ଏଠାରେ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ସୋଳଟି ସନ୍ତାନ ଥିଲେ। ବହୁପୁତ୍ର ନାମକ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ଚାରିଜଣ ସନ୍ତାନ 'ବିଦ୍ୟୁତ୍' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଋକ୍ ସୂକ୍ତମାନେ। ଦିବ୍ୟ ଋଷି କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କର ସନ୍ତାନ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବପ୍ରହରଣମାନେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ବେଦମାନ୍ତ୍ରରୁ ତିରିଶିତି ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର ଉଦୟ ଓ ନାଶ ଘଟେ। ମୈତ୍ରେୟ, ଯେପରି ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଏହି ଦେବଗଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଦିତି, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣ ଦୁର୍ଜୟ ପୁଅ ଦେଲେ—ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ। ସିଂହିକା ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଯିଏ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ: ଅନୁହ୍ଲାଦ, ହ୍ଲାଦ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ (ବୁଦ୍ଧିମାନ), ଓ ସଂହ୍ଲାଦ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରବଳ ଓ ଦୈତ୍ୟବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମଦର୍ଶୀ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପାର ଭକ୍ତିରେ ନିରତ ଥିଲେ। ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ଦାହିଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଦହାଇପାରିଲା ନାହିଁ, କାରଣ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିରାଜ କରୁଥିଲେ। ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀର ଜଳରେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ରଖାଗଲାବେଳେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଚାପିଦିଆଗଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ନିକଟରୁ ନିର୍ମିତ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରିଲା ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କ ମନ ସଦା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲା। ଦୈତ୍ୟମାନେ ପ୍ରେରିତ କରିଥିବା ନାଗମାନଙ୍କ ବିଷାଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରିଲା ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଚାପି ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ଲଗିଥିଲେ ଏବଂ ଜୀବନ ଛାଡିଲେ ନାହିଁ। ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ତାଙ୍କୁ ଫିଙ୍କିଦେଲେବେଳେ, ସେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସମର୍ଥିତ ହେଲେ। ଦୈତ୍ୟପତି ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଥିବା ଶୁଷ୍କ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମନ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାରୁ, କିଛି କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଦିଗ୍ଗଜମାନେ, ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କ ମାୟାରେ ପରିଣତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ କରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ମାୟା ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମନ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଲଗିଥିଲା, କିଛି କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଶମ୍ଭର ନାମକ ମାୟାବୀଙ୍କ ହଜାର ମାୟା ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ତାହା ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ହନ୍ତାମାନେ ଆଣିଥିବା ମହା ବିଷ 'ହଳାହଳ' ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଯିଏ ଅହଂକାର ଓ ମୂଢ଼ତାରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ସେହି ବିଷକୁ ସହଜରେ ପଚାଇଦେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଏକ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ଉତ୍ତମ ମୌତ୍ରୀ ଓ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ପ୍ରତି ଭାବିଥିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ, ପ୍ରକୃଷ୍ଠ ବୀର୍ୟ ଓ ଗୁଣର ଆଧାର, ଏବଂ ସଦା ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ ଥିଲେ। ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବଢ଼ିଆ କଥା ଶୁଣି, ମୈତ୍ରେୟ ଋଷି ପରାଶରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମହାମୁନି, ଆପଣ ମନୁର ବଂଶ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ନିତ୍ୟ କାରଣ ବୋଲି କହିଲେ। ଏହି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପ୍ରତି ଭଗବାନ କଣ କହିଥିଲେ? କିପରି ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଦହାଇପାରିଲା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ ହାନି କରିପାରିଲା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ? କିପରି ସମୁଦ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା? କିପରି ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଚାପିଦିଆଗଲା, ତଥାପି ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେନି? ଏହି ସବୁ ଆପଣ ନିଜେ କହିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଦୈତ୍ୟମାନେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ? କାହିଁକି ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ାଗଲେ? ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚାପିଦିଆଗଲେ, କିମ୍ବା ବିଷାକ୍ତ ନାଗମାନେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ? କିପରି ସେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଫିଙ୍କିଦେଲେ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇଦେଲେ? ଦିଗ୍ଗଜମାନଙ୍କ ଦନ୍ତରେ କିପରି ରଖାଗଲେ? ଦୈତ୍ୟମାନେ କିପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶୁଷ୍କ ବାୟୁ ଲାଗିଦେଲେ? ଦୈତ୍ୟ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ କଣ ମାୟା କଲେ? ଶମ୍ଭର କଣ ହଜାର ମାୟା ପ୍ରୟୋଗ କଲେ? ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କ ହନ୍ତାମାନେ ମହା ବିଷ 'ହଳାହଳ' କାହିଁକି ଦେଲେ ଓ ସେ କିପରି ପଚାଇଦେଲେ? ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମହିମା। ଏଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, କାରଣ ଯେଉଁଠି ମନ ବିଷ୍ଣୁରେ ଏକାଗ୍ର, ସେଠାରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ କିଛି କରିପାରିବେନି। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, କେଶବଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ନାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ନିଜ ବଂଶର ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରିବେନି। ଏପରି ଧର୍ମମୟ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ଦ୍ୱେଷଶୂନ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ କାହିଁକି ଆକ୍ରମଣ କଲେ? ଏପରି ଗୁଣୀ, ସତ୍ୟବାନ୍, ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଉପରେ ବିପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ତ ଦୂର ଥିଲେ। ସେଠିଏ, ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏକାଧିକ ଭାଗରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ—"ମୈତ୍ରେୟ, ଏବେ ତୁମେ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ, ସେହି ମହାତ୍ମା ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ଧର୍ମମୟ ଚରିତ୍ରର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା...