ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ, ଏକ ଧାର୍ମିକ ଗୃହସ୍ଥ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗଭୀର ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ ତିନିଥର ଜଳ ଦିଆଯାଏ, ଋଷିମାନେ ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏକଥର ଯଥାବିଧି ଜଳ ଦିଆଯାଏ। ପିତୃମାନେ, ବୃଦ୍ଧପିତୃ ଓ ପ୍ରପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଜଳ ଦିଆଯାଏ। ସେ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ମାମା, ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସହିତ, ମା, ସୌତ ମା, ମାମୀ, ଗୁରୁପତ୍ନୀ, ଗୁରୁମାନେ, ମାମା ଓ ମିତ୍ରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନେହ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଥିବା ପରେ, ଜଳ ଦାନ କରିବା ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ି, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ସେଉଁଠି ଜଳ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଅସୁର, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଗୁହ୍ୟକ, ସିଦ୍ଧ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ପଶୁପକ୍ଷୀ — ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଳ, ଭୂମି କିମ୍ବା ବାୟୁରେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଜଳ ତଳ ଲୋକରେ ଥିବା, ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତି ଆଣେ। ଏହି ଭାବରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଠାରୁ ଜଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖାଲି ପେଟ ଓ ତିଆସରେ କ୍ଷୁଦ୍ରିତ, ତାଙ୍କୁ ତିଲ ମିଶା ଏହି ଜଳ ଶିତଳତା ଦେଉ। ଏହିପରି ଜଳ ଦାନର ମହିମା ବିଷୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ — ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ରୁପ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସହିତ ନିୟମିତ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜଳ ଦେଇ, ଓ ଆଚମନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ଅଞ୍ଜଳି ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ତେଜୋମୟ ବ୍ରହ୍ମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପବିତ୍ର ସବିତୃ, ଓ କର୍ମ ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ନିୟମ। ତା’ପରେ ଗୃହର ଦେବତା ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାରେ ଜଳ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦିଆଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଆଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ, ତା’ପରେ ଗୃହ ପାଇଁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ଏବଂ ପରେ ଅନୁମତିକୁ ହୱି ଦେଇବା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରିବା ଚାହିଁଏ। ଯଜ୍ଞର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ପାତ୍ରରେ ରଖି, ଭୂମି ଓ ପର୍ଜନ୍ୟ ପାଇଁ, ଦ୍ୱାରରେ ଧାତୃ ଓ ବିଧାତୃ ପାଇଁ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ନିୟମ। ଏହିପରି ଗୃହର ଦିଗପାଳକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହୱି ଦେବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଧନ୍ବନ୍ତରିଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ, ପରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କ୍ରିୟା କରିବା ନିୟମ। ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବାୟୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ବିଶ୍ୱଦେବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳକ, ପିତୃଗଣ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାମତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବ, ମଣିଷ, ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ସର୍ପ, ଦାଇତ୍ୟ, ପିଶାଚ, ବୃକ୍ଷ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି — ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେଉ। ପିପିଲିକା, କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ଓ ଏହି କର୍ମ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ଯେଉଁ ଭୁଖା ପ୍ରାଣୀ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳୁ। ଯେଉଁମାନେ ମା, ବାପା, ଆତ୍ମୀୟ ନାହାନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ପାଇବା ଉପାୟ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହି ଭୂମିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଖୁସି ଓ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ମୁଁ ନିଜେ — ବିଷ୍ଣୁ। ଏହା ସଠିକ୍, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ରସ, ଏହି ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ଏହି ଚୌଦ୍ଦ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ିଛି — ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଏପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ି, ଏକ ଗୃହସ୍ଥ ଭୂମିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଗୃହସ୍ଥ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ। ଏହି ଭାବରେ କୁକୁର, ଚଣ୍ଡାଳ, ପକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖୀ ଏବଂ ନିର୍ସନ୍ତାନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରେ, ଏକ ଗୃହସ୍ଥ ଗୋ-ଦୁହିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣ୍ଡପରେ ଅତିଥି ଆସିବା ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କେହି ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଉପଚାର, ଆସନ ଓ ପଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଚାହିଁଏ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ମିଳନସାର ପ୍ରଶ୍ନ-ଉତ୍ତର ଓ ବିଦାୟ ସମୟରେ ସହଯାତ୍ରା କରି, ଗୃହସ୍ଥ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା, ଅଜଣା କୁଳ ଓ ନାମ ଥିବା, ଏବଂ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ନ ଥିବା ଯେକୌଣସି ଅତିଥିକୁ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଏକ ଗୃହସ୍ଥ ଏମିତି ଅଜଣା, ଦୁଃଖୀ, ଅନାତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଆଦର କରିବା ଛାଡ଼ି ନିଜେ ଖାଇଥାଏ, ସେ ଅଧୋଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଭଳି ଅତିଥିଙ୍କ ପଢ଼ାଶୁଣା, କୁଳ, ଚରିତ୍ର, ପରିବାର ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ — ଏପରି ଅତିଥିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବି ଆଦର କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ଏହି ଦେଶର, ଚରିତ୍ର ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜଣା, ଏବଂ ପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅହିଂସାପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ତିନି ଅଂଶ ଖାଦ୍ୟ ଭିକ୍ଷୁକ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଦେବା ଚାହିଁଏ, ଯଦି ସମ୍ଭବ ଅଧିକ ଦେଇପାରିବେ।