शक्तयो यस्य देवस्य ब्रह्मविष्णुशिवादिकाः । भवन्त्यभूतपूर्वस्य तद्रिष्णोः परमं पदम्
ज्याच्या शक्तींपासून ब्रह्मा, विष्णू, शिव वगैरे देव उत्पन्न होतात, जो पूर्वी कधीच नव्हता, त्याचं परमपद म्हणजे विष्णूचं परमपद.
सव्वेश सर्व्वभूतात्मन् सर्व्व सर्वाश्रयाच्युत । प्रसीद विष्णो भक्तानां भक्तानां व्ररकज नो दृष्टिगोचरम्
सर्वांचा स्वामी, सर्व जीवांचा आत्मा, सर्वांचे सर्व, सर्वांचा आधार, अचल, हे विष्णू, भक्तांवर कृपा कर, तुझं रूप आम्हा भक्तांना प्रत्यक्ष दिसू दे.
इत्युदीरितमाकर्ण्य ब्रह्मणस्त्रिदशास्ततः । प्रणम्योचुः प्रसीदेति व्रज नो दृष्टिगोचरम्
हे ऐकून ब्रह्मा आणि देवांनी वाकून नमस्कार केला आणि म्हणाले, 'कृपा कर, आम्हाला तुझं दर्शन दे.'
यन्नाय भगवान् ब्रह्मा जानाति परमं पदम् । तन्नताः स्म जगद्धा तव सर्व्व गताच्युत
जे परमपद धन्य ब्रह्मालाही माहीत नाही, त्या विश्वाच्या आधाराला, अचल तुला आम्ही वंदन करतो.
इत्यन्ते वचसस्तेषां देवानां ब्रह्मणस्तथा । ऊचुर्देवर्षयः सर्व्वै बृहस्पतिपुरोगमाः
त्यांच्या या शब्दांनंतर, देव, ब्रह्मा आणि बृहस्पतीसह सर्व देवऋषींनी असे सांगितले.
आद्यो यज्ञपुमानिडयो यः सर्व्वेषाञ्च पूर्व्वजः । तं नताः स्म जगत्स्त्रष्टुः स्त्रष्टारमविशेषणम्
जो पहिला आहे, यज्ञांचा मूळ आहे, सर्वांचा पूर्वज आहे, त्या जगाच्या सृष्टीकर्त्याला, निर्गुण सृष्टीकर्त्याला आम्ही वंदन करतो.
भगवन् भूतभव्येश जगन्मूर्त्तिधराव्यय । प्रसीद प्रणतानां त्वं सर्व्वेषां देहि दर्शनम्
भगवंत, भूत आणि भविष्याचा स्वामी, जगाचा मूर्तिमंत रूप, अविनाशी, वंदन करणाऱ्यांवर कृपा कर, सर्वांना तुझं दर्शन दे.
एष ब्रह्मा तथैवायं सह रुदैस्त्रिलोचनः । सर्वादित्यः समं पूषा पावकोऽय सहाग्निभिः
इथे ब्रह्मा आहेत, तसेच तीन डोळ्यांचा रुद्र, सर्व आदित्य, पूषा आणि अग्निसह पावक हे सर्व एकत्र आहेत.
अश्विनौ वसवश्चेमे सव चैते मरुदूगणाः । साध्या विश्वे तथा देवा देवेन्द्रश्चायमीश्वरः
अश्विनी कुमार, वसु, साव, मरुतांचा समूह, साध्य, विश्वदेव आणि देवांचा राजा इंद्र — हे सर्व येथे उपस्थित आहेत.
प्रणामप्रवणा नाथ दैत्यसैन्यपराजिताः । शरणां त्वामनुप्राप्ताः समस्ता देवतागणाः
नाथा, दैत्यांच्या सैन्याकडून पराभूत झालेल्या सर्व देवता आपली वंदना करून तुझ्या आश्रयाला आल्या आहेत.
एव संस्तूयमानस्तु भगवाञ्छरङ्वचक्रधूक् । जगाम दर्शनं तेषां मैत्रेय परमेश्वरः
मैत्रेय, अशा प्रकारे स्तुती होत असताना, शार्ङ्ग धनुष्य आणि चक्र धारण केलेले परमेश्वर त्यांच्या समोर प्रकट झाले.
तं दृष्ट्वा ते तदा देवाः शर्ङ्वचक्रगदाधरम् । अपूर्व्वरूपसंस्थानं तेजसां राशिमूर्ज्जितम्
त्यावेळी देवांनी त्यांना धनुष्य, चक्र आणि गदा धरलेले, अद्भुत रूप आणि तेजाचा प्रचंड समूह असलेले पाहिले.
प्रणम्य प्रणताः पूर्व्वं संक्षोभस्तिमितेक्षणाः । तुष्टुवुः पुण्डरीकाक्षं पितामहपुरोगमाः
सर्व देवता, ब्रह्मा यांच्या पुढाकाराने, प्रथम वंदन करून, आश्चर्याने डोळे मोठे करून, कमळासारख्या डोळ्यांच्या त्या प्रभूचे स्तवन करू लागले.
नमो नमोऽविशेषस्त्वं त्वं ब्रह्मा त्वं पिनाकधृक् । इन्द्रस्त्वमग्रिः पवनो वरुणः सविता यमः
नमस्कार, नमस्कार! तूच सर्वत्र एकसमान आहेस; तूच ब्रह्मा, तूच पिनाकधारी (शिव), तूच इंद्र, अग्नी, वायू, वरुण, सूर्य आणि यम आहेस.
वसवो मरुतः साध्या विश्वे देवगणा भवान् । योऽयं तवागतो देव समीपं देवतागणः
तूच वसु, मरुत, साध्य आणि सर्व देवतांचा समूह आहेस; हे सर्व देव तुझ्या सान्निध्यात आले आहेत, हे प्रभो.
स त्वमेव जगत्स्त्रष्टा यतः सर्व्वगतो भवान् । त्वं यज्ञस्त्वं वषटूकारस्त्वमोङ्करः प्रजापतिः
तूच या सृष्टीचा एकमेव कर्ता आहेस, कारण तू सर्वत्र व्यापलेला आहेस; तूच यज्ञ, 'वषट्' हा शब्द, 'ॐ' आणि प्रजापती आहेस.
वेद्यावेद्यञ्च सर्व्वात्मंस्त्वन्मयञ्चाखिलं जगत् । त्वामत्र शरणां विष्णो प्रयाता दैत्यनिर्ज्जिताः
तूच जाणणारा आणि जाणला जाणारा, सर्वांचा आत्मा आहेस; हे विश्व तुझ्यानेच व्यापले आहे. हे विष्णू, आम्ही दैत्यांनी पराभूत होऊन तुझ्या आश्रयाला आलो आहोत.
वयं प्रसीद सर्वात्मंस्तेजस्याप्याययस्व नः । तावदर्त्तिस्तथा वाञ्छा तावन्मोहस्तथासुखम्
हे सर्वांचा आत्मा, आमच्यावर कृपा कर; तुझ्या तेजाने आम्हाला बळ दे. आमची दु:खे, इच्छा, मोह आणि शोक — हे सर्व तुझ्या आश्रय मिळेपर्यंतच असू देत.
यावन्नायाति शरणं त्वामशेषाघनाशनम् । त्वं प्रसादं प्रसन्नात्मन् प्रपन्नानां कुरुष्व नः
जोपर्यंत आम्ही तुझ्या शरण येत नाही, जो सर्व पापांचा नाश करणारा आहेस, तोपर्यंत, हे प्रसन्नचित्त प्रभो, आम्हा शरण आलेल्यांवर कृपा कर.
तेजसां नाथ सर्वेषां स्वशत्त्याप्यायनं कुरु
हे सर्व तेजाचा स्वामी, तुझ्या शक्तीने सर्वांचा बळ वाढव.
एवं संस्तूयमानस्तु प्रणतैरमरैर्हरिः । प्रसन्नदृष्टिर्भगवानिदमाह स विश्वकृत्
अशा प्रकारे वंदन करणाऱ्या अमरांनी स्तुती केल्यावर, विश्वाचा कर्ता हरि, प्रसन्न दृष्टीने, हे शब्द बोलला.
तेजसो भवतां देवाः करिष्याम्युपबृ हणम् । वदाम्यहं यत् क्रियतां भवद्भिस्तदिद सुराः
देवतांनो, मी तुमचे तेज पुन्हा वाढवीन; सांगा, तुम्ही कोणते कार्य करावे असे वाटते.
आनीय सहिता दत्यैः क्षीराब्धौ सकलौषधीः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्
दैत्यांसह सर्व औषधी गोळा करून, त्या क्षीरसागरात आणा; मंदार पर्वताला मंथनासाठी वापरा आणि वासुकीला दोरी म्हणून घ्या.
मथ्यतामभृतं देवाः सहाये मय्यवस्थिते । सामपूर्व्वञ्च दैतेयास्तत्र साहाय्यकर्मणि
माझ्या मदतीने देवांनी समुद्र मंथन करावे; आणि दैत्यांनीही सौम्यतेने या कार्यात सहभागी व्हावे.
सामान्यफलभोक्तारो यूयं वाच्या भविष्यथ मथ्यमाने च तत्राब्धौ यतू समुत्पद्यतेऽमृतम्
तुम्हाला सर्वांना समान फळ मिळेल असे सांगितले जाईल; आणि समुद्र मंथनातून जे अमृत निर्माण होईल—
तत्पानाद् बलिनो यूयममराश्व भविष्यथ । तथा चाहं करिष्यामि यथा त्रिदशाविद्रिषः । न प्राप्स्यन्त्यमृतं देवाः केवलं क्लेशभागिनः
ते अमृत पिल्यावर तुम्ही देवता बलवान आणि अमर व्हाल; आणि मी असे करीन की केवळ देवतांनाच अमृत मिळेल, दैत्यांना केवळ कष्टच मिळतील.
इत्युत्तवा देवदेवेन सर्व्व एव ततः सुराः । सन्धानमसुरैः कृत्वा यत्नवन्तोऽमृतेऽभवन्
देवांच्या अधिपतीने असे सांगितल्यावर, सर्व देवांनी असुरांशी संधी केली आणि अमृत मिळवण्यासाठी एकत्रितपणे प्रयत्न करू लागले.
नानौषधीः समानीय देव-दैतेयदानवाः । क्षिप्त्वा क्षिराब्धीपयसि शरदभ्रामलत्विषि
विविध औषधी गोळा करून, देव, दैत्य आणि दानव यांनी त्या सर्व दूधाच्या समुद्रात, शरद ऋतूतील ढग व वेलीसारख्या चमकणाऱ्या पाण्यात टाकल्या.
मन्थानं मन्दरं नेत्रं कृत्वा च वासुकिम् । ततो मथितुमारब्धा मैत्रैय तरसामृतम्
मंथनासाठी मंदर पर्वताला दांडा आणि वासुकीला दोरी करून, त्यांनी जोरात अमृतासाठी मंथन सुरू केले, हे मैत्रेय.
विबुधाः सहिताः सर्व्वे यतः पुच्छं ततःकृताः । कृष्णेन वासुकेर्दैत्याः पूर्व्वकाये निवेशिताः
सर्व देवांनी मिळून वासुकीच्या शेपटीला धरले, आणि कृष्णाच्या योजनेने दैत्यांना त्याच्या तोंडाजवळ उभे केले.