ଏକ ସମୟରେ, ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ ମହାନ ଋଷି ଋଭୁ। ସେ କହିଲେ, “ଯେପରି ମାଟିର ଘରକୁ ମାଟି ଲଗାଇ ଦୃଢ଼ କରାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀର ଅଣୁଠୁ ତିଆରି। ଯେଉଁ ଜୌ, ଗହୁଁ, ଡାଲି, ଘୃତ, ତେଲ, ଖୀର, ଦହି, ଗୁଡ଼, ଫଳ ଓ ଏହାଦିକ—ସବୁ କିଛି ପୃଥିବୀର ଅଣୁଠୁ ହିଁ ଗଠିତ। ଏହା ଜାଣି, କଣ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ, କଣ ଅସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ତାହାର ଭେଦ ଭାବିବା; ମନ କୁ ସମତାରେ ରଖ, କାରଣ ସମତା ହେଉଛି ମୋକ୍ଷର ପଥ।” ଏହି ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ନିଦାଘ ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, “ମହାନ ଭ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛନ୍ତି? ଆପଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ମୋ ମୋହ ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି।” ତେବେ ଋଭୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ଗୁରୁ ଋଭୁ, ଜ୍ଞାନ ଦେବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଏବେ ମୁଁ ଚାଲିଯିବି, କାରଣ ଉତ୍ତମ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଦେଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅଂଶ ଭେଦ ନାହିଁ; ଏହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ, ଯାହାକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।” ଏପରି କହି, ନିଦାଘ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଋଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ଋଭୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଋଭୁ ପୁନି ଏହି ନଗରକୁ ନିଦାଘଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବାକୁ ଆସିଲେ। ତାହାପରେ, ନଗର ଚୌହଦିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯେ, ନିଦାଘ ଏକ ବଡ଼ ଦଳ ସହ ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ଦୂରରୁ ଏକାକୀ ନିଦାଘଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଜନସମୂହକୁ ଏଡ଼ି, ଗଳା ଶୁଷ୍କ, ଅରଣ୍ୟରୁ କୁଶ ଓ ଇଂଧନ ନେଇ ଆସୁଥିଲେ। ଋଭୁ ନିଦାଘଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପଚାରିଲେ, “ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଏକାକି କାହିଁକି ଦଁଡ଼ିଛ?” ନିଦାଘ କହିଲେ, “ମହାନ ଭ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଠାରେ ବଡ଼ ଭିଡ଼; ଏହି ଭିଡ଼କୁ ଏଡ଼ି, ମୁଁ ନଗର ଦ୍ୱାରେ ଦଁଡ଼ିଛି।” ଏବେ ଋଭୁ ପଚାରିଲେ, “ଏଠି କିଏ ରାଜା ଏବଂ କିଏ ଅନ୍ୟ ଲୋକ? ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ, ତେଣୁ ମୋତେ କହ।” ନିଦାଘ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯିଏ ବଡ଼ ହାତୀ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଉଠିଛି, ସେ ରାଜା; ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକ।” ଋଭୁ କହିଲେ, “ମୋତେ ଏହି ଦୁଇ ଜଣ, ରାଜା ଓ ହାତୀ, ସମାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଚିହ୍ନିନାହଁ।” ଏହିପରି ଦେଖି, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ କହ, କିଏ ହାତୀ, କିଏ ରାଜା?” ନିଦାଘ କହିଲେ, “ଯିଏ ତଳେ, ସେ ହାତୀ; ଯିଏ ଉପରେ, ସେ ରାଜା।” ତାପରେ ଋଭୁ ପଚାରିଲେ, “ମୁଁ ଏହା ଜାଣିଛି, ତୁମେ ଯେପରି ଜାଣ, କିନ୍ତୁ ଏପରି କାହିଁକି କହୁଛ? ଏଉଁ ଭିତରେ ଅନ୍ୟ କ’ଣ ଅର୍ଥ ରହିଛି?” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ନିଦାଘ ତୁରନ୍ତ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଋଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ଉପରେ, ତୁମେ ତଳେ, ଯେପରି ହାତୀ ଓ ରାଜା; ଏହି ଉଦାହରଣ ଦେଇ ତୁମେ ବୁଝିପାରିବେ।” ପୁନି କହିଲେ, “ଯଦି ତୁମେ ରାଜା, ମୁଁ ହାତୀ, ତେବେ କହ, କିଏ ତୁମେ, କିଏ ମୁଁ?” ଏହି ଉପରେ ନିଦାଘ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ଦୁଇପାଦ ଧରି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁ ଋଭୁ, ମୁଁ ନିଦାଘ।” ଏହି ଭାବେ ନିଦାଘଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଋଭୁ କହିଲେ, “ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମନ ଯେପରି ଶିକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କାହାର ନୁହେଁ; ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଗୁରୁ ପାଇଛ। ଏହିପରି ଉଚ୍ଚତମ ତତ୍ତ୍ୱର ସାର ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।” ଏହିପରି କହି, ଋଭୁ ନିଦାଘଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ନିଦାଘ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେଲେ। ଏବେ ତାଙ୍କର ମନ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଏକ ଭାବେ ଦେଖିଲା; ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ପରମ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ, ସେପରି ନିଦାଘ ମଧ୍ୟ ପରମ ମୁକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହିପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ସମ ଭାବ ରଖ; ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖ। ଯେପରି ଏକ ଆକାଶ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ଦିଶେ, ଏହା ଭିନ୍ନତାର ଭ୍ରମ; ସେପରି ଏକ ଆତ୍ମା ଅନେକ ଭାବେ ଦିଶେ, ଏହା ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମ ମାତ୍ର। ଏଠାରେ ଯାହା ଏକମାତ୍ର ଅଛି, ସେଇ ଅବିନାଶୀ; ଏହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। “ମୁଁ ସେ, ତୁମେ ସେ, ସମସ୍ତ ଏହି ସେ”—ଏହି ଭେଦ ଭାବ ତ୍ୟାଗ କର, ଯାହା ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଉତ୍ତମ ରାଜା ଭେଦ ଭାବ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଓ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ। ଏବଂ ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ସହିତ ସେହି ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ଏହି ମହାନ ରାଜା ଭରତଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କହେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ହୁଏ, ଆତ୍ମମୋହ ଦୂର କରେ ଓ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ, “ଗୁରୁଦେବ, ଆପଣ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହ ତାରାମାଳା ଓ ସୃଷ୍ଟି ବିବରଣୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମର ଜୀବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଧ୍ରୁବ ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ମାନ୍ଵନ୍ତର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଶାସକ, ନାୟକ, ଅନୁୟାୟୀ ଏହି ସବୁ କଥା କ୍ରମିକ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।” ଏହିପରି ଅନୁରୋଧରେ, ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ, “ଯେଉଁ ମାନ୍ଵନ୍ତର ହୋଇଗଲା ଓ ଆସିବାକୁ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ମୁଁ କ୍ରମିକ ଭାବେ କହିବି। ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ, ତା’ପରେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ, ତା’ପରେ ଉତ୍ତମ, ତାମସ, ରୈବତ, ଏବଂ ଚାକ୍ଷୁଷ। ଏହି ଛଅ ମନୁ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲେ; ବର୍ତ୍ତମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ବୈବସ୍ୱତ ମନୁ ଅଛନ୍ତି। ଏହି କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମାନ୍ଵନ୍ତର, ଦେବତା ଓ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଛି।” ଏଭଳି ମହାନ କଥା ରେଖା ରେଖାରେ ଚାଲିଗଲା।