓ ସଂଜ୍ଞାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ସାବର୍ଣି ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଭାଇଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଗୋତ୍ରର ଥିବାରୁ ଏହି ନାମ ପାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ଆଠ ନମ୍ବର ମନ୍ବନ୍ତର — ସାବର୍ଣିକ ମନ୍ବନ୍ତର ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ସାବର୍ଣି ମନୁଙ୍କର ହେବ। ଏହି ସାବର୍ଣି ମନୁ ଉଦୟ ହେବେ, ଏବଂ ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରର ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ହେବେ — ସୁତପସ, ଅମିତାଭ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ଦଳର ସଂଖ୍ୟା ବିଶି ହେବ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରର ଭବିଷ୍ୟତ ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ କହିବି — ଦୀପ୍ତିମାନ, ଗାଳବ, ରାମ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣ, ମୋର ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଓ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ, ବାଲି — ଭିରୋଚନଙ୍କର ପାପହୀନ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ତଳ ଲୋକରେ ବିଚରଣ କରେ — ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରର ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ। ସାବର୍ଣି ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ — ବିରଜାସ, ଉର୍ବରୀବାନ, ନିର୍ମୋକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ହେବେ। ଏହି ପରେ ନବମ ମନୁ ହେବେ ଦକ୍ଷ ସାବର୍ଣି। ଏ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ପାରାସ, ମରିଚିଗର୍ଭ, ସୁଧର୍ମାଣା — ପ୍ରତ୍ୟେକ ତିନି ଦଳରେ ବିଭକ୍ତ ହେବେ, ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳର ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ରହିବ। ଏହି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଦ୍ଭୁତ ହେବେ। ସେହି ସମୟରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ହେବେ — ସବନ, ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଭବ୍ୟ, ବସୁ, ମେଧାତିଥି, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ (ସପ୍ତମ), ଓ ସତ୍ୟ। ଦକ୍ଷ ସାବର୍ଣିକଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ — ଧୃତକେତୁ, ଦୀପ୍ତିକେତୁ, ପଞ୍ଚହସ୍ତ, ନିରାମୟ, ପୃଥୁଶ୍ରବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଏହି ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭୂମିର ଶାସନ କରିବେ। ଏହି ପରେ ଦଶମ ମନୁ ହେବେ ବ୍ରହ୍ମସାବର୍ଣି। ସେହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସୂଧାମାନ, ବିଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶତ ସଂଖ୍ୟା ଦେବତା ରହିବେ। ଏହି ସମୟର ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ — ଶାନ୍ତି, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ହେବେ — ହବିଷ୍ମାନ, ସୁକୃତ, ସତ୍ୟ, ତପୋମୂର୍ତି, ନାଭାଗ (ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି), ସତ୍ୟକେତୁ। ବ୍ରହ୍ମସାବର୍ଣିଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ — ସୁକ୍ଷେତ୍ର, ଉତ୍ତମୌଜା, ଭୂରିଷେଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଦଶ ପୁତ୍ର ଭୂମିର ରକ୍ଷା କରିବେ। ଏହି ପରେ ଏଗାର ନମ୍ବର ମନୁ ହେବେ ଧର୍ମସାବର୍ଣି। ସେହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା ଦଳ — ବିହଙ୍ଗମ, କାମାଗମ, ନିର୍ବାଣ, ଋଷି — ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ତିରିଶିଏ ଦେବତା ରହିବେ, ଏହି ସମୟର ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ — ପୃଷା। ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ — ନି:ଶ୍ୱର, ଅଗ୍ନିତେଜସ୍, ଵପୁଷ୍ମାନ, ଘଣି, ଆରୁଣି, ହବିଷ୍ମାନ, ଅନଘ। ଧର୍ମସାବର୍ଣିଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ — ସର୍ବତ୍ରଗ, ସୁଧର୍ମା, ଦେବାନୀକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଭୂମିର ଶାସନ କରିବେ। ଏହି ପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ମନୁ ହେବେ — ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ସାବର୍ଣି। ସେହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ — ଋତୁଧାମା। ଦେବତା ଦଳ — ହରିତା, ରୋହିତା, ସୁମନସ, ସୁକର୍ମାଣା, ସୁରାପା — ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ଦଶ ଦେବତା ରହିବେ। ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ — ତପସ୍ବୀ, ସୁତପସ, ତପୋମୂର୍ତି, ତପୋରତି, ତପୋଧୃତି, ଦ୍ୟୁତି, ତପୋଧନ। ସାବର୍ଣି ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ — ଦେବବାନ, ଉପଦେବ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହେବେ। ତେର ନମ୍ବର ମନୁ ହେବେ — ରୁଚି। ସେହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦେବତା — ସୁତ୍ରାମାଣ, ସୁକର୍ମାଣ, ସୁଧର୍ମାଣ, ଅମର — ତିରିଶିଏ ଦଳରେ ରହିବେ। ଏହି ଦଳର ଇନ୍ଦ୍ର ଦିନର ନାଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ। ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ — କୌଣସି ଏକ ଭ୍ରମ ରହିଥିବା ନାହିଁ, ସତ୍ୟ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ଅଚଳ, ଅପ୍ରାର୍ଥୀ, ନିଶ୍ଚଳ, ଅବିନାଶୀ; ଅନ୍ୟ ଏକ ସୁତପ — ଋଷି, ସପ୍ତମ। ଏହି ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ — ଚିତ୍ରସେନ, ବିଚିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଭୂମିର ଶାସନ କରିବେ। ଚୌଦ ନମ୍ବର ମନୁ ହେବେ — ମନୁ ନାମରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତା ଦଳ ପଞ୍ଚ — ଚାକ୍ଷୁଷ, ପବିତ୍ର, କନିଷ୍ଠ, ଭ୍ରାଜିକ, ଵାଚଵୃଦ୍ଧ। ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ — ଅଗ୍ନିବାହୁ, ଶୁଚି, ଶୁକ୍ର, ମାଗଧ, ଅଗ୍ନୀଧ୍ର, ଯୁକ୍ତ, ଜିତ। ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ — ଉରୁଗ, ଗମ୍ଭୀର, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଏହି ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୂମିର ଶାସନ କରିବେ। ଚାରି ଯୁଗର ଶେଷରେ ବେଦମାନେ ଅନ୍ୟତାରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି; ତାପରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଭୂମିକୁ ଅବତରି, ବେଦମାନେ ପୁନଃ ଚଳାଇବାରେ ଲାଗନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତର ଆରମ୍ଭରେ ମନୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଇ ଧର୍ମ କ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି; ଦେବମାନେ ଯେତେଦିନ ମନ୍ବନ୍ତର ରହିବେ, ସେତେଦିନ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶଜମାନେ ଯେତେଦିନ ରହିବେ, ଭୂମିକୁ ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମନୁ, ସପ୍ତ ଋଷି, ଦେବମାନେ, ରାଜାମାନେ — ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ର — ଏମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରହିବେ; ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ। ଏହି ଚୌଦ ମନ୍ବନ୍ତର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏକ କଳ୍ପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ହଜାର ଯୁଗ ସମାନ। ଏହି ସମୟର ରାତି ମଧ୍ୟ ସେହି ମାପରେ ହେବ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ଶେଷ ନାମରେ ଜଳର ଅନ୍ତରେ ଶୟନ କରନ୍ତି। ତିନି ଲୋକକୁ ଗ୍ରସି ନେଇ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିଜ ମାୟାରେ ବସି, ଜନାର୍ଦନ — ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ — ନିଜରେ ବସିଥାନ୍ତି।