ଶାକଦ୍ୱୀପର ଶାସକ, ମହାପୁରୁଷ ଭବ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କଥା ଆସିଲା। ଭବ୍ୟଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସାତି ପ୍ରଦେଶର ଅଧିପତି ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି—ଜଳଦ, କୁମାର, ମୁକୁମାର, ମରୀଚକ, କୁସୁମୋଦ, ମୌଦାକି ଓ ମହାଦ୍ରୁମ। ଏହି ସାତି ପୁଅଙ୍କ ନାମରେ ସାତି ପ୍ରଦେଶ ରହିଛି, ଏବଂ ସେଠାରେ ସାତି ପର୍ବତ ଏହି ଭୂମିକୁ ବିଭାଜିତ କରିଛି। ଏଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗର ପର୍ବତ ହେଉଛି ଉଦୟ, ତାପରେ ଜଳାଧାର, ରୈବତକ, ଶ୍ୟାମ, ଅସ୍ତଗିରି, ଆମ୍ବିକେୟ, ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ କେସରୀ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏଠିରେ ଶାକ ଗଛ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଓ ପୂଜ୍ୟ, ଯାହାକୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ଏହି ଗଛର ପବିତ୍ର ବାତାସ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଆନନ୍ଦ ଲାଗେ। ଏଠିରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନେକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ପାପ ଭୟକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ନଳିନୀ, ଧେନୁକା, ଇକ୍ଷୁ, ବେଣୁକା ଓ ଗଭସ୍ତୀ—ଏହି ସାତି ନଦୀ ଏଠି ଅଛି। ଏଠି ଶତଶଃ ଛୋଟ ନଦୀ ଓ ଶତାଧିକ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏଠିରେ ଜଳଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ଜନମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ନଦୀର ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଭୂମିକୁ ଅବତରିତ। ସେଠାରେ ଧର୍ମର କ୍ଷୟ ନାହିଁ, କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ସେମାନେ ସଂଘର୍ଷ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଠିରେ ଭଙ୍ଗ, ମାଗଧ, ମାନସ, ଓ ମନ୍ଦଗ ନାମକ ଚାରି ପ୍ରଜା ଅଛନ୍ତି—ଭଙ୍ଗମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାଗଧମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମାନସମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ମନ୍ଦଗମାନେ ଶୂଦ୍ର। ଏଠିରେ, ମନୋନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଧିମାନ୍ୟ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ୟରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଶାକଦ୍ୱୀପ ସ୍ୱୟଂ ଦୁଧର ସାଗରରେ ବଳୟ ଭଳି ଘେରାଯାଇଛି, ଏହି ସାଗରର ଆକାର ଶାକଦ୍ୱୀପ ସମାନ। ଏହି ସାଗରକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ବିଶାଳ ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଳୟ ଭଳି ଘେରିଛି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ସବନାଙ୍କ ପୁଅ ମହାବୀର ଅଛନ୍ତି—ଏଠିରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରଦେଶ ଅଛି: ମହାବୀର ଓ ଧାତୁକୀ (ଯାହାକୁ ଧାତୁକୀଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ)। ଏଠାରେ ଏକ ଖ୍ୟାତିନାମା ପର୍ବତ ଅଛି—ମାନସ, ଯାହା ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବୃତ୍ତାକାର ଭାବେ ଉଠିଛି। ଏହି ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚତା ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଦୁହିଁ ପ୍କ୍ଷେପେ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନା, ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରଦେଶକୁ ବିଭାଜିତ କରେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଦେଶ ଏକ ବଳୟାକାର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ଏଠି ଲୋକମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଅୟୁଷ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଆସକ୍ତି ଓ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ। ସେଠି କୌଣସି ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ନାହିଁ, ନାହିଁ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ହତ୍ୟା ହେବା, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ, ଦ୍ୱେଷ, ଦୋଷ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଏପରି କିଛି ଅନୃତ କ୍ରିୟା ନାହିଁ। ପରେ ଅଛି ବିଶାଳ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ, ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହା ମାନସ ସରୋବରର ଉତ୍ତରେ ଅଛି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ତଥ୍ୟ ଓ ଅତଥ୍ୟ ସହଅବସ୍ଥିତ, କୌଣସି ନଦୀ କିମ୍ବା ପର୍ବତ ନାହିଁ। ଏଠି ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତା ସମାନ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏଠି କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ଧାର୍ମିକ କ୍ରିୟା, ତିନି ବେଦ, ଦଣ୍ଡ, କିମ୍ବା ସେବା ପ୍ରଥା ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରଦେଶ—ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଓ ମହାବୀର—ମୃତ୍ୟୁଲୋକର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ୱର୍ଗ, ସଦା ଶିତଳ, ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ବିଶାଳ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀ, ଏଠି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ପୁଷ୍କର ସ୍ୱୀଟ୍ ଓଟର୍ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଏହାର ଆକାର ପୁଷ୍କର ସମାନ ବୃତ୍ତାକାର। ଏଭଳି ସାତି ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାଗର ବିନ୍ୟାସିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାଗର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଠାରୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଆକାରର। ସମସ୍ତ ସାଗରର ଜଳ ସମାନ ରହେ, କେବେ ବେଶି କିମ୍ବା କମି ହୁଏ ନାହିଁ। ପାତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଜଳ ବଢ଼ିଥିବା ଭଳି, ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସାଗରର ଜଳ ଉଠେ; ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ-ଅସ୍ତ ସହିତ ଜଳ ଉଠେ ଓ ହ୍ରାସ ପାଏ, ଏହି ଉତ୍ତାନ ପଞ୍ଚ ଶତ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ପରିମାଣ ଦେଖାଯାଏ। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଲୋକମାନେ ସଦା ଷଡ୍ରସ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମିଠା ପାଣିର ସାଗର ପାରେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତି ନାମକ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ସୁନା ଭଳି ଦ୍ୱିଗୁଣ ବିଶାଳ ଓ ଜୀବହୀନ। ତା’ପରେ ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା। ଏହା ପରେ ଅନ୍ଧକାର ଶେଲ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘେରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ଅନ୍ଧକାରକୁ ବିଶ୍ୱାଣ୍ଡ ଶେଲ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରାଯାଇଛି। ମହାମୁନି, ଏହି ପୃଥିବୀ, ବିଶ୍ୱାଣ୍ଡ ଶେଲ, ଦ୍ୱୀପ, ସାଗର ଓ ପର୍ବତ ସମେତ ପଞ୍ଚଶତ ମିଳିଅନ୍ ଯୋଜନା ପରିମାଣର। ଏହା ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଜୀବଜାତିର ଆଧାର, ସମସ୍ତ ଲୋକର ମୂଳ। ଏଉଁପରି, ମୈତ୍ରେୟ, ଏବେ ତଳ ଭୂମି ଓ ଜଳ ତଳେ ଥିବା ନରକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯେଉଁଠାରେ ପାପୀମାନେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।