ଏହିପରି, ବାୟୁ ତୀବ୍ର ଚେଷ୍ଟାରେ ସେଇ ଗଛମାନଙ୍କୁ ଉପ୍ରେ ଉଠାଇଦେଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ସେମାନଙ୍କୁ ଜଳାଇଦେଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଗଛମାନଙ୍କର ବିନାଶ ହେଲା। ଗଛମାନଙ୍କର ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ କିଛି ଶାଖା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା, ସେଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ ସୋମ ରାଜା ଆସିଗଲେ। ସେ ଗଛମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ହେ ରାଜାମାନେ, ତୁମେ ତୁମ ରୋଷକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ମୋର କଥା ଶୁଣ। ମୁଁ ତୁମେ ଏବଂ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମିଳନ କରିବି। ଏହି ଯୁବତୀ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର ଓ ରୂପବତୀ, ଗଛମାନଙ୍କର କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଣିଅଟିଏ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗୋମାତାମାନଙ୍କ ସହିତ ପାଳନ କରିଥିଲି, ଯାହା ଆଗକୁ ଘଟିବ ତାହା ଜାଣି। ତାଙ୍କୁ ମାରିଷା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଗଛମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୁବତୀ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ତୁମ ଶକ୍ତି ଏବଂ ମୋର ଅର୍ଦ୍ଧ ଶକ୍ତିର ସମ୍ମିଳନରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ନାମକ ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ୍ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ। ସେ ମୋର ଅଂଶ ଏବଂ ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ଗଠିତ ହେବେ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ ହେବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ କଳ୍ୟାଣମୟ ଋଷି କଣ୍ଡୁ ନାମକ, ଯିଏ ବେଦବିଦ୍ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଗୋମତୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାରା ଅପ୍ସରା ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, ଯାହାଙ୍କର ହାସି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଥିଲା। ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କ ଆକର୍ଷଣରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, କଣ୍ଡୁ ଋଷି ମନ୍ଦର ଉପତ୍ୟକାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକଶେ ଅଧିକ ବର୍ଷ ଅନେକ ଭୋଗ-ବିଲାସରେ ଲିନ ରହିଲେ। ଏକ ଦିନ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା କହିଲେ, “ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଦୟାଳୁ ଋଷି, ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧରେ, ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ମନେ କହିଲେ, “ଅଧିକ କିଛି ଦିନ ରୁହ, ମୃଦୁଭାଷିଣୀ।” ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ପୁନର୍ବାର ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ଆଉ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଭୋଗ-ବିଲାସ କଲେ। ପୁନି ସେ କହିଲେ, “ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଋଷି କହିଲେ, “ଯାହାଉ, କିନ୍ତୁ ଆଉ ଥୋଡ଼ା ଦିନ ରୁହ।” ଆଉ ଏକ ଶତବର୍ଷ କଟିଗଲା, ତେବେ ସେ ହସିବା ସହିତ କହିଲେ, “ହେ ଋଷି, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ କରିବାରେ, ଋଷି ତାଙ୍କୁ କିଛି ଖ୍ଷଣ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, “ଏଠି କିଛି ଦିନ ରୁହ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଯିବ।" ଏହିପରି ଭାବେ, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଆଉ ଦୁଇଶେ ବର୍ଷ ରହିଲେ। ପୁନଃ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ, ଋଷି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆଉ କିଛି ଦିନ ରୁହ।” ତାଙ୍କ ଶାପକୁ ଡରି, ଦୟାବଶତଃ, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ଋଷି ତାଙ୍କ ସହିତ ଦିନ ରାତି ଭୋଗ-ବିଲାସ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ପ୍ରେମରେ ଆବିଷ୍ଟ ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଋଷି ତୀବ୍ର ଆବଶ୍ୟକତାରେ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି?” ଋଷି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଦିନ ଘୁଞ୍ଚିଯାଇଛି, ମୋତେ ସାନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଧନ କରିବାକୁ ହେବ, ନହେଲେ ମୋର କ୍ରିୟା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯିବ।” ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ମିଠା ହସରେ କହିଲେ, “ହେ ଧର୍ମବିଦ୍, ଆଜି ଦିନ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ଘୁଞ୍ଚିଗଲା କି?” ସେ କହିଲେ, “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବର୍ଷ ଧରି ତୁମ ଦିନ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛି, ଏହା କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ—ଏହା କାହାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ତାହା କହାଯାଉ।” ଋଷି କହିଲେ, “ତୁମେ ପ୍ରଭାତେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି, ତୁମେ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲ। ଏବେ ସାନ୍ଧ୍ୟା ହେଇଯାଇଛି, ଦିନ କଟିଗଲା; ଯଦି ତୁମ ମନ ଏହିପରି ମଜାକ ନୁହେଁ, ତେବେ କାହିଁକି ଏହି ଅଜଣା କଥା କହୁଛ?'' ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପ୍ରଭାତେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲି—ଏହା ସତ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପାଇଁ ସେଇ ସମୟରେ ବହୁ ଶତବର୍ଷ ଚାଲିଯାଇଛି।” ସୋମ କହିଲେ: ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ଭୟରେ ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରହିଥିବା ସମୟରେ କେତେ ସମୟ କଟିଗଲା?” ପ୍ରମ୍ଲୋଚା କହିଲେ: “ତୁମ ପାଇଁ ସାତ ଶେ ନଅ ବର୍ଷ, ଛଅ ମାସ ଏବଂ ତିନି ଦିନ କଟିଯାଇଛି।” ଋଷି ପଚାରିଲେ, “ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ସତ୍ୟ କହ, ଏହା କି ମଜାକ୍, ନା ସତ୍ୟ? ମୁଁ ଭାବିଥିଲି, ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମ ସହିତ କେବଳ ଏକ ଦିନ ଅଟିଛି।” ପ୍ରମ୍ଲୋଚା କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କିପରି ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ମିଥ୍ୟା କହିପାରିବି? ବିଶେଷକରି ଏହି ଦିନ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ?” ସୋମ କହିଲେ: ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ପୁନଃପୁନଃ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିନ୍ଦା କରି କହିଲେ, “ହାୟ ମୋ ପାଇଁ!” ଋଷି କହିଲେ: “ମୋର ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଧନ ନାଷ୍ଟ ହେଲା; ବିବେକ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା, ଯାହା କେବଳ ନାରୀମାନଙ୍କ ମୋହ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ଛଅ ତରଙ୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ସେଠାରେ ଆତ୍ମ-ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ମୋ ମନ କିପରି ଏହି ମହା କାମନାରେ ଭାସିଗଲା! ମୋର ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଏବଂ ବେଦଜ୍ଞାନ ପାଇଁ କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ନରକର ପଥରେ ଚାଲିଗଲା।” ଏହିପରି ନିଜକୁ ନିଜେ ନିନ୍ଦା କରି, ଧର୍ମବିଦ୍ ଋଷି ଏହିପରି ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଚାଲ, ପାପିନୀ, ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁଛୁ ଯାଅ; ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ ପାଇଁ ଆସିଥିଲ, ତାହା କରିଦେଲ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୋ ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କଲ। ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ରୋଷର ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିବିନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ସପ୍ତପଦ ମିତ୍ରତା ଅନୁଭବ କରିଛି, ଏହା ଧର୍ମମାନେ ଏଭଳି କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ତୁମ ଦୋଷ କଣ, କିମ୍ବା ମୁଁ କାହିଁକି ତୁମ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେବି? ସମସ୍ତ ଦୋଷ ମୋର, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲିନାହିଁ।