ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ—ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେମାନେ ଯାଇ ସମସ୍ତ ଘଟିଥିବା କଥା ଖବର ଦେଲେ। ଏହି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ପଛରେ ଥିବା ଶକ୍ତିର କାରଣ ପଚାରିଲେ। ତିନି କହିଲେ, “ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଏହି ଶକ୍ତି କେଉଁଠୁ ଆସିଛି? କିଛି ମନ୍ତ୍ର ବା ତୁମର ଜନ୍ମଜାତ ଶକ୍ତି କି?” ପିତାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଦୈତ୍ୟ ସନ୍ତାନ, ପିତାଙ୍କ ପାଦେ ମଣ୍ଡି ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ପିତା, ଏହା କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଏହା ମୋର ନିଜର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅକ୍ଷୟ ପରମେଶ୍ୱର ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଶକ୍ତିର ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୋଷକୁ ନିଜ ଦୋଷ ଭାବେ ଭାବନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ପାପ ଆସେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ବା ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ସେଥିରେ ତାହାର କର୍ମର ଫଳ ଦୁଷ୍ଟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦେଖାଯାଏ। ମୁଁ କେବେ ପାପ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କେବେ କରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେବେ କହେ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ନିଜ ମନରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ କେଶବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ। ଶରୀରିକ, ମାନସିକ, ଦୈବିକ ବା ପୃଥିବୀ ଦୁଃଖ—ଯାହାର ମନ ସଦା ଶୁଭ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ କେଉଁଠୁ ଆସିପାରିବ? ଏହିପରି ଅଚଳ ଭକ୍ତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ହରି ବିଦ୍ୟମାନ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜମହଳ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ, କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ କଳା କରି, ଦୈତ୍ୟ ସେବକମାନେ ଉପରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ—“ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପିଲାକୁ ରାଜମହଳରୁ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦିଅ; ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଫେଙ୍କି ଦିଅ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ପଥରରେ ଭଙ୍ଗ ହେଉ।” ଦୈତ୍ୟ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଧରି ଉଠାଇ ଦେଲେ, ତିନି ହରିଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି ତଳକୁ ଝରିଲେ। ତାଙ୍କ ପତନ ସମୟରେ, କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଗହଣ କଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅକ୍ଷତ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଅଭଙ୍ଗ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଶିର୍ଷ ମାୟାବୀ ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପିଲାକୁ ମାରିପାରୁନି; ତୁମେ ମାୟା ଜାଣ, ତେଣୁ ତୁମ ମାୟାରେ ଏହାକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କର।” ଶମ୍ଭର କହିଲେ, “ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେବି; ମୋର ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ଏଠି ହଜାର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଏକ ଶତ କୋଟି ଅଧିକ ମାୟା ଅଛି।” ଏପରି କହି, ଶମ୍ଭର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ମନ ଶାନ୍ତ ରଖି, ଶମ୍ଭର ପ୍ରତି ମନରେ ଦ୍ୱେଷ ନ ରଖି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ଅଗ୍ନିମୟ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଆସି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କଲା। ଏହି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶମ୍ଭରଙ୍କ ହଜାର ମାୟା ଏବଂ ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ସବୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ ହୋଇଗଲା। ତା’ପରେ ଦୈତ୍ୟପତି ଆଦେଶ ଦେଲେ—“ଶୁଷ୍କ ବାତାସ ଦ୍ରୁତ ଆସି, ମୋ ଆଦେଶରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କର।” ବାତାସ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଶୁଷ୍କ ଏବଂ କଠିନ ବାତାସରେ ଭରି, ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଲା। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବୁଝିଲେ ଯେ, ସେ ବାତାସରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ। ସେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିଶ୍ୱଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ। ତା’ପରେ ଜନାର୍ଦନ ହୃଦୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବାତାସକୁ ପିଇଲେ; କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଜନାର୍ଦନ ବାତାସକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତ ମାୟା ନଶ୍ଚିନ୍ନ ଓ ବାତାସ ଧ୍ୱଂସ ହେବା ପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଜ୍ଞାନୀ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଦିନ ପରେ ଦିନ ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ରାଜନୀତି ଶିକ୍ଷା ଦେଇଲେ, ଯାହା ଉଶନାସ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ରଚନା କରିଥିଲେ। ଗୁରୁ ଭାବିଲେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖି ଶିଷ୍ଠ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଗୁରୁ କହିଲେ, “ଦୈତ୍ୟପତି, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି; ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ତତ୍ତ୍ୱ ଉପଲବ୍ଧ କରିଛନ୍ତି।” ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପଚାରିଲେ, “ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ଉଦାସୀନମାନେ ସହିତ ରାଜା କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ମନ୍ତ୍ରୀ, ପରିଚାରକ, ବାହ୍ୟ, ଆଭ୍ୟନ୍ତର, ଗୁପ୍ତଚର, ପୌର, ଏବଂ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ଦୁର୍ଗ ଓ ବନର ରକ୍ଷା, କଣ କରିବା ଉଚିତ, କଣ ନାହିଁ, କଣ୍ଟକ ନିବାରଣ—ସମସ୍ତ ଶିଖିଥିବା କଥା ମୋତେ କହ। ମୁଁ ତୁମ ମନର ଭାବ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ପରାଶର କହିଲେ—ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନମ୍ରତାରେ ଶୋଭିତ, ପିତାଙ୍କ ପାଦେ ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଗୁରୁ ଯାହା ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟରେ ଶିଖିଛି; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଆମ ମନର ନିଜ ମତ ନୁହେଁ। ସମ୍ଧି, ଦାନ, ଭେଦ, ଦଣ୍ଡ—ଏହି ସବୁ ଉପାୟ ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଶିଖାଯାଇଛି।" "କିନ୍ତୁ, ପିତା, ମୁଁ ଏମିତି କୌଣସି ମିତ୍ର ବା ଅନ୍ୟ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଦୟାକରି କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଉପାୟର ଦରକାର କଣ, ହେ ମହାବାହୁ? ପିତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମାରେ, ବିଶ୍ୱର ନାଥରେ, ବିଶ୍ୱରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା ଗୋବିନ୍ଦରେ—ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ କଥା କିପରି ହେବ? ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ଆପଣରେ, ମୋରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଠି ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ କିପରି କେହି ମୋର ମିତ୍ର, କେହି ଶତ୍ରୁ, କିପରି ଭେଦ? ଏହିପରି ଅନାବଶ୍ୟକ ଓ ଅତିରିକ୍ତ ଶତ୍ରୁତାର ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଅପେକ୍ଷା ନାହିଁ, ପିତା; ଏହି ଚେଷ୍ଟା କେବଳ ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ହେବା ଉଚିତ, ହେ ଉତ୍ତମ!