पठ्यते येषु चैवैष गृहेषु श्रीस्तवो मुने । अलक्ष्मीः कलहाधारा न तेष्वास्ते कदाचन
हे मुनी, ज्या घरात हे श्रीस्तोत्र वाचलं जातं, तिथे कधीही दारिद्र्य किंवा भांडणं राहत नाहीत.
एतत् ते कथितं ब्रह्मने यन्मां त्वं परिपृच्छसि । क्षीराब्धौ श्रीर्यथा जाता पूर्व्व भृगुसुता सती
हे ब्राह्मण, तू विचारलेलं श्री, भृगुची कन्या, कशी दुधाच्या समुद्रातून प्रथम प्रकटली, ते मी तुला सांगितलं आहे.
इति सकलविभूत्यवाप्तिहेतुः स्तुतिरियमिन्द्रमुखोदूगता हि लक्ष्म्याः । अनुदनमिह पठ्यते नृबिर्यै र्वसति नेषु कदाचिदप्यलक्ष्मीः
इंद्राच्या मुखातून श्रीला उद्देशून आलेलं हे स्तोत्र सर्व संपत्ती मिळवून देणारं आहे. जे पुरुष हे इथे वाचतात, त्यांच्या घरात कधीही दारिद्र्य राहत नाही.
मैत्रेय उवाच । कथितं मे त्वया सर्व्व यत्पृष्टोऽसि महामुने । भृगुसर्गात् प्रभृत्येष सर्गो मे क्थ्यतां पुनः
मैत्रेय म्हणाला: हे महर्षी, मी जे विचारलं ते सर्व तू मला सांगितलं आहेस. आता भृगुच्या सृष्टीपासून पुन्हा सांग.
पराशर उवाच । भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्विष्णुपरिग्रहः । तथा धातृविधातरौ ख्यात्यां जातौ सुतौ भृगोः
पराशर म्हणाले: भृगुच्या कन्या ख्यातीतून लक्ष्मीचा जन्म झाला आणि ती विष्णूची पत्नी झाली. त्याचप्रमाणे ख्यातीतून भृगुला धातर आणि विधातर हे दोन पुत्र झाले.
आयतिर्नियतिश्चैव मैरोः कन्ये महात्मनः । धातृविधात्रोस्ते भार्य्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ
महात्मा मैराच्या आयती आणि नियती या दोन कन्या होत्या. धातर आणि विधातर यांनी त्यांना पत्नी म्हणून स्वीकारलं आणि त्यांना पुत्र झाले.
प्राणश्चैव मृकण्डुश्च मार्कण्डेयो मृकण्जुतः । ततो वेदशीरा जज्ञे प्राणस्यापि सुतं श्वृणु
प्राण आणि मृकंडु हे जन्मले, मृकंडुपासून मार्कंडेय झाला. त्यानंतर वेदशीर्ष जन्मला. आता प्राणाचा पुत्र ऐक.
प्राणस्य कृतिमान् पुत्रो राजवांश्व ततोऽभवत् । ततो वंशो महाभाग विस्तारं भार्गवो गतः
प्राणाचा पुत्र कृतिमान झाला, त्याच्यापासून राजवंश निर्माण झाला. त्याच्यापासून भृगुवंश फार मोठा झाला.
पत्नी मरीचेः सम्भूतिः पौर्णामासमसूयत । विरजाः सर्व्वगश्चैव तस्य पुत्रौ महात्मनः
मरीचि यांची पत्नी संभूती होती. तिने पौर्णमासाला जन्म दिला. त्या महात्म्याच्या दोन मुलांची नावे विरजा आणि सर्वग होती.
वंशसंकीर्त्तने पुत्रान् वदिष्येऽहं तयोद्रिज । स्मृतिश्वाङ्गिरसः पत्री प्रसूताः कन्यकास्तथा
वंश सांगताना, मी तुला तिच्या मुलांची माहिती देतो, द्विजा. स्मृती आणि अङ्गिरस यांच्यापासून मुलगे आणि कन्याही जन्माला आल्या.
सिनीवाली कुहूशचैव राका चानुमतिस्तथा । अनुसूया तथैवात्रेर्जज्ञ पुत्रानकल्मषान्
सिनीवाळी, कुहू, राका आणि अनुमती या जन्माला आल्या. तसेच, अनुसूया हिने अत्रींच्या निष्पाप मुलांना जन्म दिला.
प्रीत्यां पुलस्त्यभार्य्ययां दत्तोलिस्तत्सुतोऽभवत्
पुलस्त्य यांच्या पत्नी प्रीती हिच्या पोटी दतोलि नावाचा मुलगा झाला.
पूर्व्वजन्मनि योऽगस्त्यः स्मृतः स्वायम्भुवेऽन्तरे । कर्दमश्वावरीयांश्व सहिष्णुश्व सूतत्रयम्
पूर्वजन्मी, स्वायंभुव मन्वंतरात अगस्त्य होते असे सांगितले जाते. त्यांच्या तीन मुलांची नावे होती: कर्दम, श्वावरीय आणि सहिष्णु.
क्षमा तु सुषुवे भार्य्या पुलहस्य प्रजापतेः । क्रतोश्व सन्नतिर्भार्य्या बालखिल्यानसूयत
पुलह या प्रजापतींच्या पत्नी क्षमा हिने संतती दिली. क्रतु यांच्या पत्नी सन्नती हिने बालखिल्यांना जन्म दिला.
षष्टिर्यानि सहस्त्राणि यतीनामूद्ध्व रेतसाम् । अङ्गुष्ठपर्व्वमात्राणां जलदूभास्करतेजसाम्
साठ हजार योगी, ज्यांचे वीर्य वरच्या दिशेने जाते, अंगठ्याच्या पोराएवढे, पाण्याप्रमाणे, धुरासारखे आणि सूर्यासारखे तेजस्वी, असे जन्मले.
ऊर्ज्जायाञ्च विशिष्ठस्य सप्ताजायन्त वै सुताः । रजोगात्रोर्ध्वबाहुश्व वसनश्वानघस्तथा
वशिष्ठ यांच्या पत्नी ऊर्ज्जा हिच्या पोटी सात मुलगे जन्मले: रजोगात्र, ऊर्ध्वबाहु, वसन आणि अनघ.
सुतपाः शुक्र इत्येते सर्व्वे सप्तर्षयोऽमलाः । योऽसावग्निरभिमानी ब्रह्मणस्तनयोऽग्रजः
सुतपा आणि शुक्र, हे सर्व सात निष्कलंक ऋषी आहेत. त्यात जो अग्निचा अधिपती आहे, तो ब्रह्माचा ज्येष्ठ पुत्र आहे.
तस्मात् स्वाहा सुतांल्लेभे त्रीणुदारौजसो द्रिज । पावकं पावमानञ्च शुचिञ्चापि जलाशिनम्
त्याच्यापासून, स्वाहा यांच्या पोटी तीन पुत्र जन्मले: पावक, पावमान आणि शुचि, जो पाणी पितो.
तेषान्तु सन्ततावन्ये चत्वारिंशज्व पञ्च च । एवमेकोनपञ्चाशद् वह्नयः परिकीर्तिताः
त्यांच्यापासून पुढे एकूण पंचेचाळीस अग्नि जन्मले. अशा प्रकारे एकुण एकोणपन्नास अग्नि सांगितले आहेत.
कथ्यन्ते वह्नयश्चैते पिता पुत्रत्रयञ्च यत् । पितरो ब्रह्मणा सृष्टा व्याख्याता ये मया तव
हे अग्नि वडील आणि त्यांचे तीन पुत्र असे सांगितले जातात. ब्रह्माने निर्माण केलेले पितर, मी तुला समजावून सांगितले.
अग्रिष्वात्ता बहिर्षदोऽनग्रयः साग्नयश्व ये । तेभेयः स्वधा सुते जज्ञ मैनां वैधारिणीं तथा
अग्निष्वात्त, बहिर्षद, अनग्नि आणि साग्नि, तसेच स्वधा यांच्या पोटी मैना आणि वैधारिणी जन्मल्या.
ते उबे ब्रह्मवादिन्यौ योगिन्यौ चाप्युभे द्रिज । उत्तमज्ञानसम्पन्ने सर्व्वैः समुदितैर्गुणौः
त्या दोघी ब्रह्मविद्या जाणणाऱ्या आणि योगिनी होत्या, द्विजा. त्या सर्वश्रेष्ठ ज्ञान आणि गुणांनी संपन्न होत्या.
इत्येषा दक्षकन्यानां कथितापत्यसन्ततिः । श्वद्धावान् संस्मरन्नेताम् अनपत्यो न जायते
अशी ही दक्षाच्या कन्यांची संतती सांगितली. जो कोणी श्रद्धेने हा वंश आठवतो, त्याला कधीही अपत्याचा अभाव राहत नाही.
श्रीपराशर उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायंभुवस्य तु । द्वौ पुत्रौ तु महावीर्यौ धर्मज्ञौ कथितौ तव ॥ १,११.
श्री पराशर म्हणाले: प्रियव्रत आणि उत्तानपाद, स्वायंभुव मनूचे दोन पराक्रमी आणि धर्मज्ञ पुत्र, मी तुला सांगितले आहेत.
तयोरुत्तानपादस्य सुरुच्यामुत्तमः सुतः । अभीष्टायामभूद्ब्रह्यन्पितुरत्यन्तवल्लभः ॥ १,११.
त्यापैकी उत्तानपाद यांना सुरुचि या पत्नीपासून उत्तम नावाचा मुलगा झाला, जो वडिलांना अत्यंत प्रिय होता.
सुनीतिर्नाम या राज्ञस्तस्यासीन्महिषी द्विज । स नाति प्रीतिमांस्तस्यामभूद्यस्या ध्रुवः सुतः ॥ १,११.
राजाची दुसरी राणी सुनीती नावाची होती, द्विजा. ती वडिलांना फारशी प्रिय नव्हती; तिचा मुलगा म्हणजे ध्रुव.
राजासनस्थितस्याङ्कं पितुर्भ्रतरमाश्रितम् । दृष्ट्वोत्तमं ध्रुव श्चक्रे तमारोढुं मनोरथम् ॥ १,११.
ध्रुवाने पाहिलं की त्याच्या वडिलांच्या मांडीवर त्याचा चुलत भाऊ उत्तम बसला आहे, आणि त्यालाही तिथे बसायचं मनात आलं.
प्रत्यक्षं भूपतिस्तस्याः सुरुच्या नाभ्यनन्दत । प्रणयेनागतं पुत्रमुत्संगारोहणोत्सुकम् ॥ १,११.
राजा तिथे असतानाही, ध्रुवा आपुलकीने आणि उत्सुकतेने वडिलांच्या मांडीवर बसायला गेला, तरीही त्याचं स्वागत केलं नाही.
सपत्नी तनयं दृष्ट्वा तमङ्कारोहणोत्सुकम् । स्वपुत्रं च तथारूढं सुरुचिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १,११.
सुरुचीनं पाहिलं की सावत्र बाईचा मुलगा मांडीवर बसायला उत्सुक आहे आणि तिचा स्वतःचा मुलगा आधीच तिथे बसला आहे, तेव्हा तिनं बोलायला सुरुवात केली.
क्रियते किं वृथा वत्स महानेष मनोरथः । अन्यस्त्रीगर्भजातेन ह्यसंभूय ममोदरे ॥ १,११.
बाळा, असा मोठा हट्ट का करतोस? दुसऱ्या बाईच्या पोटी जन्मलेल्याला, माझ्या पोटी न जन्मता, हे मिळणार नाही.