ମହାମୁନି ପରାଶର ମହାତ୍ମା ମୈତ୍ରେୟଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୈତ୍ରେୟ, ତୁମେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଅପୂର୍ବ କଥା ଶୁଣ। ସେ ଏକ ମହାପୁରୁଷ, ଯାହାଙ୍କର ଆଚରଣ ସଦା ଉଚ୍ଚ ଓ ନିର୍ମଳ ଥିଲା। ଦିତିପୁତ୍ର ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିଆଁ ବର ପାଇଁ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇଥିଲେ। ସେ ଦୈତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନ ନେଇଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳର ଦେବତା ଓ ସୋମ ଭାବେ ସେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେ ଧନର ଦେବତା ଓ ଯମ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ; ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ଉପଭୋଗ ସେ ନିଜେ ଏକା ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ତିନି ଲୋକ ଜିତି ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଲିନ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗମାନେ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଯିଏ ମଦ୍ୟପାନରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। କେହି ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ, କେହି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, କେହି ଜୟଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଅପ୍ସରାମାନେ ଶୁଭ୍ର ମଣିମୟ ଭୂମିରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମଧୁର ମହଳରେ ଆନନ୍ଦରେ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଯିଏ ଅତି ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଶିଶୁବେଳେ ଗୁରୁଘରକୁ ଯାଇ ଶିକ୍ଷା ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ। ଏକଥର ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମଦ୍ୟପାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ପିତା ନିଜ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷା ଅଭ୍ୟାସ କରିଛ, ତାହା ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା କ’ଣ ଶିଖିଛ?" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ—"ପିତାଶ୍ରୀ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ମୋ ହୃଦୟରେ ଅନୁଭୂତ ଏକ ମହତ୍ତମ ଉପଦେଶ କହିବି। ମୁଁ ସେହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ଯିଏ ସମସ୍ତର କାରଣ, ଆଦି ନାହିଁ, ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ବୟସ୍ ନାହିଁ, ଅବିନାଶୀ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ।" ଏହି ଶୁଣି ଦୈତ୍ୟରାଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତମ୍ରାଜିତ ହୋଇ, ପୁଅର ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—"ଅସତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଏହି କ’ଣ ଶିଖାଇଛ? ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ଏହି ଶିଶୁକୁ ତୁମେ ମୋ ଅବହେଳା କରି ଭ୍ରଷ୍ଟ କରିଛ!" ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ—"ଦୈତ୍ୟରାଜ, ଆପଣ କ୍ରୋଧ କରିବେ ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା ଶିଖାଇନାହିଁ।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ତୁମେ କାହାଠାରୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ନେଲେ? ଏହି କଥା ତୁମ ଶିକ୍ଷକ କହିନାହାନ୍ତି।" ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—"ପିତା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ହୃଦୟରେ ବିରାଜିତ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାୟକ; ସେ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କିଏ କାହାକୁ ଶିଖାଇପାରିବ?" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ—"ଏହି ବିଷ୍ଣୁ କିଏ, ଯାହାକୁ ପୁନିପୁନି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହୁଛ? ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାୟକ!" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନମ୍ର ଭାବେ କହିଲେ—"ଯିଏ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଯିଏ ଶବ୍ଦର ପରିଧିରେ ନାହିଁ, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଅବ୍ୟୟ ପରମେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ—"ମୂର୍ଖ! ଆଉ କିଏ ପରମେଶ୍ୱର? ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛ!" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—"ପିତା, ସେ ବିଷ୍ଣୁ କେବଳ ମୋର ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର କାରଣ ଓ ସ୍ରଷ୍ଟା। ଦୟା କରନ୍ତୁ, କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ—"କିଏ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅଙ୍କ ହୃଦୟ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରିଛି, ଯାହା ଅଧର୍ମ କଥା କହୁଛି?" ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—"ପିତା, ବିଷ୍ଣୁ କେବଳ ମୋ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ଆମେ, ଆପଣ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି।" ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—"ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଗୁରୁଘରେ ରଖି ଶିକ୍ଷା ଦିଅ; କିଏ ଏହି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଛି?" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପୁନି ଗୁରୁଘରକୁ ନେଯାଇ ଦିନ ରାତି ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ। ବହୁ ଦିନ ପରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପୁଅକୁ ଡାକି କହିଲେ—"ମୋ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯାହା ଶିଖିଛ, ତାହା ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼।" ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—"ଯାଁଠାରୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ଆଦିକାରଣ ବିଷ୍ଣୁ ଆମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ।" ଏହି ସବୁ ଶୁଣି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ—"ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅକୁ ହତ୍ୟା କର; ଏହା ବଞ୍ଚିଲେ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ପରିବାରର ଅପମାନ, ଏକ ପକ୍ଷୀର ପଖ ଛେଦ କରିଦେବା ପରି।" ଏପରି ଭାବରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଉପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ହାତୀର ଦାଢ଼ି ତଳେ ଶୁଇଁଦେଲେ, ଶୁଷ୍କ ବାୟୁ ଚାଳିଲେ, ଦୈତ୍ୟ ଗୁରୁମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମାୟା କଲେ, ଶମ୍ଭର ହଜାର ମାୟା ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, ଦୈତ୍ୟ ନାଥଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀମାନେ ଘାତକ ହଳାହଳ ବିଷ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସେସବୁ ସହଜରେ ସହିଗଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଏପରି, କି ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; କାରଣ, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟର ହୃଦୟ ସଦା ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ, ସେ କେବେ ଅଧୋଗତି ହେଉନାହାନ୍ତି। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, କେଶବ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶେ ଲାଗିଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦୃଢ କରିବା କିମ୍ବା ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର। ଏପରି ମହାତ୍ମା, ଭକ୍ତିମୟ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ଏହି ଚମତ୍କାର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ। ଏପରି ଗୁଣ ଓ ସତ୍ୟବାଦି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିନଥିଲେ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ତ ତାଙ୍କୁ କେବେ ଆଘାତ କରିପାରିବେନି। ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଦୈତ୍ୟମାନେ କେମିତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ, ସେ କଥା ସବୁ ଆପଣ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ।