ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାପୁରୁଷ ଋଷି କଣ୍ଡୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଏକ ଦିବ୍ୟାଂଗନା ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଆସିଲେ। ସେ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ କୃପାଳୁ ମୁନି, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।” ଋଷି କଣ୍ଡୁଙ୍କ ମନ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ପାଇଁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା, ସେ କହିଲେ, “ଓ ଶାନ୍ତ ମନ୍ୟା, ଅଧିକ କିଛି ଦିନ ଏଠାରେ ରୁହ।” ଏପରେ, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ଆଉ ଏକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସମ୍ପର୍କର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଲେ। ପୁନି ସେ କହିଲେ, “ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଅନୁମତି ଦିଅ।” କଣ୍ଡୁ କହିଲେ, “ଠିକ ଅଛି,” ତଥାପି ପୁନି ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ଅଧିକ କିଛି ଦିନ ରୁହ।” ଏଭଳି କରି ଆଉ ଏକ ଶତବର୍ଷ ପରିଗତ ହେଲା, ଏବେ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ମଧୁର ହସରେ କହିଲେ, “ହେ ଋଷି, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଋଷି ସେଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି କହିଲେ, “ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହ; ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରି ଚାଲିଯିବା।” ଏଭଳି ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବା କ୍ରମରେ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଦୁଇଶତବର୍ଷ ପରି ଆଶ୍ରମରେ ରୁହିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ, ଋଷି ପୁନି କହିଲେ, “ଅଧିକ କିଛି ଦିନ ରୁହ।” ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ତାଙ୍କ ଶାପକୁ ଭୟ କରି ଏବଂ ଦୟାରୁ, ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାର ବେଦନା ଜାଣି, ଋଷିଙ୍କୁ ଛାଡି ଯିବାକୁ ଚାହିଲେନି। ଋଷି କଣ୍ଡୁ ଦିନ ରାତି ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ସ୍ନେହରେ ଏବଂ ଆଶାକ୍ତିରେ ନିତନୂତନ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲା। ଏକଦିନ ଋଷି ଆଶ୍ରମ ଛାଡିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି?” ଋଷି କହିଲେ, “ଦିନ ଫେରିଛି, ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବାକୁ ଯାଉଛି; ନହେଲେ ମୋର କ୍ରିୟା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବନି।” ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ମଧୁର ହସରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆଜି ଦିନ ଏପରି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଗଲା କି?” ସେ କହିଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବର୍ଷରେ ବର୍ଷ ତୁମର ଦିନ ଫେରିଛି; ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ନୁହେଁ—କେଉଁଠି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଅଛି?” ଋଷି କହିଲେ, “ତୁମେ ସକାଳରେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଥିଲି। ଏବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ହୋଇଛି, ଦିନ ଗଲା; ଯଦି ତୁମର ଇଚ୍ଛା ସତ୍ୟ, ତେବେ ଏହି ମଜାର କାରଣ କଣ?” ପ୍ରମ୍ଲୋଚା କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସକାଳରେ ଆସିଥିଲି—ଏହା ସତ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ସମୟରେ ଶତ-ଶତ ବର୍ଷ ଗଲା।” ତାପରେ, ଭୟରେ ଭରିତ ଋଷି ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋତେ କହ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ କେତେ ଦିନ ରହିଥିଲି?” ପ୍ରମ୍ଲୋଚା କହିଲେ, “ସତ-ନୂଯୁତ ନଉ ବର୍ଷ, ଛଅ ମାସ ଏବଂ ତିନି ଦିନ ଗଲା।” ଋଷି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହା ସତ୍ୟ କି, ନା ଏକ ମଜା? ମୁଁ ଭାବିଥିଲି ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ତୁମ ସହିତ ରହିଛି।” ପ୍ରମ୍ଲୋଚା କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମିଥ୍ୟା କିପରି କହିପାରିବି? ତୁମେ ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ କହୁଛି।” ଏହି ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଋଷି କଣ୍ଡୁ ଆତ୍ମ-ନିନ୍ଦା କରି କହିଲେ, “ମୋ ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ଧନ ନଷ୍ଟ; ବିବେକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଯାହା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୋତେ ମୋହିତ କଲେ।” “ବ୍ରହ୍ମା, ଯେଉଁଥିରେ ଛଅ ତରଙ୍ଗ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ, ସେ ଆତ୍ମ-ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ମୋର ମନ ଏହି ବଡ଼ ଆଶାକ୍ତିରେ ଭସିଗଲା।” “ମୋର ସମସ୍ତ ନିୟମ ଏବଂ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ କରାଯିବା କ୍ରିୟା ଏହି ସଂଗ ଦ୍ୱାରା ନରକକୁ ଯିବା ମାର୍ଗରେ ଭସିଗଲା।” ଏଭଳି ଆତ୍ମ-ନିନ୍ଦା କରି, ଋଷି ଧର୍ମଜ୍ଞାପ୍ସରା ପ୍ରମ୍ଲୋଚାକୁ କହିଲେ, “ଯା, ଅପବାଦିତା, ତୁମେ ଚାହିଁଥିବାଠାରେ ଯାଅ; ତୁମେ ମୋର ମନକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରିଛ, ଦେବତାରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି କାମ କରିଛ।” “ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିବିନି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସାତ ପଦ ଆତ୍ମୀୟତା ବାଣ୍ଟିଛି, ଏହି ଧର୍ମର ରୀତି।” “ତୁମର ଦୋଷ କଣ, କିମ୍ବା ମୁଁ କିପାଇଁ ତୁମପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହେବି? ଦୋଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋର, କାରଣ ମୁଁ ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିନି।” “ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ତୁମେ ମୋର ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ କଲା; ତୁମେ ଅପବାଦିତା, ମୋହରେ ଏତେ ତଳେ ପଡିଛ; ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଉପେକ୍ଷିତ।” ଋଷି ଏଭଳି କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କହିବା ସମୟରେ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଉତ୍କଳିତ ହୋଇ ଘମ ଝଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର କମ୍ପନ କରିଲା। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି ଶରୀର ଅନ୍ତର୍ଗତ କମ୍ପନ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, “ଯା, ଯା!” ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଛାଡି, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ; ଗଛର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଘମ ପୁଞ୍ଜାଇଲେ। ଘମରେ ଭିଜିଥିବା ଅଙ୍ଗ ପୁଞ୍ଜାଇବାକୁ ସେ ଏକ ଗଛର ଲାଲ ନରମ ପତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଅମ୍ବୁ ଘମ ଓ କଣ୍ଡା ଆକାରରେ ବାହାରିଲା। ଏହି ଅମ୍ବୁକୁ ଗଛମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ବାୟୁ ଏହାକୁ ଏକା ଆକାର ଦେଲେ; ମୁଁ ଏହି ଅମ୍ବୁକୁ ଗାଈ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ପୋଷଣ କଲି, ଏହା ଦୀରେ-ଦୀରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ଗଛର ଶିରାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ମାରିଷା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା; ଗଛମାନେ ତାଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଦେବେ—ଏହି କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଉ। ଏଭଳି, ସେ କଣ୍ଡୁଙ୍କ କନ୍ଯା ହେଲେ, ଏବଂ ଗଛରୁ ଉପଜିଲେ; ସେ ମୋର କନ୍ଯା, ବାୟୁ ଏବଂ ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କ କନ୍ଯା ମଧ୍ୟ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାତପସ୍ବୀ କଣ୍ଡୁ, ତପସ୍ୟା ଶୋଷି ହେବା ପରେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ହାତ ଉଠାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ମହାଯୋଗୀ ରହିଲେ।