श्रीपराशर उवाच अदित्या तु कृतानुज्ञो देवराजो जनार्दनम् । यथावत्पूजयामास बहुमानपुरःसरम् ॥ ५,३०.
श्री पराशर म्हणाले: अदितीची परवानगी मिळाल्यावर, देवांचा राजा, जनार्दनाची योग्य त्या सन्मानाने आणि मोठ्या आदराने पूजा करू लागला.
शची च सत्यभामायै पारिजातस्य पुष्पकम् । न ददौ मानुषीं मत्वा स्वयं पुष्पैरलङ्कृता ॥ ५,३०.
आणि शचीने, सत्यभामा ही माणूस आहे असं समजून, तिला पारिजाताचं फूल दिलं नाही, तर स्वतःच त्या फुलांनी सजली.
ततो ददर्श कृष्णोऽपि सत्यभामासहायवान् । दवोद्यानानि हृद्यानि नन्दनादीनि सत्तम ॥ ५,३०.
त्यावेळी कृष्णाने सत्यभामेसोबत नंदन वगैरे सुंदर स्वर्गीय बागा पाहिल्या.
ददर्श च सुगन्धाढ्यं मञ्जरीपुञ्जधारिणम् । नित्याह्लादकरं ताम्रबालपल्लवशोभितम् ॥ ५,३०.
त्याने सुगंधाने भरलेला, फुलांच्या घड्यांनी डवरलेला, नेहमी आनंद देणारा आणि तांबड्या कोवळ्या पानांनी शोभणारा पारिजात वृक्ष पाहिला.
मथ्यमानेऽमृते जातं जातरूपोपमत्वचम् । पारिजातं जगन्नाथः केशवः केशिसूदनः ॥ ५,३०.
जगाचा स्वामी, केशव, केशीचा वध करणारा कृष्ण, अमृत मंथनात जन्मलेला आणि सोन्यासारखा चमकणारा पारिजात वृक्ष पाहत होता.
तुतोष परमप्रीत्या तरुराजमनुत्तमम् । तं दृष्ट्वा प्राह गोविन्दं सत्यभामा द्विजोत्तम । कस्मान्न द्वारकामेष नीयते कृष्ण पादपः ॥ ५,३०.
तो अनुपम वृक्ष पाहून सत्यभामा अत्यंत आनंदली आणि गोविंदाला म्हणाली, 'कृष्णा, हा वृक्ष द्वारकेत का आणला जात नाही?'
यदि चेत्त्वद्वचः सत्यं त्वमत्यर्थं प्रियेति मे । मद्गेहनिष्कुटार्थाय तदयं नीयतां तरुः ॥ ५,३०.
'जर तुझे शब्द खरे असतील आणि तू मला खरोखरच एवढा प्रिय असशील, तर माझ्या अंगणाच्या शोभेसाठी हा वृक्ष इथे आण.'
न मे जांबवती तादृगभीष्टा न च रुक्मिणी । सत्ये यथा त्वमित्युक्तं त्वया कृष्णासकृत्प्रियम् ॥ ५,३०.
'जांबवती किंवा रुक्मिणी तुला माझ्यासारख्या प्रिय नाहीत, असं तू नेहमी प्रेमाने सांगितलंस.'
सत्यं तद्यदि गोविन्द नोपचारकृतं मम । तदस्तु पारिजातोऽयं मम गेहविभूषणम् ॥ ५,३०.
'हे गोविंदा, जर ते खरंच असेल आणि केवळ औपचारिकतेपोटी नसेल, तर हा पारिजात माझ्या घराची शोभा होऊ दे.'
बिभ्रती पारिजातस्य केशपक्षेण मञ्जरीम् । सपत्नीनामहं मध्ये शोभेयमिति कामये ॥ ५,३०.
'पारिजाताच्या फुलांचा गजरा केसात माळून मी माझ्या इतर सहपत्नींपेक्षा उठून दिसावं, अशी माझी इच्छा आहे.'
श्रीपराशर उवाच इत्युक्तःस प्रहस्यैनां पारिजातं गरुत्मति । आरोपयामास हरिस्तमूचुर्वनरक्षिणः ॥ ५,३०.
श्री पराशर म्हणतात — असं सत्यभामेने म्हटल्यावर, हरिने हसत पारिजात वृक्ष गरुडावर ठेवला. तेव्हा बागेचे रक्षक बोलले.
भो शची देवराजस्य महिषी तत्परीग्रहम् । पारिजातं न गोविन्द हर्तुमर्हसि पादपम् ॥ ५,३०.
'गोविंदा, हा पारिजात वृक्ष देवराज इंद्राची राणी शची हिच्या मालकीचा आहे; तू तो घेऊ नकोस.'
उत्पन्नो देवराजाय दत्तःसोऽपि ददौ पुनः । महिष्यै सुमहाभाग देव्यै शच्यै कुतूहलात् ॥ ५,३०.
'हा वृक्ष देवराजासाठी उत्पन्न झाला आणि त्याने तो आपल्या भाग्यवती राणी शचीला कुतूहलाने दिला.'
शचीविभूषणार्थाय देवैरमृतमन्थने । उत्पादितोऽयं न क्षेमी गृहीत्वैनं गमिष्यसि ॥ ५,३०.
'देवतांनी अमृत मंथनात शचीच्या अलंकारासाठी हा वृक्ष निर्माण केला. हा वृक्ष घेऊन तू सुखी राहू शकणार नाहीस.'
देवराजो मुखप्रेक्षी यस्यास्तस्याः परिग्रहम् । मैढ्यात्प्रार्थयसे क्षेमी गृहीत्वैनं हि को व्रजेत् ॥ ५,३०.
'देवराज इंद्र नेहमी तिच्याकडे पाहतो; तिच्या आनंदासाठी त्याने हा वृक्ष मिळवला. स्वतःच्या भल्यासाठी कोण हा वृक्ष घेऊन जाईल?'
अवश्यमस्य देवेन्द्रो निष्कृतिं कृष्ण यास्यति । वज्रोद्यतकरं शक्रमनुयास्यन्ति चामराः ॥ ५,३०.
'कृष्णा, नक्कीच इंद्र याचा प्रतिकार करील; वज्र उचलून त्याच्या मागे मरुतगण जातील.'
तदलं सकलैर्देवैर्विग्रहेण तवाच्युत । विपाककटु यत्कर्म तन्न शंसंति पण्डिताः ॥ ५,३०.
'म्हणून अच्युत, सर्व देवतांशी वाद करू नकोस; ज्याचे फळ शेवटी कडू असते, असे कर्म ज्ञानी लोक पसंत करत नाहीत.'
श्रीपराशर उवाच इत्युक्ते तैरुवाचैतान् सत्यभामातिकोपिनी । का शची पारिजातस्य को वा शक्रःसुराधिपः ॥ ५,३०.
श्री पराशर म्हणतात — असं त्यांच्याकडून ऐकून सत्यभामा अत्यंत रागावून म्हणाली, 'पारिजाताशी शची कोण? आणि देवांचा राजा शक्र कोण?'
सामान्यःसर्वलोकस्य यद्येषोऽमृतमन्थने । समुत्पन्नस्तरुः कस्मादोको गृह्णाति वासवः ॥ ५,३०.
'हा वृक्ष अमृत मंथनात सर्व लोकांच्या भल्यासाठी निर्माण झाला असेल, तर वासवाने एकट्यानेच तो का घ्यावा?'
यथा सुरा यथैवेन्दुर्यथा श्रीर्वनरक्षिणः । सामान्यःसर्वलोकस्य पारिजातस्तथा द्रुमः ॥ ५,३०.
'जसं अमृत, चंद्र आणि श्री लक्ष्मी सर्व लोकांसाठी आहेत, तसंच, बागेचे रक्षकांनो, हा पारिजात वृक्षही सर्वांचा आहे.'
भर्तृ बहुमहागर्वाद्रुणद्ध्येनमथो शची । तत्कथ्यतामलं क्षान्त्या सत्वा हारयति द्रुमम् ॥ ५,३०.
पतीच्या मोठ्या गर्वामुळे शची त्याला आवरते; आता सहनशक्ती पुरे, झाड बळाने घ्या.
कथ्यतां च द्रुतं गत्वा पौलोम्या वचनं मम । सत्यभामा वदत्येतदितिगर्वोद्धताक्षरम् ॥ ५,३०.
लवकर जा आणि पौलोमीला माझे शब्द सांग, 'सत्यभामा असे गर्वाने आणि धाडसाने बोलते'.
यदि त्वं दयिता भर्तुर्यदि वश्यः पतिस्तव । मद्भर्तुर्हरतो वृक्षं तत्कारय निवारणम् ॥ ५,३०.
तुला जर तुझा पती प्रिय असेल, आणि तो तुझ्या वशात असेल, तर माझ्या पतीला हे झाड घेण्यापासून थांबव.
जानामि ते पतिं शक्रं जानामि त्रिदशेश्वरम् । पारिजातं तथाप्येनं मानुषी हारयामि ते ॥ ५,३०.
माझे माहित आहे, तुझा पती शक्र आहे, देवांचा राजा आहे; तरीही, तू दैवी असलीस तरी, मी एक मनुष्य स्त्री असूनही, हे पारिजात झाड तुझ्याकडून घेईन.
श्रीपराशर उवाच इत्युक्ता रक्षिणो गत्वा शच्याः प्रोचुर्यथोदितम् । श्रुत्वा चोत्साहयामास शची चक्रं सुराधिपम् ॥ ५,३०.
श्रीपराशर म्हणाले: असे सांगितल्यावर, रक्षक गेले आणि शचीला सांगितले; हे ऐकून शचीने चक्रधारी देवेंद्राला लढाईसाठी प्रवृत्त केले.
ततःसमस्तदेवानां सैन्यैः परिवृतो हरिम् । प्रययौ पारिजातार्थमिन्द्रोयोद्धुं द्विजोत्तम ॥ ५,३०.
मग सर्व देवांच्या सैन्यांनी वेढलेला इंद्र, द्विजश्रेष्ठा, पारिजातासाठी हरिविरुद्ध युद्ध करायला निघाला.
ततः परिघनिस्त्रिंशगदाशूलवरायुधाः । बभूवुस्त्रिदसाःसज्जाः शक्रे वज्रकरे स्थिते ॥ ५,३०.
मग लोखंडी गदा, तलवारी, गदा, भाले आणि उत्तम शस्त्रांनी सज्ज झालेले देव, वज्रधारी शक्रासोबत उभे राहिले.
ततो निरिक्ष्य गोविन्दो नागराजोपरि स्थितम् । शक्रं देवपरिवारं युद्धाय समुपस्थितम् ॥ ५,३०.
मग गोविंदाने, नागराजावर उभा असलेल्या शक्राला आणि सर्व देवांना युद्धासाठी सज्ज पाहिले.
चकार शङ्खनिर्घोषं दिशः शब्देन पूरयन् । मुमोच शरसंघातान् सहस्रायुतशः शितान् ॥ ५,३०.
त्याने शंखाचा मोठा आवाज केला, ज्याने दिशा भरून गेल्या, आणि हजारो-हजारो तीक्ष्ण बाण सोडले.
ततो दिशो नभश्चैव दृष्ट्वा शरशतैश्चितम् । मुमुचुस्त्रिदशाःसर्वे ह्यस्त्रशस्त्राम्यनेकशः ॥ ५,३०.
मग दिशा आणि आकाश शेकडो बाणांनी भरलेले पाहून, सर्व देवांनी अनेक अस्त्रे-शस्त्रे सोडली.