ଶମ୍ବର ଦାନବ ନିଜ ହଜାରଟି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ରଗତି ଚକ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ମାୟାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା। ତାପରେ ଦେମନ ଦେବତା ଶମ୍ବର କହିଲେ, "ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ଶୁଷ୍କ ବାୟୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପିଲାକୁ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ କରିଦେଉ।" ବାୟୁ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶରୀରକୁ ନିଅନ୍ତରେ ନିବେଶିତ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ଶରୀରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଲା। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ ବାୟୁ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକୃତ କରିଛି, ତେଣୁ ସେ ଭୂମିର ଧାରକ, ମହାପ୍ରଭୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଏହିପରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭୟାନକ ବାୟୁକୁ ସହିଲେ, ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରୋଷିତ ହୋଇ ବାୟୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ମାୟା ଶେଷ ହେବା ସହ ବାୟୁ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଗୁରୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବା ନୀତି ଶିଖାଇଲେ, ଯାହା ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଉଶନା କରିଥିଲେ। ଶିକ୍ଷକ ଦେଖିଲେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିବା ସହ ଶିଷ୍ଟ ହେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ, "ଦୈତ୍ୟପତି, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭାର୍ଗବ ଶିଖାଇଥିବା ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିଛନ୍ତି।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ରାଜା ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ତିନି ଲୋକର ଉଦାସୀନ ଲୋକମାନେ ସହ କିପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ? ମନ୍ତ୍ରୀ, ପରିଷଦ, ବାହ୍ୟ, ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଗୁପ୍ତଚର, ନାଗରିକ ଓ ଶଙ୍କାସ୍ପଦ ଲୋକମାନେ ସହ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ଦୁର୍ଗ ଓ ଅରଣ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା, କଣ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ କଣ ନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ନୀତି ଏବଂ ତୁମେ ଯାହା ଶିଖିଛ, ସବୁ କଥା ମୋତେ ଖୋଲି କହ।" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନମ୍ରତାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ପିତାଙ୍କ ଚରଣେ ନମସ୍କାର କରି ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ମୋ ଶିକ୍ଷକ ଯାହା ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ସେସବୁ ନିଷ୍ପତି ଶିଖିଛି; କିନ୍ତୁ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ମୋର ମନ ର ମତ ନୁହେଁ। ମିତ୍ରତା, ଦାନ, ଭେଦ, ଦଣ୍ଡ—ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାୟ ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ହେବାକୁ ଶିଖାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ, ପିତା, ମୁଁ ଏହି ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖୁନାହିଁ; ମୋତେ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯଦି କିଛି ସାଧନା ନାହିଁ, ତେବେ ଉପାୟର କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ? ପିତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମାରେ, ବିଶ୍ୱର ନାୟକରେ, ବିଶ୍ୱରେ, ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମା ଗୋବିନ୍ଦରେ, କିପରି ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ ର କଥା ହେବ? ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଆପଣ, ମୋ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି; ତେଣୁ କିପରି ଏକ ମୋର ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମୋର ଶତ୍ରୁ, କିପରି ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହେବ? ଏହି ଅତ୍ୟଧିକ ଓ ଜଟିଳ ଶତ୍ରୁ ଉଦ୍ୟମ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଯଥେଷ୍ଟ, ପିତା; ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି କେବଳ ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ଉପଜେ, ପିତା; ଶିଶୁ କି ଅଗ୍ନିମାଛିକୁ ଅଗ୍ନି ଭାବି ଭୁଲ କରିନାହିଁ କି? ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଧନ କରେ ନାହିଁ, ସେଇ ତଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ; ଯେ ଜ୍ଞାନ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେଇ ତଥ୍ୟ ଜ୍ଞାନ। ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଶ୍ରମ, ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ କେବଳ ଚତୁର୍ୟ ଶିଳ୍ପ। ଏପରି ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଛି, ପିତା; ମୁଁ ନମସ୍କାର କରି କଥା କହୁଛି, ଶୁଣନ୍ତୁ। କେହି ରାଜ୍ୟ ଅଭିଲାଷ କରେ ନାହିଁ, କେହି ଧନ ଚାହେନାହିଁ; ତଥାପି ଦୁଇଟି ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି; ତଥାପି ସମୃଦ୍ଧି କେବଳ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଅପଟୁ, ଅବିବେକୀ, ଭୟପୁର୍ଣ୍ଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୈତ୍ୟପତି, ଗୁଣହୀନ ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯେ ମହାସମୃଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେ ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ; ଯେ ମୁକ୍ତି ଚାହେ, ସେ ସମତାରେ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ, ଏବଂ ମାଣ୍ଡି—ଏହି ସମସ୍ତ ଅନନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ, ଅଲଗା ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଜାଣି, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜଗତକୁ ନିଜର ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ—ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶ୍ୱର ରୂପଧାରୀ, ଏହି ପାଣି ପରି। ଏହି ବୁଝିଲେ, ଆଦିହୀନ ଶ୍ରୀ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଦୁଃଖ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିସ୍ମିତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଚମକୁଥିବା ଆସନରୁ ଉଠି, ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଛାତିକୁ ଦଉଁ ଦେଇ ମାରିଦେଲେ। ରୋଷ ଓ ଅସନ୍ତୋଷରେ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ଚାପି, ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏପରି ଯେପରି ଜଗତକୁ ଚାପି ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ, "ଓ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି! ଓ ରାହୁ! ଓ ବଳ! ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗ ର ଜଳରେ ଭଲ ଭାବେ ବାନ୍ଧି ଏହାକୁ ବଡ ମହାସାଗରରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଉ—ଏକ ମିନିଟ୍ ଦିଲେ ନାହିଁ!" "ନହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ଏହି ମୂଢ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଚାଲିବେ। ବହୁବାର ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିଛି, ତଥାପି ସେ ଆମ ଶତ୍ରୁକୁ ସ୍ତୁତି କରିଥାଏ; ଦୁଷ୍ଟ ପାଇଁ କେବଳ ମୃତ୍ୟୁ ଉପକୃତ।" ପରାଶର କହିଲେ, "ତାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଶୀଘ୍ର ଚଳି ନାଗ ବନ୍ଧନରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ବାନ୍ଧି ମହାସାଗରରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ।" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ସାଗର ବଡ ଭାବରେ କମ୍ପିତ ହେଲା; ଚାରିପାଖରେ ଜଳ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ତାଲମାତଲ ହେଲା। ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଜଳରେ ବିନ୍ଦୁ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ କହିଲେ: "ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତ ପାହାଡକୁ ଏଠାରେ ଭାରୁଣ ନିବାସରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ବନ୍ଦ କର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫାଟକୁ ଉପରେ ଦେଇ ଭଲ ଭାବେ ମୁଦ୍ରା କର!" "ଅଗ୍ନି ଏହାକୁ ଜଳାଇପାରେ ନାହିଁ, ଅସ୍ତ୍ର ଏହାକୁ କାଟିପାରେ ନାହିଁ, ନାଗ ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ ନାହିଁ, ବାୟୁ ନାହିଁ, ବିଷ ନାହିଁ, ମାୟା ନାହିଁ।