ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟ, ରାଜ୍ୟ, ବଡ଼ ମାନ୍ୟତା, ଜ୍ଞାନ, ବଂଶ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମୋକ୍ଷର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛନ୍ତି ହରିଙ୍କ ପୂଜା। କାରଣ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଯେପରି ଫଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ମିଳେ, ତେବେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅନନ୍ତ କଥା କହିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ଏଠାରେ ବହୁ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଆପଣମାନେ ମୋର ବଡ଼, ଯେଉଁଠାରେ ଯଥାଯଥ କଥା କହିବେ, ଆମେ ଅତିକ୍ଷୁଦ୍ର ବିବେକ ଧାରଣ କରିଛୁ। ଆମେ ତୋମକୁ, ଏଇ ଶିଶୁ, ଆମର କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କରିଛୁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପୁନି କଥା କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, ତୁମେ ଆମର ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣିପାରିବ ନାହିଁ। ଯଦି ଆମର କଥା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଦେଉନାହାଁ, ତେବେ ତୁମର ଅନ୍ୟାୟ ମନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ଏକ ମାୟାବୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବା। କିଏ କାହାକୁ ମାରେ, କିଏ କାହାକୁ ରକ୍ଷା କରେ? ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମା ନିଜେ ନିଜକୁ ମାରେ ଓ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସଦ୍କର୍ମ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା। ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିମୟ ମାୟାବୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କରୀ ମାୟା ବଡ଼ ରୂଦ୍ର ହୋଇ ଚଳିଆସି, ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଛାତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା। କିନ୍ତୁ ତ୍ରିଶୂଳ ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଛୁଁଇବା ସହିତ, ସେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଜମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଯେଉଁଠାରେ ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍ ହରି, ସ୍ୱୟଂ ପରମେଶ୍ୱର, ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବଜ୍ର ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ—ତେବେ ତ୍ରିଶୂଳର କଣ ହେବ? ସେଠାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନସ୍ଥ କରାଯାଇଥିଲେ, ସେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ରୁତ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା। ସେମାନେ ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବିବେକୀ ହୋଇ ଡାକିଲେ, “ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, କୃଷ୍ଣ, ଅନନ୍ତ!” ଏବଂ ସେ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ସଂସାର ଦୁଃଖ ନାଶ କରିଥିବା, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ମନ୍ତ୍ରର ଅସହ୍ୟ ଅଗ୍ନିରୁ ରକ୍ଷା କର। ବିଷ୍ଣୁ ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ୍ତ। ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସର୍ବତ୍ର ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବେ, ଅଗ୍ନିକୁ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ୍ତ ବୋଲି ଭାବେ। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ବିଷ ଦେଇଥିଲେ, ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଥିଲେ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଚାପିଥିଲେ, ସାପ ଦ୍ୱାରା ଦଂଶାଇଥିଲେ—ସେମାନେ ପ୍ରତି ମୁଁ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖିଛି, ସେମାନେ ମୋ ସଂଗୀ; ମୁଁ ନିଜକୁ ପାପୀ ଭାବେ ଭାବେ ନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଦୈତ୍ୟ ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଆଜି ବଞ୍ଚନ୍ତୁ।” ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉଠିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନମ୍ରତା ସହିତ କହିଲେ—“ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ଅବିରୋଧିତ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁତ୍ର, ପଉତ୍ର, ଧନ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉ।” ଏପରି କହି, ସେମାନେ ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହି ସବୁ ଶୁଣି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଡାକି ପଚାରିଲେ—“ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ଏହି ଶକ୍ତି କିପରି ହେଲା? କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କି, ନା ତୁମର ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତି?” ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ସୁଣି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନମ୍ରତା ସହିତ ପିତାଙ୍କ ପାଦେ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ—“ପିତାଜୀ, ଏହା କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଏପରି କୌଣସି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଏହା ମୋର ନିଜ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ଜଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍ ବସିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ଏହି ଶକ୍ତି ସାଧାରଣ। ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟର ପାପକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବି ନାହାଁତି, ସେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପାପ ଆସେ ନାହିଁ, କାରଣ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ କାମ, ମନ, ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କର୍ମର ବିଜ ଜନ୍ମେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ମୁଁ ପାପ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ନ କରେ, ନ କହେ; କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ନିଜ ମନରେ ବିହାର କରୁଥିବା କେଶବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ। ଦେହିକ, ମାନସିକ, ଦୈବିକ, ଭୌତିକ ଦୁଃଖ—ଏହି ସମସ୍ତ କେଉଁଠି ଆସିପାରିବ, ଯେଉଁ ଜଣଙ୍କ ମନ ସର୍ବଦା ଶୁଭରେ ଲଗିଛି? ଏହିପରି ଜାଣି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଭାବି, ସମସ୍ତ ପ୍ରତି ଅଚଳ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟପତି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ରାଜମହଳ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ମୁହଁ କ୍ରୋଧରେ କଳୁଷିତ, ଦୈତ୍ୟ ସେବକମାନେଂକୁ ଆଦେଶ କଲେ—“ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଶିଶୁକୁ ରାଜମହଳରୁ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରେ ପକେଇ ଦିଅ, ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଫେଙ୍କି ଦିଅ, ତାଙ୍କ ଦେହ ପାଥରରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।” ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଧରି ଉଠାଇ ଦେଲେ; ସେ ହରିଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି ତଳକୁ ଝରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଝରୁଥିବା ବେଳେ, ଜଗତର ଧାରଣକାରୀ କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ପୃଥିବୀ ଏଗି ଆସି, ପ୍ରହ୍ଲାଦକୁ ଗୋଦେ ଧରିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅକ୍ଷତ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଅଭଙ୍ଗ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟାବୀ ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ମାରିପାରୁ ନାହିଁ; ତୁମେ ମାୟା ଜାଣ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ କର।” ଶମ୍ଭର କହିଲେ—“ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଦୈତ୍ୟପତି; ମୋ ମାୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ଏଠାରେ ହଜାର ମାୟା ଅଛି, ଏବଂ ଏକ କୋଟି ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।” ତାପରେ, ଶମ୍ଭର ଦାନବ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଉପରେ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଯଦିଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସମସ୍ତକୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ରଖି, ଶମ୍ଭର ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ରହିତ ହୋଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।