ହେ ମହାମୁନି, କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି ଏଇ ଆଠଟି ଖଣ୍ଡରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ରହିଛି, ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଭିନ୍ନତା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ବୟସ୍ ବା ମୃତ୍ୟୁରେ ବନ୍ଧା ନୁହନ୍ତି; ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ-ମଧ୍ୟମ ଭେଦ କିଛି ନାହିଁ। ସେଠି କେବେ ବୟସ୍ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ହିମାହ୍ୱୟ ନାମକ ଖଣ୍ଡ ମହାତ୍ମା ନାଭିଙ୍କ ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ରହିଥିଲା। ନାଭିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମେରୁଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଋଷଭ। ଋଷଭଙ୍କ ଏକଶେ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ପୁତ୍ର ଭାରତଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଋଷଭ ରାଜ୍ୟର ନ୍ୟାୟୋଚିତ ଶାସନ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଭାରତଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି କରିଦେଲେ। ଏହି ଧନ୍ୟ ଭାରତ ଅରଣ୍ୟବାସର ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ। ସେଠି ନିୟମିତ ତପସ୍ୟା କରି, ଦେହ ଶୋଷିତ ହୋଇ, ଶିରାଗୁଡିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପ କଲେ। ଏହି ରାଜା ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁହରେ ଏକ ଛୋଟ ଚିରା ରଖି, ମହାବୀର ମାନ୍ୟେ ପଥରେ ଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଏହି ଦେଶ "ଭାରତ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଛି। ତାଙ୍କ ପିତା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାବେଳେ ଏହି ଦେଶ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ତେଣୁ ଏହା ଭାରତ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତ। ଏହି ଭାରତଙ୍କୁ ସୁମତି ନାମକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଉଁଠି ଯଥାଯଥ ଯଜ୍ଞ କରି, ପିତା ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଭାରତ ତାଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଶାଳଗ୍ରାମରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଓ ସେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀ ପରିବାରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ସୁମତିଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କୁ ପରମେଷ୍ଠି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିହାର, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଭୁବାରୁ ଉଦ୍ଗୀଥ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତାର, ପୃଥୁରୁ ନକ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ଗୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗୟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ନର, ତାଙ୍କୁ ବୀରାଟ୍, ତାଙ୍କୁ ବଳଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କୁ ମହାନ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ଉମନସ୍ୟୁ, ତାଙ୍କୁ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରି, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ବିରାଜା ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଶତଜିଦ୍ ରାଜାଙ୍କୁ ଏକଶେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଶାଗୁ ଓ ଜ୍ୟୋତିଃ ପ୍ରମୁଖ ଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜନସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଲା। ସେମାନେ ଏହି ଭାରତ ଭୂମିକୁ ନଉ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବକାଳରେ ସେମାନଙ୍କ ବଂଶଜ ଏହି ଭାରତୀ ଭୂମିକୁ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୁଗ ସୃଷ୍ଟି ସହିତ ଯୁଗଚକ୍ର ନିର୍ମିତ ହେଲା। ଏହି ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସୃଷ୍ଟି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ପୂରଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ବରାହ କଳ୍ପରେ ସେ ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ। ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସୃଷ୍ଟି ବିବରଣ କଲେ; ଏବେ ଆମେ ଏହି ପୃଥିବୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତୃତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। କେତେ ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ଖଣ୍ଡ, ପର୍ବତ, ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀ ଓ ନଗର ଅଛି, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନିବାସ କେଉଁଠି?” “ଏହାର ମାପ କେତେ, ମୂଳ କ’ଣ, ଏହାର ସ୍ୱଭାବ କେମିତି? ଦୟାକରି ଏହାର ସଠିକ୍ ବିନ୍ୟାସ କହନ୍ତୁ।” ପରାଶର କହିଲେ, “ମୈତ୍ରେୟ, ଶୁଣ; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ଶତବର୍ଷ ଲାଗିଯିବ, ତେଣୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହୁଛି। ଜମ୍ବୁ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପ ଦୁଇଟି ନାମ, ତୃତୀୟ ହେଉଛି ଶାଲ୍ମଳୀ; କୁଶ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ ଓ ପୁଷ୍କର ଏହି ସପ୍ତମ ଦ୍ୱୀପ। ଏହି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପକୁ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଘେରିଛି, ଯେଉଁଠି ଲବଣ, ଇଖୁରସ, ମଦ୍ୟ, ଘିଅ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ ଜଳ ରହିଛି। ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହା ତଳକୁ ସୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ଓ ଉପରକୁ ବତିସ ହଜାର ଯୋଜନ ବ୍ୟାପିଛି। ତଳଭାଗରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ; ଏହି ପର୍ବତ ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ଗୁଣ୍ଡି ପରି ଆକୃତିର। ହିମବତ, ହେମକୂଟ ଓ ନିଷଧ ଏହାର ଦକ୍ଷିଣରେ; ନୀଳ, ଶ୍ୱେତ ଓ ଶୃଙ୍ଗୀ ପର୍ବତ ଉତ୍ତରରେ। ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ, ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ କମ୍; ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା ତିନି ହଜାର ଯୋଜନ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥ ସମାନ। ଭାରତ ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡ, ତାପରେ କିମ୍ପୁରୁଷ, ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣରେ ହରିବର୍ଷ; ଉତ୍ତରରେ ରାମ୍ୟକ, ତାପରେ ହିରଣ୍ମୟ, ଏବଂ ଉତ୍ତରକୁରୁ ଅଛନ୍ତି, ଭାରତ ପରି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏହି ଖଣ୍ଡ ନଉ ହଜାର ଯୋଜନ ଆୟତନର, ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବୃତ ଅଛି, ଯାହାର ମଧ୍ୟରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମେରୁ ଉତ୍ତଳ ହୋଇଛି। ମେରୁର ପୂର୍ବରେ ଇଲାବୃତ ନାମକ ଖଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ନଉ ହଜାର ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ; ଏଠାରେ ଚାରିଟି ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକୁ ମେରୁରୁ ନିର୍ମିତ ବଡ଼ ଆଧାର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ। ପୂର୍ବରେ ମନ୍ଦାର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଗନ୍ଧମାଦନ, ପଶ୍ଚିମରେ ବିପୁଳ, ଉତ୍ତରରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ପର୍ବତମାନେ କଦମ୍ବ, ଜମ୍ବୁ, ପିପ୍ପଳ ଓ ବଟବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଏକେକଟି ଏଗାରସେ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ। ଏଠାରେ ଥିବା ଜମ୍ବୁ ବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦ୍ୱୀପ "ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ" ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହି ବୃକ୍ଷର ଫଳ ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ଆକାରର। ଏହି ଫଳ ପର୍ବତ ଢାଳରେ ପଡ଼ି ଫାଟିଯିବାବେଳେ ତାହାର ରସ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବହିଯାଏ; ଏହି ରସରୁ ଜମ୍ବୁନଦୀ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।