ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଭୂମି ଅନ୍ୟତମ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥିଲା। ଚାଷ କରିବାକୁ କୌଣସି ପ୍ରୟାସ ଦରକାର ହୋଇନଥିଲା, ମାଟି ସ୍ୱୟଂ ଫସଲ ଦେଇଥିଲା, ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଥିଲେ। ଗାଁମାନେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରରେ ମଧୁ ମିଳୁଥିଲା। ପୃଥୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅବସରରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂର୍ବଜ ଯଜ୍ଞ ହେଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ସୂତା ସୁତ୍ୟା ଦିନରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେହି ମହାଯଜ୍ଞରେ ଏକ ଶିକ୍ଷିତ ମାଗଧ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ସୂତା ଓ ମାଗଧଙ୍କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ସୂତା ଓ ମାଗଧଙ୍କୁ କୁହିଥିଲେ—"ପ୍ରଥୁ, ବେନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର। ତୁମେ ଯଥାର୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଅଟୁ।" ତାପରେ ସୂତା ଓ ମାଗଧ ଦୁଇଜଣ, ହାତ ଯୋଡି ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କୁହିଲେ—"ଏହି ନୂତନ ରାଜାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଏବଂ କୀର୍ତି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇନାହିଁ। ଆମେ କେଉଁ ଆଧାରରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ? କଣ କୁହିବା ଉଚିତ?" ଋଷିମାନେ କହିଲେ—"ଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ; ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ଗୁଣର ପ୍ରଶଂସା କର।" ପ୍ରଥୁ ସେହି କଥା ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ—"ମନୁଷ୍ୟ ଭଲ ଗୁଣ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ; ଏହିପରି ଗୁଣମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।" ସେଉଁଠିଏ, ସୂତା ଓ ମାଗଧ ଯେଉଁ ଗୁଣର ବର୍ଣ୍ନନା କରିବେ, ପ୍ରଥୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ ସେଗୁଡିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ। ଯଦି କିଛି ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କୁହିବେ, ତାହା ତ୍ୟାଗ କରିବେ। ତାପରେ ସୂତା ଓ ମାଗଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିପୁଣ ଏବଂ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ପ୍ରଥୁଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ କାର୍ଯ୍ୟର ବର୍ଣ୍ନନା କରି ଶ୍ରୁତି ରଚନା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—"ଏ ରାଜା ସତ୍ୟ କୁହନ୍ତି, ଦାନଶୀଳ, ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ମିତ୍ରପ୍ରତି, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଶୂର, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମ ବିଦ୍ୟା, କୃତଜ୍ଞତା, ଦୟା, ମୃଦୁ ଭାଷା, ଗୁଣୀମାନେ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ଯଜ୍ଞ କରିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦର, ଏବଂ ସଜ୍ଜନମାନେ ପ୍ରତି ଆଦର ରଖନ୍ତି।" ପ୍ରଥୁ ରାଜା, ଶାସନରେ ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ବିଷୟରେ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଥିଲେ। ସୂତା ଓ ମାଗଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହିଥିବା ଗୁଣଗୁଡିକୁ ମନରେ ଧରି ତାହା ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ଏ ଭୂମିର ଶାସକ, ଜଗତର ରକ୍ଷା କରି ଅନେକ ମହାୟଜ୍ଞ କଲେ, ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଭୟାନକ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହେଇ, ରାଜା ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କୁହିଲେ—"ରାଜା ନଥିବାରୁ ଏବଂ ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ଲୋକମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି।" "ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ ଏବଂ ଜୀବନ ଦାତା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ; ଆମେ ଭୋକରେ ପୀଡିତ, ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ ଦେବାକୁ ଦୟା କର।" ପ୍ରଥୁ ରାଜା ଏହା ଶୁଣି, ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଭୂମିପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଭୂମି ଭୟରେ ଗାଁର ଆକାର ନେଇ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ସହ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପଳାଇଲେ। ଯେଉଁଠି ଭୂମି ଗଲେ, ସେଉଁଠି ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତୋଳିତ ଧନୁ ସହ ଦେଖିଲେ। ଭୂମି ଭୟରେ କପି କରି, ପ୍ରଥୁଙ୍କ ବାଣରୁ ରକ୍ଷା ଚାହିଁ, ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ କୁହିଲେ—"ଏ ରାଜା, ଜନାନୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ମହାପାପ; ଏହା ଦେଖୁନାହିଁ କି? ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଏତେ ଚେଷ୍ଟା କାହିଁକି?" ପ୍ରଥୁ କହିଲେ—"ଦୁଷ୍ଟମାନେ ହତ୍ୟା ହେଲେ, ଅନେକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ; ଏହି ହତ୍ୟାରେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।" ଭୂମି କହିଲେ—"ମୋତେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ହତ୍ୟା କରିଲେ, ସେମାନେ କେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ ପାଇବେ?" ପ୍ରଥୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅମାନ୍ୟ କରିଛ, ତୁମେ ହତ୍ୟା ହେଲେ ମୋ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଲୋକମାନେକୁ ପାଳନ କରିବି।" ଭୂମି ଭୟରେ, ଶରୀର କପି କରି, ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କୁହିଲେ—"ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଉପାୟରେ କରିଲେ ସଫଳ ହୁଏ; ଏକ ଉପାୟ କୁହିବି—ତୁମେ ଚାହିଲେ ଏହା କରିବା।" "ମୁଁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ ହଜମ କରିଛି; ଚାହିଲେ ଏହାକୁ ଦୁଧ ଆକାରରେ ଦେଇପାରିବି।" "ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଛାଁ ତିଆରି କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁଧ ଦେଇପାରିବି।" "ଦୁଧ ସମସ୍ତ ଠାରେ ସମାନ ହେଉ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମତାରେ ବଣ୍ଟନ ହେଉ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ଭିଦର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ।" ପ୍ରଥୁ ଧନୁର ତୀର ଓ ପାଦରେ ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ଦେଲେ; ପ୍ରଥୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ପୂର୍ବ ଶୃଷ୍ଟିରେ ଭୂମିର ଉନ୍ନତ ଭୂତଳରେ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଗ୍ରାମର ବିଭାଜନ ଥିଲାନାହିଁ। ଚାଷ, ଗାଁ ପାଳନ, କୃଷି, ବ୍ୟାପାର ଏବଂ ଆଗମନ ପଥ ଥିଲାନାହିଁ; ଏସବୁ ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦେଖା ଦେଲା। ଯେଉଁଠି ଭୂମି ସମାନ ଥିଲା, ସେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ବସିବାକୁ ବାଛିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇଥିଲେ; ଉଦ୍ଭିଦ ନଷ୍ଟ ହେଲାପରେ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ହେଇଗଲା। ପ୍ରଥୁ ମନୁ, ସ୍ୱାୟଂଭୂବ ଲୋକପତିଙ୍କୁ ଛାଁ କରି, ନିଜ ହାତରେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧ ଦେଇ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଫସଲ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରଥୁ ଜୀବନ ଦାତା ଏବଂ ଭୂମିର ଉତ୍ପାଦକ ହେଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଭୂମି 'ପୃଥିବୀ' ନାମ ପାଇଲା। ଏହା ପରେ ଦେବତା, ଋଷି, ଦେମନ, ରାକ୍ଷସ, ପାହାଡ଼, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ଯକ୍ଷ, ପିତୃ, ଗଛପ୍ରତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ଦୁଧ ଦେଇପାଇଁ ନିଜ ଛାଁ ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଉପକରଣ ନେଇ ଭୂମିକୁ ଦୁଧ ଦେଲେ। ଭୂମି ପାଳନକାରୀ, ଉପଜୀବିକା ଦାତା ଏବଂ ନିର୍ବାହକ; ଏହି ଭୂମି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦ ତଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର।