ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣଗତିର ଏହି କଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ। ଦୈତ୍ୟମହାରାଜଙ୍କ ହନ୍ତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ବିଷାକ୍ତ ହଳାହଳ ବିଷ ଆଣିଥିଲେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ବିଷକୁ ସ୍ବଚିତ୍ତେ ପିଇ ହଜମ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ମହାନ ଦମ୍ଭ ଓ ମୂର୍ଖତାରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସେ ସମଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମୈତ୍ରୀ ଓ ଦୟାର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ନିଜକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେପରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସତ୍ୟ, ପରାକ୍ରମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ସଦା ନୀତିବାନ୍ମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପ୍ରମାଣ ଥିଲେ। ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଖି ମୈତ୍ରେୟ ଋଷି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ମହାମୁନି! ଆପଣ ମନୁଙ୍କ ବଂଶ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚିରସ୍ଥାୟୀ କାରଣତ୍ୱ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଦହାଇପାରିଲାନି, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଲାଗିଲାନି, ସେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଲେନି। ଜଳରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଧରି ରଖିଥିଲେ, ଭୂମି କମ୍ପିତ ହୋଇଗଲା; ଗାଁଠି ଛାଡ଼ି ଗାଏମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଦବାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେନି; ଏହି ସବୁ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଆପଣ କହିଛନ୍ତି। ଏପରି ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଆଉ ଅଧିକ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କେଉଁ ଦୋଷରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କାହିଁକି ସେ ଧାର୍ମିକ ପୁରୁଷକୁ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ପକାଇ ଦେଲେ? ପାହାଡ଼ ତଳେ ଦବାଇଲେ, ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ କାହିଁକି ଦେଖିଲେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ କାହିଁକି ଛାଡ଼ିଦେଲେ? ଅସୁରମାନେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦନ୍ତ ତଳେ କାହିଁକି ରଖିଲେ, ଶୁଷ୍କ ବାୟୁରେ କାହିଁକି ଛାଡ଼ିଦେଲେ? ଦୈତ୍ୟ ଗୁରୁମାନେ କେଉଁ ମାୟା କଲେ, ଶମ୍ଭର କେଉଁ ହଜାର ମାୟା ଦେଖାଇଲେ? ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ହନ୍ତାମାନେ ଯେଉଁ ହଳାହଳ ବିଷ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ବିଷ ସେ କିପରି ହଜମ କରିଦେଲେ? ଏହି ସବୁ ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ। ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, କାରଣ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମାରିପାରିଲେନି; ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମନ ବିଷ୍ଣୁରେ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେ କେବେ ନଶ୍ୱର ହେବେନି। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, କେଶବଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶରେ ରତ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ବଂଶୀୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିଲେନି, ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଧର୍ମମୟ, ଇର୍ଷ୍ୟାଶୂନ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ କାହିଁକି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏହି କଥା ଆପଣ ମତେ କହନ୍ତୁ। ଏପରି ଗୁଣ ଓ ସତ୍ୟର ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ବଡ଼ ବିରୋଧୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, ତେଣୁ ପକ୍ଷୀ ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ କିପରି କରିପାରିବେ? ଏହି ସବୁ କଥା ଏବଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ତଥା ଶକ୍ତି ଆପଣ ଖୁବ ଭଲଭାବରେ ଏଠାରେ କହନ୍ତୁ। ତାପରେ ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ, “ହେ ମୈତ୍ରେୟ! ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଉଚ୍ଚର ଚରିତ୍ର ମଧୁର କଥା ଶୁଣ। ଦିତିପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ବର ପାଇଁ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ଅଧିନ କରି ନେଲେ। ସେ ଦୈତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୂମିକା ନେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳପତି ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ସୋମ ହେଲେ। ସେ ଧନର ଅଧିପତି ଓ ଯମ ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ନିଜେ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦେବମାନେ ଭୟରେ ନିଜ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଏପରି ତିନି ଲୋକ ଜିତି ନେଇ, ସାର୍ବଭୌମ ଶକ୍ତିର ଅହଂକାରରେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସର୍ପମାନେ ମହାପୁରୁଷ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଦ୍ୟପାନ ଆସକ୍ତି ଥିଲା। କେହି ବାଦ୍ୟ ବଜାଇଥିଲେ, କେହି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, କେହି ଜୟଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ; ସିଦ୍ଧମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦୈତ୍ୟରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ରତ୍ନମୟ ତଳାରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଛୁଆ ଅବସ୍ଥାରେ ଗୁରୁଗୃହକୁ ଯାଉଥିଲେ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ବାପାଙ୍କ, ଦୈତ୍ୟରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମଦ୍ୟପାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କର ପାଦେ ଶିର ନମାଇଥିଲେ, ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ ପଚାରିଲେ—"ପୁତ୍ର! ତୁମେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହା ଶିଖିଛ, ତାହାରୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କଣ? କ’ଣ ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ ଶିଖିଛ?" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଶାନ୍ତ ମନେ କହିଲେ—"ପିତାଜୀ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ମୋ ହୃଦୟର ଗଭୀରତମ ତତ୍ତ୍ୱ କହେଁ। ମୁଁ ତାହାକୁ ନମସ୍କାର କରେଁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ଯିଏ ଆଦିହୀନ, ଅନ୍ତହୀନ, ଅଜ, ଅଜର, ଅକ୍ଷୟ, ଅବିକାରୀ।" ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୈତ୍ୟରାଜାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲା, ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ରୁଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଲେ—"ଅଯଥା ମୁଁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଉଁ କଥା କାହିଁକି ଶୁଣୁଛି? ମୂର୍ଖ! ତୁମେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ମୋ ଅନୁସାରେ ଶିଖାଇନାହଁ।" ତେବେ ଶିକ୍ଷକ କହିଲେ—"ମହାରାଜ, ଆପଣ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ମୁଁ ଶିଖାଇନି।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"କିଏ ଏହା ଶିଖାଇଲା? କିପରି ଏହି ଉପଦେଶ ତୁମେ ଶିଖିଲେ? ଏହି ତ ତୁମ ଶିକ୍ଷକ କହିନାହାନ୍ତି।" ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ପିତାଜୀ, ହୃଦୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ବସିଛନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ନାୟକ। ସେଠାରେ ଏହି ଚେତନା ଛାଡ଼ି, ଆଉ କିଏ କାହାକୁ ଶିଖାଇପାରିବେ?" ଏହି କଥା ଶୁଣି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧେ ଚିତ୍କାର କରି ଚିଁହିଲେ—"ଏହି ବିଷ୍ଣୁ କିଏ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛ?