ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ: ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ଦାନବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ଦୁଷ୍ଟ ରୂପରେ ମୁହଁ କଳା କରି palace ର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ ଦାନବ ସେବକମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଶିଶୁକୁ palace ରୁ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଛାଡି ଦିଅ; ସେ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାରେ ଖସି ପଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶରୀର ପଥର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗି ଯିଅ।” ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଦୈତ୍ୟ ଦାନବମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଉଠାଇ ଦିଅ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଖସିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ହରି ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ଶିଶୁ ଖସିବାବେଳେ, ଜଗତର ଧାରକ କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଭୂମି ନିଜେ ଆଗକୁ ଆସି ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଗୋଦିରେ ଧରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଘାତ ହୋଇନଥିବା, ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥି ଅଭିଞ୍ଜ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମାୟାବୀ ଦାନବ ଶାମ୍ବରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଶିଶୁକୁ ମାରିପାରୁନାହିଁ; ତୁମେ ମାୟା ଜାଣିଛ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ କର।” ଶାମ୍ବର କହିଲେ— “ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି; ମୋ ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ଏଠି ହଜାର ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ଅଧିକ।” ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ: ତାପରେ ଶାମ୍ବର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବିପରୀତରେ ମାୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ରଖି, ଶାମ୍ବର ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ନ ରଖି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଗ୍ନିମୟ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଆସିଲା। ସେ ଚକ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଶାମ୍ବରଙ୍କ ହଜାର ମନ୍ତ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା। ତାପରେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ କହିଲେ— “ବାୟୁ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଅ।” ସେ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ବାୟୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଭିତରୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୀତଳ ଏବଂ କଠୋର ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ବାୟୁ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକାର କରିଛି, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଭୂମି ଧାରକ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ, ଜନାର୍ଦନ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବାୟୁକୁ ପିଇଗଲେ; ଜନାର୍ଦନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବାୟୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଶମସ୍ତ ମାୟା ଶୋଷି ଦିଅଯାଇଥିବା ଏବଂ ବାୟୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଜ্ঞানୀ ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ରାଜନୀତି ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଶନାସ ରଚିଥିଲେ। ଶିକ୍ଷକ ଭାବିଲେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଛି ଏବଂ ସଂସ୍କୃତ ହୋଇଛି; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ସୂଚନା କଲେ। ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ: “ଦୈତ୍ୟମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଛନ୍ତି; ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ସାର ତାଙ୍କୁ ବୁଝିଛନ୍ତି।” ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ରଜା ମିତ୍ରମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନେ, ତିନି ଲୋକର ଉପେକ୍ଷିତମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପଦେଷ୍ଟା, ବାହାର ଲୋକ, ଘରୋଇ ଲୋକ, ଗୁପ୍ତଚର, ନାଗରିକ, ସନ୍ଦେହପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ସହ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ଦୂର୍ଗ ଓ ଅରଣ୍ୟର ରକ୍ଷା, କଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କଣ ନ କରିବା ଉଚିତ, ଶିଖିଥିବା ଯାହା ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ: ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନମ୍ରତାରେ ଶୋଭିତ, ପିତାଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରି, ହସ୍ତ ଜୋଡି ଦୈତ୍ୟମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଶିକ୍ଷକ ଯାହା ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିଖିଛି; କିନ୍ତୁ ଏହା ମୋ ମନର ସତ୍ୟ ମତ ନୁହେଁ। ମିତ୍ରତା, ଦାନ, ଭିନ୍ନତା, ଦଣ୍ଡ—ସମସ୍ତ ଉପାୟ ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଉପାୟ ଭାବରେ ଶିଖିଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ, ପିତା, ମୁଁ ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖୁନାହିଁ; ରୂଷ୍ଟ ହେଉନି। ଯଦି କିଛି ସାଧନ ନାହିଁ, ତେବେ ଉପାୟର କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ବାହୁବଳୀ?” “ପିତା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମହାପ୍ରଭୁରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ, ଶ୍ରୀଗୋବିନ୍ଦରେ—ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁର କଥା କିପରି ହୋଇପାରିବ?” “ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଆପଣ, ମୋ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ; ତେଣୁ କିପରି କିଉଁଜଣେ ମୋର ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟଜଣେ ଶତ୍ରୁ, ଏବଂ ବିଭେଦ କିପରି ହୋଇପାରିବ?” “ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ଏବଂ ଜଟିଳ ଶତ୍ରୁତ୍ୱ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଲା; ପିତା, ଅଜ୍ଞାନରେ ମାତ୍ର ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଅଜ୍ଞାନରେ ମାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଶିଶୁ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା କୁ ଦେଖି ଜୁଇ ଭାବି ଭୁଲ କରେ, ଦୈତ୍ୟମହାପ୍ରଭୁ?” “ଯେ କର୍ମ ବନ୍ଧନ କରେନାହିଁ, ସେଇ କର୍ମ ସତ୍ୟ; ଯେ ଜ୍ଞାନ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ସେଇ ଜ୍ଞାନ ସତ୍ୟ। ଅନ୍ୟ କର୍ମ କ୍ଳେଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳ ମାତ୍ର।” “ଏଭଳି, କଣ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ କଣ ଅତତ୍ତ୍ୱ, ମୁଁ ବୁଝିଛି; ମହାଭାଗ, ମୁଁ ନମସ୍କାର କରି ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି।” “କିଉଁଜଣେ ରାଜ୍ୟ ଅଭିଳାଷ କରେନାହିଁ, କିଉଁଜଣେ ଧନ ଚାହେନାହିଁ; ତଥାପି, ଦୁଇ ଉପାଦାନ ଲୋକଙ୍କ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ।” “ସମସ୍ତ ଲୋକ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥାଏ; କିନ୍ତୁ, ଉଦ୍ୟମ ମାତ୍ରରେ ନୁହେଁ, ଭାଗ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଆସେ।” “ମୂଢ଼, ଅବିବେକୀ, ଭୟପାତ୍ର ମଧ୍ୟ, ଦୈତ୍ୟମହାପ୍ରଭୁ, ଧର୍ମହୀନ ଲୋକ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।” “ଏହିପରି, ଯେ ମହାସମୃଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେ ଧର୍ମ କର୍ମରେ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ; ଯେ ମୋକ୍ଷ ଚାହେ, ସେ ସମତାରେ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ।” “ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ, ଚର୍ମ, ଏସବୁ ଅନନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ, ଦୃଷ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।” “ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳ ଏବଂ ଅଚଳକୁ ନିଜର ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ—ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଧାରକ, ଏଭଳି ଜଳ ଭଳି।” “ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଲେ, ଆଦିହୀନ, ଶୁଭ୍ର, ଅଚ୍ୟୁତ ମହାପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।