ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭଗବାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—"ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ବିଷ ଓ ଅମୃତ; କର୍ମ ଓ ବିରାଗ୍ୟ, ଏବଂ ବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମମାନେ—ସବୁ ଆପଣ ନିଜେ। ହେ ଵିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ କର୍ମର ଭୋକ୍ତା ଓ କର୍ମର ଉପକରଣ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ନିଜେ। ମୋତେ, ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବଭୂମିକତା କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟର ଗୁଣଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ। ଯୋଗୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ କରିବାମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ନିବେଦନ ଦିଆଯାଏ, ସେଠିରେ ଭି ଆପଣ ନିଜେ ଭୋକ୍ତା ଓ ଦୁଇ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଆପଣଙ୍କ ମହାରୂପ ଭାବେ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ପୁନି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଗତ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜୀବର ରୂପ ଓ ବିଭେଦ ଆପଣଙ୍କର, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି। ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମତାର ଉପରେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ସେଠି ଆପଣଙ୍କର ପରମ ଆତ୍ମା ଅଛି। ହେ ପରମ ପୁରୁଷ, ଏହି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶାଶ୍ୱତ ଭାବେ ଗୁଣରେ ଆଶ୍ରିତ; ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ହେ ଵିଷ୍ଣୁ, ସେଇ ଶକ୍ତି ବାଣୀ ଓ ମନସ୍କୁ ଅତୀତ, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଏ ନାହିଁ—ସେଇ ପରମ ଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। "ଓମ୍", ସେଇ ଶୁଭ୍ର ଵାସୁଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ କି କିଛିରୁ ଅଲଗା ନୁହଁନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହାଠାରୁ କିଛି ଅଲଗା ନୁହଁ। ପୁନଃପୁନଃ ମୁଁ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ନାମ କିମ୍ବା ରୂପ ଭାବରେ ଧରାଯାଏ ନାହିଁ, ଏକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଅବତାର ରୂପକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପରମ ରୂପକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ମୁଁ ସେଇ ପରମେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ସେଇ ସମସ୍ତ ଜଗତ। ହେ ଵିଷ୍ଣୁ, ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଆପଣ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣୀ, ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ—ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର ହରି, ଯାହା ଭିତରେ ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅବିନାଶୀ, ଅକ୍ଷୟ ବିଶ୍ୱ ବିନ୍ଧା ଓ ଆବୃତ—ତାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। "ଓମ୍", ସେଇ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର, ଯାହା ଭିତରେ ସବୁ ଅଛି, ଯାହାଠାରୁ ସବୁ ଉଦ୍ଭବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ। ଅନନ୍ତର ସର୍ବଭୂମିକତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏକାକି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ସବୁ ମୋଠାରୁ, ମୁଁ ସବୁ, ସବୁ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ମୁଁ ଶାଶ୍ୱତ। ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ, ଶାଶ୍ୱତ, ପରମ ଆତ୍ମା, ଆତ୍ମାର ଆଶ୍ରୟ; ଆଦିରେ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ, ଶେଷରେ ପରମ ପୁରୁଷ। ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଏକତା ଅନୁଭବ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଅଚ୍ୟୁତ ଭାବରେ ଲାଗିଲେ। ସେ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଭୁଲିଗଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ; ଭାବିଲେ—"ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ, ଅନନ୍ତ, ପରମ ଆତ୍ମା"। ଏପରି ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ପାପ କ୍ଷୟ ହେଉଥିବାରୁ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଏବଂ ଵିଷ୍ଣୁ ଜ୍ଞାନ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଵିଷ୍ଣୁମୟ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ବନ୍ଧନ ଥିଲା, ସେଠିକି ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ମହାସାଗର ଉତ୍ପାତ ହେଲା, ତାର ତରଙ୍ଗମାଳା ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା; ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଉପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଲା। ତାପରେ, ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ମହାପାଥରକୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପକାଇ ଦେଇ, ସେ ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ। ପୁନର୍ବାର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ଜଗତ, ଆକାଶ ଓ ତାହାର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ନିଜକୁ ନିଜ ଭାବେ ମନେ ପକାଇଲେ। ପୁନି, ସେ ଧୀର ମନେ ପ୍ରଥମ, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ, କଥା ଓ ଶରୀରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପ୍ରଶଂସା କଲେ— "ଓମ୍, ମୁଁ ସେଇ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥରେ ରହୁଥିବା ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ନଶ୍ୱର ଓ ଅନଶ୍ୱର, ପ୍ରକାଶିତ ଓ ଅପ୍ରକାଶିତ, ସମସ୍ତ ଭେଦ ଉପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ନିର୍ମଳ। ଗୁଣମାନଙ୍କ ଆଧାର, ଗୁଣମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତ, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ଗୁଣାତୀତ, ଗୁଣରେ ନିଶ୍ଚଳ; ରୂପବାନ୍, ଅରୂପ, ମହାରୂପ, ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ। ତୀବ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ ରୂପ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନର ନିବାସ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ରୂପ, ସତ୍ତାର ତଥା ଅସତ୍ତାର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଅନନ୍ତ ଓ ଅନନ୍ତ ଭାବରେ ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ, ମାୟାରେ ଅସ୍ପର୍ଶ, ଶୁଦ୍ଧ, ଏକମାତ୍ର, ଅପୂର୍ବ—ଓ ଵାସୁଦେବ, ମୂଳ କାରଣ, ଆପଣକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଯିଏ ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ପ୍ରକାଶମୟ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ରୂପ ଅଟେ, ତଥାପି ସମସ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି—ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯାହାଠାରୁ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ, ଏବଂ ଅବିଶ୍ୱର କାରଣ।" ଏପରି ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା ଭଗବାନ୍ ହରି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତି ଉତ୍ସାହ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଉଠିବେ, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ କମ୍ପିତ ହେଲା, ପୁନଃପୁନଃ କହିବେ—"ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର!"। ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—"ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ, ହେ କେଶବ; ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୁନଃ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ।" ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—"ତୁମର ଏପରି ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମୋଠାରୁ ଯେଉଁ ଵର ଚାହଁ, ତାହା ମାଗ।" ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—"ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୁଁ ଯେଉଁ କୌଣସି ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନିଅଁ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ମୋର ଅବିଚଳ ରହୁ।" "ଯେଉଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ ଅବିବେକୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ସମୟରେ ସେ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଦୂର ହେଉ।