ଯେଉଁଠାରେ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ହରି, ସ୍ୱୟଂ ପରମେଶ୍ୱର, ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ବଜ୍ରପାଣି ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ—ତେବେ ତ୍ରିଶୂଳର କଣ କଥା! ସେଠାରେ, ଯେତେବେଳେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପୂଜାରିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହେଲେ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଇଗଲା। ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିରେ ଦହିଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ମୋତେ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, କୃଷ୍ଣ! ଅନନ୍ତ!" ଏବଂ ଶରଣ ନେଲେ। ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ଜଗତର ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରର ଅସହ୍ୟ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" ଯେପରି ବିଶ୍ନୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିତ ଥିବା ଜଗତ୍-ଗୁରୁ, ତେଣୁ ଏହି ପୂଜାରିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଯେପରି ବିଶ୍ନୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖେ—ଅଗ୍ନିକୁ ନୁହେଁ—ସେପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୂଜାରିମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବେ। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ବିଷ ଦେଇଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଥିଲେ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍କି ମାରିଥିଲେ, ସାପ ଦ୍ୱାରା ଦଂଶାଇଥିଲେ—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସମଭାବେ ମିତ୍ର ଭାବେ ଦେଖେ, ଆପଣକୁ କଦାଚିତ୍ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବେ ଭାବେ ନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଦାନବ ପୂଜାରିମାନେ ଆଜି ବଞ୍ଚିଥାନ୍ତୁ। ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଉଠି ବସିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନମ୍ରତା ସହ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ଅବିରୋଧିତ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ଧନ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉ।" ଏପରି କହି, ସେମାନେ ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଗିଆ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଗିଏ କହିଦେଲେ। ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଶୁଣିଲେ ଯେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଫଳ ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ଏହି ଶକ୍ତିର କାରଣ ପଚାରିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପଚାରିଲେ: "ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି କଲ? କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନ, କିମ୍ବା ଏହା ତୁମର ସ୍ୱଭାବ?" ପିତାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଅସୁରଶିଶୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପିତାଙ୍କ ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ପିତା, ଏହି ଶକ୍ତି କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ଶକ୍ତି ସାଧାରଣ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୋଷକୁ ନିଜ ଦୋଷ ଭାବେ ଭାବନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପାପ ଆସେନାହିଁ, କାରଣ କିଛି ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ, ବାଚନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। ମୁଁ କେଶବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଓ ମୋର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିତ, ତେଣୁ ମୁଁ କେବେ ପାପ କାମନା କରେନାହିଁ, କରେନାହିଁ, କିମ୍ବା କହେନାହିଁ। ଦେହ, ମନ, ଦୈବିକ, ଭୂତିକ ଯେଉଁ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଅଛି, ଶୁଭ ଚିତ୍ତ ଯାହାର, ସେଠାରେ ଏହି ଦୁଃଖ କେଉଁଠୁ ଆସିପାରିବ? ଏହିପରି, ଜାଣି ଯେ ହରି ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପିତ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ।" ଏହି ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟପତି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ରାଜମହଳର ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ମୁହଁରେ କ୍ରୋଧରେ ଦାନବ ସେବକମାନୋ କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଶିଶୁକୁ ରାଜମହଳରୁ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦିଅ; ସେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ପଡ଼ି ଶିଳାରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।" ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ସେ ହୃଦୟରେ ହରିକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଧରିତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅକ୍ଷତ ଓ ଅଭାଞ୍ଚିତ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମାୟାବି ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ଥିତ ପୁଅକୁ ମାରିପାରୁନାହିଁ; ତୁମେ ମାୟା ଜାଣ, ଏହାକୁ ତୁମ ମାୟାରେ ନଶ୍ଟ କର।" ଶମ୍ଭର କହିଲେ, "ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି; ମୋର ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ଏଠାରେ ହଜାର ମାୟା, ଏବଂ କୋଟି-କୋଟି ଅଧିକ।" ତାପରେ ଶମ୍ଭର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମାୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖିଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ, ଏବଂ ଶମ୍ଭର ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ ନଥିଲା; ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ଦେବତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଅଗ୍ନିମୟ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଆସିଗଲା। ଏହି ଚପଳ ଚକ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଶମ୍ଭରଙ୍କ ହଜାର ମାୟାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲା। ତେବେ ଦାନବପତି କହିଲେ, "ବାୟୁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଶୀଘ୍ର ଶୁଷ୍କ କର, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହାକୁ ନଶ୍ଟ କର।" ବାୟୁ ଏହାକୁ ମନ୍ଜୁର କରି, ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଶୀତଳ ଓ କଠୋର ଭାବରେ ଶୁଷ୍କ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବୁଝିଲେ ଯେ ସେ ବାୟୁରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଧରାଧାମ ଧାରକଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଏପରି ହୃଦୟରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଥିବାରୁ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେ ଭୟଙ୍କର ବାୟୁକୁ ପିଇଗଲେ; କ୍ରୋଧିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବାୟୁକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ମାୟା ଓ ବାୟୁ ନଶ୍ଟ ହେଲାପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ରାଜଧର୍ମ ଶିଖାଉଥିଲେ, ଯାହା ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଉଶନାସ୍ ରଚିଥିଲେ। ଶିକ୍ଷକ ଭାବିଲେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖି ଶିଷ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି ବିଷୟ ଜଣାଇଲେ। ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ, "ଦୈତ୍ୟପତି, ତୁମର ପୁଅ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ; ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ସାର ଅର୍ଥ ବୁଝିଛି।" ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପଚାରିଲେ, "ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ? ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଏହି ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟସ୍ଥମାନଙ୍କ ଉପରେ କିପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ?