एवं संस्तूयमानस्तु प्रणतैरमरैर्हरिः । प्रसन्नदृष्टिर्भगवानिदमाह स विश्वकृत्
अशा प्रकारे वंदन करणाऱ्या अमरांनी स्तुती केल्यावर, विश्वाचा कर्ता हरि, प्रसन्न दृष्टीने, हे शब्द बोलला.
तेजसो भवतां देवाः करिष्याम्युपबृ हणम् । वदाम्यहं यत् क्रियतां भवद्भिस्तदिद सुराः
देवतांनो, मी तुमचे तेज पुन्हा वाढवीन; सांगा, तुम्ही कोणते कार्य करावे असे वाटते.
आनीय सहिता दत्यैः क्षीराब्धौ सकलौषधीः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्
दैत्यांसह सर्व औषधी गोळा करून, त्या क्षीरसागरात आणा; मंदार पर्वताला मंथनासाठी वापरा आणि वासुकीला दोरी म्हणून घ्या.
मथ्यतामभृतं देवाः सहाये मय्यवस्थिते । सामपूर्व्वञ्च दैतेयास्तत्र साहाय्यकर्मणि
माझ्या मदतीने देवांनी समुद्र मंथन करावे; आणि दैत्यांनीही सौम्यतेने या कार्यात सहभागी व्हावे.
सामान्यफलभोक्तारो यूयं वाच्या भविष्यथ मथ्यमाने च तत्राब्धौ यतू समुत्पद्यतेऽमृतम्
तुम्हाला सर्वांना समान फळ मिळेल असे सांगितले जाईल; आणि समुद्र मंथनातून जे अमृत निर्माण होईल—
तत्पानाद् बलिनो यूयममराश्व भविष्यथ । तथा चाहं करिष्यामि यथा त्रिदशाविद्रिषः । न प्राप्स्यन्त्यमृतं देवाः केवलं क्लेशभागिनः
ते अमृत पिल्यावर तुम्ही देवता बलवान आणि अमर व्हाल; आणि मी असे करीन की केवळ देवतांनाच अमृत मिळेल, दैत्यांना केवळ कष्टच मिळतील.
इत्युत्तवा देवदेवेन सर्व्व एव ततः सुराः । सन्धानमसुरैः कृत्वा यत्नवन्तोऽमृतेऽभवन्
देवांच्या अधिपतीने असे सांगितल्यावर, सर्व देवांनी असुरांशी संधी केली आणि अमृत मिळवण्यासाठी एकत्रितपणे प्रयत्न करू लागले.
नानौषधीः समानीय देव-दैतेयदानवाः । क्षिप्त्वा क्षिराब्धीपयसि शरदभ्रामलत्विषि
विविध औषधी गोळा करून, देव, दैत्य आणि दानव यांनी त्या सर्व दूधाच्या समुद्रात, शरद ऋतूतील ढग व वेलीसारख्या चमकणाऱ्या पाण्यात टाकल्या.
मन्थानं मन्दरं नेत्रं कृत्वा च वासुकिम् । ततो मथितुमारब्धा मैत्रैय तरसामृतम्
मंथनासाठी मंदर पर्वताला दांडा आणि वासुकीला दोरी करून, त्यांनी जोरात अमृतासाठी मंथन सुरू केले, हे मैत्रेय.
विबुधाः सहिताः सर्व्वे यतः पुच्छं ततःकृताः । कृष्णेन वासुकेर्दैत्याः पूर्व्वकाये निवेशिताः
सर्व देवांनी मिळून वासुकीच्या शेपटीला धरले, आणि कृष्णाच्या योजनेने दैत्यांना त्याच्या तोंडाजवळ उभे केले.
ते तस्य फणनिः श्वास- वह्निनापहतत्विषः । निस्तेजसोऽसुराः सर्वे बभुवुरमितद्यु ते
वासुकीच्या फण्यांमधून निघणाऱ्या श्वासाच्या ज्वाळांनी सर्व असुरांची कांत हरपली आणि त्या दिवशी ते सगळे थकले व निरुत्साही झाले.
तेनैव मुखनिःशास-वायुनास्तबलाहकैः पुच्छप्रदेशे वर्षद्भिस्तथा चाप्यायिताः सुराः
वासुकीच्या तोंडातून निघणाऱ्या वाऱ्यामुळे जाड ढग तयार झाले आणि शेपटीच्या बाजूला पाऊस पडू लागला, त्यामुळे देवांना ताजेतवाने वाटले.
क्षीरोदमध्ये भगवान् कूर्म्मरूपो स्वयं हरिः । मन्थनाद्रे रधिष्ठानं भ्रमतोऽभून्महामुने
दूधाच्या समुद्राच्या मध्यभागी, भगवंत हरि यांनी स्वतः कासवाचे रूप घेऊन मंथन पर्वताला आधार दिला, हे महर्षे.
रूपेणान्येन देवानां मध्ये चक्रगदाधरः । चकर्ष भोगिराजानं दैत्यमध्येऽपरेण च
देवतांच्या मध्ये दुसरे रूप घेऊन, चक्र व गदा धारण करून, त्यांनी सर्पराजाला ओढले; आणि दैत्यांच्या मध्येही दुसरे रूप घेतले.
उपर्य्यक्रान्तवान् शैलं बृहदूरूपेण केशवः । तथापरेण मैत्रय यन्न दृष्टं सुरासुरैः
मोठ्या आकाराने केशवाने पर्वतावरून वरून आधार दिला; आणि, हे मैत्रेय, देव व असुरांना न दिसणारे आणखी एक रूप घेतले.
तेजसा नागराजानं तथाप्यायितवान् हरिः । अन्येन तेजसा देवान् उपबृं हितवान् विभुः
हरिने आपल्या तेजाने सर्पराजाला ताजेतवाने केले आणि दुसऱ्या तेजाने देवांना बळ दिले.
मथ्यमाने ततस्तस्मिन् क्षीराब्धौ देव-दानवैः । हविर्धामाभवत् पूर्व्व सुरभिः सुरपूजिता
मग देव व दानवांनी दूधाचा समुद्र मथताना, सर्वप्रथम हवीर देणारी, देवांनी पूजलेली सुरभी प्रकट झाली.
जग्मुर्म्मुदं ततो देवा दानवाश्च महामुने । व्याक्षिप्तचेतसश्चैव बभूवुस्तिमितेक्षणाः
मग देव आनंदित झाले आणि दानवही, हे महर्षे; पण त्यांचे मन अस्वस्थ झाले आणि डोळे विस्फारले गेले.
किमेतदिति सद्धानां दिवि चिन्तयतां ततः । बभूव वारुणो देवी मदाधूर्णितलोचना
स्वच्छ श्रद्धा असणाऱ्यांनी 'हे काय?' असे आकाशात विचार करत असताना, नंतर मदाने डोळे फिरलेली वारुणी देवी प्रकट झाली.
कृतावर्त्तातू ततस्तस्मात् क्षीरोदादू वासयन् जगत् । गन्धेन पारिजातोऽभूदू देवस्त्रीनन्दस्तरुः
मग समुद्र मथल्यावर, सुगंधाने संपूर्ण जगात दरवळ पसरवणारा, देवांचा त्रिसुखद पारिजात वृक्ष उत्पन्न झाला.
रूपौदार्य्यगुणोपेतस्ततश्चाप्सरसां गणः । क्षीरोदधेः समुत्पन्नो मैत्रय परमाद्भुतः
रूप, उदारता आणि गुणांनी युक्त, मग अत्यंत अद्भुत अशा अप्सरांचा समुदाय दूधाच्या समुद्रातून प्रकट झाला, हे मैत्रेय.
ततः शीतांशुरभवजूजगृहे त्वं महेश्वरः । जगृहुश्च विषं नागाः क्षीरोदाज्व समुत्थितम्
मग शीतांशु म्हणजे चंद्र प्रकट झाला आणि तू, महेश्वर, तो घेतलास; आणि नागांनी दूधाच्या समुद्रातून आलेले विष घेतले.
ततो धन्वन्तरिर्देवः श्वेताम्बरधरस्स्वयम् । विभ्रत्कमण्डलुं पुर्णममृतस्य समुत्थितः
मग धन्वंतरी देव, पांढरे वस्त्र परिधान करून, पूर्ण कमंडलू घेऊन, स्वतः अमृत घेऊन प्रकट झाले.
ततः स्वस्थमनस्कास्ते सर्व्वे दैतेय-दानवाः । बभूवुर्म्मुदिताः सर्व्वे मैत्रेय मुतिभिः सह
मग सर्व दैत्य व दानवांचे मन स्थिर झाले आणि ते सर्व आपल्या सोबत्यांसह आनंदित झाले, हे मैत्रेय.
ततः स्फुरत्कान्तिमती विकासिकमले स्थिता । श्रीर्देवी पयसस्तस्मादुत्थिता भृतपंकजा
त्यावेळी तेजस्वी आणि सुंदर अशा कमळावर उभी असलेली श्रीदेवी त्या कमळाने आधारलेली पाण्यातून प्रकट झाली.
तां तुष्टु वुर्म्मुदा युक्ताः श्रीसूक्तेने महर्षयः । विशावसुमुखास्तस्या गन्धर्वाः पुरतो जगुः
महर्षी आनंदाने श्रीसूक्ताने तिची स्तुती करू लागले; तिच्यासमोर विशावसु यांच्या पुढाकाराने गंधर्वांनी गाणे गायले.
घृताचीप्रमुखा ब्रह्मन् ननृतुश्चाप्सरोगणाः । गङ्गाद्याः सरितस्तोयैः स्नानार्थमुपतस्थिरे
घृताची यांच्या पुढे असलेल्या अप्सरांनी नृत्य केले; गंगा आणि इतर नद्या तिच्या स्नानासाठी आपले पाणी घेऊन आल्या.
दीगूगजा हेमपात्रस्थम् आदाय विमलं जलम् । स्नापयाञ्चक्रिरे देवीं सर्व्वलोकामम्लहेश्वरीम्
दिशांचे रक्षक सुवर्णपात्रात शुद्ध पाणी घेऊन आले आणि सर्व लोकांची अधिष्ठात्री असलेल्या देवीचे स्नान घातले.
क्षीरोदो रुपधृक् तस्यै मालामम्लानपङ्कजाम् । ददौ विभूषणान्यङ्ग विश्वकर्मा चकार च
क्षीरसागराने साकार रूप धारण करून तिला कधीही न सुकणाऱ्या कमळांची माळ दिली; विश्वकर्म्याने तिच्या अंगासाठी दागिने तयार केले.
दिव्यमाल्याम्बरधरा स्नाता भूषणभूषिता । पश्यतां सर्व्वदेवानां ययौ वक्षःस्थलं हरेः
दिव्य वस्त्रे परिधान केलेली, दागिन्यांनी सजलेली आणि स्नान करून माळ घातलेली ती देवी सर्व देवतांच्या समक्ष हरिच्या वक्षस्थळी गेली.