ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ। ଦାନୁର ପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୀଘ୍ରବାହୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ହେଲେ—ଏକଚକ୍ର, ତାରକ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ବୃଷପର୍ବନ ଓ ପୁଲୋମା। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷମାନେ ସହିତ ଶୂର ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦାନୁର ପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରୀମାନେ ହେଲେ—ପ୍ରଭା, ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବାର୍ଷପର୍ବଣୀ; ଉପଦାନୀ ଓ ହୟଶିରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟାମାନେ। ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା, ଯେଉଁମାନେ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ, ସେମାନେ ମରୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇଁ ମହିଳାରୁ ମରୀଚିଙ୍କୁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେମାନେ ପୌଲୋମା ଓ କାଳକେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାପରେ ସିଂହିକା ଓ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର ଓ ନିର୍ଦୟ। ସେମାନେ ହେଲେ—ତ୍ରୟଂଶ, ଶଳ୍ୟ, ନଭା, ବାତାପି, ନାମୁଚି, ଇଲ୍ବଳା, ଖସ୍ରମ। ଆଉ ଆନ୍ଧକ, ନରକ, କାଳନାଭ, ପୁନି ଶୂର ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ଏବଂ ବକ୍ତ୍ରୟୋଧିନ ବଡ ଅସୁର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏମିତି ଦାନୁ ଶୃଙ୍ଗର ପ୍ରଧାନ ଦାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାନୁ ବଂଶକୁ ବଢାଇଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରୀ, ନାତି ନାତିନୀ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶତ, ହଜାର। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦୈତ୍ୟ ରୁ ନିବାତକବଚ ଦାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିଲେ। ତାମ୍ରାଙ୍କ ଛଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରୀ ହେଲେ—ଶୁକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗ୍ରୀବୀ, ଶୁଚୀ ଓ ଗୃଦ୍ଧ୍ରକା। ଶୁକୀରୁ ଟିଆ, ଉଲୁ, ଏବଂ ରାତିର ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଶ୍ୟେନୀରୁ ଶ୍ୟେନ (ବାଜ), ଭାସୀରୁ ମାଉ, ଗୃଦ୍ଧ୍ରୀ ଓ ଗୃଦ୍ଧ୍ରକାରୁ ଗୃଦ୍ଧ୍ର (ଶବପକ୍ଷୀ) ଜନ୍ମିଲେ। ଶୁଚୀ ଜଳପକ୍ଷୀ ଦେଲେ, ସୁଗ୍ରୀବୀ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦେଲେ; ତାମ୍ରା ବଂଶରୁ ଘୋଡା, ଉଣ୍ଟ, ଏବଂ ଗଧା ଜନ୍ମିଲେ। ବିନତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ, ଯେଉଁମାନେ କୃର କାର୍ଯ୍ୟ ରେ ଅଂଶ ନେଇନଥିଲେ; ସୁପର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ, ଦାରୁଣ ନାଗମାନେ ଖାଇଥିଲେ। ସୁରସା ରୁ ଏକ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବହୁମୁଖୀ ନାଗମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଥିଲେ। କଦ୍ରୁ ରୁ ଏକ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଅଧୀନ ଓ ବହୁମୁଖୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ନାଗମାନେ ହେଲେ—ଶେଷ, ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, ଶଂଖ, ଶ୍ୱେତ, ମହାପଦ୍ମ, କମ୍ବଳ, ଅଶ୍ୱତର। ଏଲାପୁତ୍ର, କର୍କୋଟ, ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଷାକ୍ତ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅନେକ। ମାନେ କି, ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ମାଂସଖାଇବା, ଭୂମି, ଜଳ ଓ ଆକାଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ କ୍ରୋଧବଶାଙ୍କ ସନ୍ତାନ। କ୍ରୋଧା ରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିଶାଚମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ସୁରଭି ଗାଁ ଓ ମହିଷ ଦେଲେ; ଇରା ଗଛ, ଲତା, ଅଙ୍ଗୁର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଘାସ ଦେଲେ। ସ୍ୱସା ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଦେଲେ; ମୁନି ଅପ୍ସରା ଦେଲେ; ଅରିଷ୍ଟା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ସ୍ଥିର ଓ ଚଳାୟମାନ ପ୍ରାଣୀ, ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ନାତି ନାତିନୀ ଶତ, ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ। ଏହି ହେଉଛି ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତରର ସୃଷ୍ଟି। ବଡ଼ ବୈଵସ୍ୱତ ଓ ବାରୁଣ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, କୃତ ଯୁଗରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଜୁହ୍ୱାନ ନାମକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାର ବର୍ଣ୍ନନା ଏଠାରେ ଅଛି। ପୂର୍ବକାଳରେ, ପିତାମହ ନିଜେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ନିଜ ପୁତ୍ର ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ। ଦିତି, ନିଜ ପୁତ୍ରମାନେ ହରାଇ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ସେ ନିଜେ ଉପଚାର କରିଲେ। କଶ୍ୟପ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ; ଦିତି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ଚାହିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଧ କରିପାରିବ। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବର ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ବର ଦେଇ, କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଯଦି ତୁମେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଶରୀର ଓ ଉତ୍କଳା ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିବ, ତାହେଲେ ତୁମର ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଧ କରିପାରିବ।" ଏପରି କହି, କଶ୍ୟପ ଦିତି ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ; ଦିତି ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ। ମଘବନ (ଇନ୍ଦ୍ର), ଜାଣିଲେ ଯେ ଏହି ଗର୍ଭ ତାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ, ସେ ଦିତିଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ସେବା କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ; ଶତ ବର୍ଷ ଆଗୁଆ ହେବା ସମୟରେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ସୁଯୋଗ ଦେଖିଲେ। ଦିତି, ନିଜ ପାଦ ପରିଷ୍କାର ନ କରି, ଶୟନ କରି ଶୁଇଗଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତୃଣୀ, ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ; ଗର୍ଭ ଦୁଃଖରେ କନ୍ଦିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ବାରମ୍ବାର କହିଲେ—"କନ୍ଦିନା!" କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗ ହେଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ରାଗରେ ପୁନି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ତୃଣୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ପୁନି ସାତ ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ; ଏଭଳି ମାରୁତ ଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବାୟୁପରି ଶୀଘ୍ର। ପରାଶର ମୁନି କହିଛନ୍ତି: ପୂର୍ବରୁ ପୃଥୁଙ୍କୁ ମହାଋଷିମାନେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଏକ କ୍ରମରେ ଶାସନ ଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସୋମଙ୍କୁ ତାରା, ଗ୍ରହ, ପୁରୋହିତ ଓ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦର ଶାସନ ଦେଲେ; ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟାର ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ ସୋମଙ୍କୁ ଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ରାଜାମାନେର ରାଜାତ୍ୱ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ, ଜଳର ଅଧିକାର ବାରୁଣଙ୍କୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନେର ଅଧିକାର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଭସୁମାନେର ଅଧିକାର ପାବକ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପତିମାନେର ଅଧିକାର, ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ମାରୁତମାନେର ଅଧିକାର, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେର ଶାସନ ଦେଲେ। ଏହି ଭଳି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଶାସନ ବିଭାଜନ ହେଲା।