ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ, “ପିତାଜୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଯେପରିକି ଏକ ଶିଶୁ ଅଗ୍ନିକୀଟକୁ ଅଗ୍ନି ଭାବି ଭ୍ରମ କରେ, ସେପରି ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମରେ ରହେ। ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଧନ ଦେଇ ନାହିଁ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ; ଏବଂ ଯେ ଜ୍ଞାନ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେହି ଜ୍ଞାନ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ। ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ କେବଳ ଶ୍ରମ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ କେବଳ କୌଶଳ ମାତ୍ର। ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଛି, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ଏବେ ମୋର ପ୍ରଣାମ ସହିତ ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ। କେହି ରାଜ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଧନ ଆଶା କରେ ନାହିଁ; ତଥାପି, ଏହି ଦୁଇଟି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆସିଥାଏ। ସମସ୍ତେ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେୟସ୍ ମାତ୍ର ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ମୂଢ଼, ଅବିବେକୀ ଓ ଭୀରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି, ଏହା ଭାଗ୍ୟର ଫଳ। ଏହିପରି, ଯିଏ ମହାଶ୍ରେୟସ୍ ଚାହେଁ, ସେ ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ; ଯିଏ ମୋକ୍ଷ ଚାହେଁ, ସେ ସମତା ଧାରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ। ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ବୃକ୍ଷ ଓ ସର୍ପ—ଏହା ସବୁ ଅନନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ, ଯେଉଁମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ, ସମଗ୍ର ଜଗତ—ଚଳ ଅଚଳ ସବୁକୁ ନିଜରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଷ୍ଣୁରେ, ଦେଖିବା ଉଚିତ; ଯେପରି ଏହି ପାଣି। ଏହିପରି ବୁଝିଲେ, ଆଦିହୀନ, ଶୁଭ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।" ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତାଙ୍କର ରତ୍ନସିଂହାସନରୁ କ୍ରୋଧେ ଉଠିଲେ ଓ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଛାତିରେ ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। ତା’ପରେ, ତୀବ୍ର ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ଦବାଇଲେ ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେପରି ସେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଚକ୍ନାଚୁର କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ହେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି! ହେ ରାହୁ! ହେ ବଳ! ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦୃଢ଼ ସର୍ପପାଶରେ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ବିଲମ୍ବ ନକରି ବଡ଼ ସାଗରକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ। ନହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ଏହି ମୂଢ଼ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ପଛରେ ଚାଲିଯିବେ। ଆମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ବହୁବାର ଶାସନ କରିଛୁ, ତଥାପି ସେ ଆମର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଗୁଣଗାନ କରେ; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ମାତ୍ର ଉପକାରୀ।" ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱୀକାର କରି, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ସର୍ପପାଶରେ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ସାଗରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପାତିତ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତରଙ୍ଗ ଉଠିଲା। ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ପାଣିରେ ଭସିଯିବା ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦୈତ୍ୟମାନୋଁ କୁ କହିଲେ, "ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ନେଇ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସରେ ଅଟକାଇଦିଅ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଦିଅ। ଅଗ୍ନି ଏହାକୁ ଦଗ୍ଧ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ସର୍ପ କିମ୍ବା ବାୟୁ କିମ୍ବା ବିଷ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ। ମାୟା, ଅଭିଚାର, ଦିଗ୍ଗଜ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦମନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଜୀବନ୍ତ ରହିଲେ କୌଣସି ଉପକାର ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାହାଡ଼ ଘେରା ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ରୁହୁନ୍ତୁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବ।" ତେବେ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବଡ଼ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ହଜାର-ହଜାର ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ବଡ଼ ଅବରୋଧ ତିଆରି କଲେ। ସେଠାରେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେହି ଅବରୋଧକୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଦୈନିକ କ୍ରିୟାବେଳେ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ: "ହେ କମଳନୟନ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ହେ ପରମ ପୁରୁଷ, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ହେ ଶର୍ପ ଚକ୍ରଧାରୀ, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ବେଦମୟ ଦେବ, ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣ ହିତକାରୀ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଜଗତ ହିତକାରୀ, ଗୋବିନ୍ଦ—ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ। ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କର, ବିଷ୍ଣୁ ରୂପେ ପାଳନ କର, ରୁଦ୍ର ରୂପେ ସଂହାର କର; ତିନି ରୂପ ଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ସୁର, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁ; ପକ୍ଷୀ, ଅଚଳ, ପିପିଲିକା, ସର୍ପ, ପୃଥିବୀ, ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରସ, ରୂପ, ଗନ୍ଧ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଆତ୍ମା, କାଳ, ଗୁଣ—ଏହି ସବୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣେ ହିଁ। ଆପଣେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ବିଷ ଓ ଅମୃତ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିରତି, ବେଦମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଭୋଗତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଉପକରଣ ଆପଣେ; ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଆପଣେ। ମୋତେ, ଅନ୍ୟମାନୋଁ କୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ଆପଣଙ୍କର ସାର୍ବଭୌମ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କର ବ୍ୟାପ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ଯୋଗୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଦେବ ଓ ପିତୃ ଉପାସନାର ଭୋଗତା ଆପଣେ, ଦୁଇ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କର ମହାରୂପ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭାବେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ପୁନଃ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଗତ ଭାବେ ଅଛି; ସମସ୍ତ ଜୀବର ରୂପ ଓ ଭିନ୍ନତା ଆପଣଙ୍କର, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମା ଆପଣେ। ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମତାଠାରୁ ଅପରିଗ୍ରାହ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୋଚର ନୁହେଁ, ଆପଣଙ୍କର ପରମାତ୍ମା ଅଛି; ଏହା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପ, ହେ ପରମପୁରୁଷ, ମୁଁ ତାକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଆତ୍ମାରେ ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ, ଗୁଣମୟ ରହିଛି; ମୁଁ ତାକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ସେ ବାଣୀ ଓ ମନର ଅଗୋଚର, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଏ ନାହିଁ; ମୁଁ ସେହି ପରମ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ଓଁ, ସଦା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ, ଯିଏ କୌଣସି ଜିନିଷରୁ ଅଲଗା ନୁହଁନ୍ତି, ଏବଂ କୌଣସି ଜିନିଷ ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା କରିପାରେ ନାହିଁ।