ताः कन्यास्तांस्तथा नागांस्तानश्वान् द्वारकां पुरीम् । प्रापयामास गोविन्दः सद्यो नरककिङ्करैः ॥ ५,२९.
गोविंदाने नरकाच्या सेवकांमार्फत त्या कन्या, हत्ती आणि घोडे ताबडतोब द्वारका नगरीत पोहोचवले.
ददृशे वारुणं च्छत्रं तथैव मणिपर्वतम् । आरोपयामास हरिर्गरुडेपतगेश्वरे ॥ ५,२९.
त्यांनी वरुणाचे छत्र आणि रत्नांचा डोंगरही पाहिला, आणि हरिने ते सर्व गरुडराजावर ठेवले.
आरुह्य च स्वयं कृष्णः सत्यभामासहायवान् । अदित्याः कुण्डले दानुं जगाम त्रिदशालयम् ॥ ५,२९.
मग कृष्ण स्वतः सत्यभामेसह वर चढले आणि अदितीचे कुंडले व दैत्य घेऊन देवांच्या लोकात गेले.
श्रीपराशर उवाच गरुडो वारुणं छत्रं तथैव मणिपर्वतम् । सभार्यं च हृषीकेशं लीलयैव वहन्ययौ ॥ ५,३०.
श्रीपराशर म्हणाले, गरुडाने वरुणाचे छत्र, रत्नांचा डोंगर आणि पत्नीसमवेत हृषीकेशाला सहजतेने वाहून नेले.
ततः शंखमुपाध्मासीत्स्वर्गद्वारगतो हरिः । उपतस्थुस्तथा देवाःसार्घ्यहस्ता जनर्दनम् ॥ ५,३०.
मग हरिने स्वर्गाच्या दाराशी पोहोचल्यावर शंख फुंकला. त्यावेळी देवांनी अर्घ्य हातात घेऊन जनार्दनाजवळ आले.
स देवैरर्चितः कृष्णो देवमातुर्निवेशनम् । सिताभ्रशिखराकारं प्रविश्य ददृशेऽदितिम् ॥ ५,३०.
देवांनी पूजन केल्यावर कृष्णाने, पांढऱ्या मेघाच्या शिखरासारख्या दिसणाऱ्या देवमातेच्या निवासात प्रवेश केला आणि अदितीला पाहिले.
स तां प्रणम्य शक्रेण सह ते कुण्डलोत्तमे । ददौ नरकनाशं च शशंसास्यै जनार्दनः ॥ ५,३०.
त्यांनी इंद्रासह तिला वंदन केले आणि ती उत्तम कुंडले दिली. जनार्दनाने तिला नरकाचा विनाशही सांगितला.
ततः प्रीताजगन्माता धातारं जगतां हरिम् । तुष्टावादितिरव्यग्रा कृत्वा तत्प्रवणं मनः ॥ ५,३०.
मग आनंदित झालेल्या जगन्मातेने, मन एकाग्र करून, जगाचा पालनकर्ता हरि याचे स्तवन केले.
अदितिरुवाच नमस्ते पुण्डरीकाक्ष भक्तानामभयङ्कर । सनातनात्मन् सर्वात्मन् भूतात्मन् भूतभावन ॥ ५,३०.
अदिती म्हणाली: कमळासारख्या डोळ्यांनो, भक्तांना निर्भयता देणाऱ्या, सनातन आत्मा, सर्वांचा आत्मा, सर्व प्राण्यांचा आत्मा आणि सृष्टी करणाऱ्या, तुम्हाला नमस्कार.
प्रणेतर्मनसो बुद्धेरिन्द्रियाणां गुणात्मक । त्रिगुणातीत निर्द्वंद्व शुद्धसत्त्व हृदि स्थित ॥ ५,३०.
मन, बुद्धी आणि इंद्रिये चालवणारे, गुणांचे स्वरूप असलेले, त्रिगुणांपलीकडे असणारे, द्वंद्वापासून मुक्त, शुद्ध सत्त्व असलेले, हृदयात वास करणारे.
सितदीर्घादिनिः शेषकल्पनापरिवर्जित । जन्मादिभिरसंस्पृष्ट स्वप्नादिपरिवर्जित ॥ ५,३०.
पांढरे, लांब वगैरे कल्पनांपासून मुक्त, जन्म आदींना न लागलेले, स्वप्नादी अवस्थांपासूनही दूर असलेले.
संध्यारात्रिरहो भूमिर्गगनं वायुरंबु च । हुताशनो मनो बुद्धिर्भूतादिस्त्वं तथाच्युत ॥ ५,३०.
तुम्हीच संध्या, रात्र, दिवस, पृथ्वी, आकाश, वारा, पाणी, अग्नी, मन, बुद्धी आणि पंचमहाभूत आहात, अच्युत.
सर्गस्थितिविनाशानां कर्ता कर्तृपतिर्भवान् । ब्रह्मविष्णुशिवाख्याभिरात्ममूर्तिभिरीश्वर ॥ ५,३०.
सृष्टी, स्थिती आणि संहार यांचे कर्ते, कर्त्यांचे स्वामी तुम्हीच आहात. ब्रह्मा, विष्णु, शिव या आपल्या मूर्तींनी तुम्हीच सर्वांचे ईश्वर आहात.
देवा दैत्यास्तथा यक्षा राक्षसाः सिद्धपन्नगाः । कूष्माण्डाश्च पिशाचाश्च गन्धर्वा मनुजास्तथा ॥ ५,३०.
देव, दैत्य, यक्ष, राक्षस, सिद्ध, नाग, कूष्मांड, पिशाच, गंधर्व आणि माणसे —
पशवश्च मृगाश्चैव पतङ्गाश्च सरीसृपाः । वृक्षगुल्मलताबह्व्यःसमस्तास्तृणजातयः ॥ ५,३०.
गायी, रानटी जनावरे, पक्षी, सरपटणारे प्राणी, असंख्य झाडे, झुडपे, वेल, आणि सर्व प्रकारची गवतांची पिके—
स्थूला मध्यास्तथा सूक्ष्माःसूक्ष्मात्सूक्ष्मतराश्च ये । देहभेदा भवान् सर्वे ये केचित्पुर्गलाश्रयाः ॥ ५,३०.
मोठी, मध्यम आणि लहान अशी सर्व शरीरं, अगदी अत्यंत सूक्ष्म असलेलीही, ज्या ज्या रूपांत जीव वास करतो—
माया तवेयमज्ञातपरमार्थातिमोहिनी । अनात्मन्यात्मविज्ञानं यया मूढो निरुद्ध्यते ॥ ५,३०.
ही तुझी माया आहे, जी खरी ओळख न झाल्यामुळे फार मोठा भ्रम निर्माण करते; तिच्यामुळे अज्ञानी माणूस आत्मा नसताना तिथे आत्मा आहे असं समजतो आणि गुंतून राहतो.
अस्वे स्वमिति भावोत्र यत्पुंसामुपजायते । अहं ममेति भावो यत्प्रायेणैवाभिजायते । संसारमातुर्मायायास्तवैतन्नाथ चेष्टितम् ॥ ५,३०.
माणसांच्या मनात 'हे माझं आहे' असा भाव जेव्हा आपलं नसतानाही निर्माण होतो, आणि 'मी' व 'माझं' असा भाव वारंवार येतो—हे सर्व संसाराच्या मायेला, हे प्रभो, तुझ्या इच्छेने घडतं.
यैः स्वधर्मपरैर्नाथ नरैराराधितो भवान् । ते तरन्त्यखिलामेतां मायामात्मविमुक्तये ॥ ५,३०.
हे प्रभो, जे लोक आपापल्या कर्तव्याशी निष्ठा ठेवून तुला भक्तीने पूजतात, ते हे सगळं मायाजाल ओलांडून स्वतःच्या मुक्तीकडे जातात.
ब्रह्माद्याःसकला देवा मनुष्याः पशवस्तथा । विष्णुमाया महावर्तमोहान्धतमसावृताः ॥ ५,३०.
ब्रह्मादि सर्व देव, माणसं आणि जनावरेही, हे सर्व विष्णूच्या मायेमुळे निर्माण झालेल्या मोठ्या भ्रमाच्या अंधाराने वेढले गेले आहेत.
आराध्य त्वामभीप्संते कामानात्मभवक्षयम् । यदेते पुरुषा माया सैवेयं भगवंस्तव ॥ ५,३०.
तुझी पूजा करून लोक आपापल्या इच्छा पूर्ण व्हाव्यात आणि दुःख नष्ट व्हावं असं मागतात; पण हे भगवंत, हे सुद्धा तुझीच माया आहे.
मया त्वं पुत्रकामिन्या वैरिपक्षजयाय च । आराधितो न मोक्षाय मायाविलसितं हि तत् ॥ ५,३०.
मी सुद्धा तुला मुलासाठी आणि शत्रूंवर विजय मिळवण्यासाठी पूजलं, मुक्तीसाठी नाही; हीच मायेची करामत आहे.
कौपीनाच्छादनप्राया वाञ्छा कल्पद्रुमादपि । जायते यदपुण्यानां सोपराधः स्वदोषजः ॥ ५,३०.
अयोग्य माणसाच्या मनात जर फक्त एक लंगोटी मिळावी अशी इच्छा आली, तरी ती कल्पवृक्षाच्या इच्छेपेक्षा मोठी ठरते, कारण ती त्यांच्या स्वतःच्या दोषामुळे आणि अपराधामुळे निर्माण होते.
तत्प्रसीदाखिलजगन्मायामोहकराव्यय । अज्ञानं ज्ञानसद्भावभूतं भूतेश नाशय ॥ ५,३०.
म्हणून, हे अखिल जगाला मायेचा भ्रम दाखवणाऱ्या अविनाशी, कृपा कर. हे भूतांचे स्वामी, ज्ञानाचा प्रकाश असलेलं अज्ञान नष्ट कर.
नमस्ते चक्रहस्ताय शार्ङ्गहस्ताय ते नमः । नन्दहस्ताय ते विष्णो शङ्खहस्ताय ते नमः ॥ ५,३०.
चक्र हातात धारण करणाऱ्या तुला नमस्कार; शार्ङ्ग धनुष्य धारण करणाऱ्या तुला नमस्कार; नंद गदा आणि शंख हातात असलेल्या विष्णू, तुला नमस्कार.
एतत्पश्यामि ते रूपं स्थूलचिह्नोपलक्षितम् । न जानामि परं यत्ते प्रसीद परमेश्वर ॥ ५,३०.
मी तुझं हे रूप पाहतोय, जे बाह्य चिन्हांनी ओळखता येतं; पण तुझं खरं, श्रेष्ठ रूप मला माहीत नाही—हे परमेश्वरा, कृपा कर.
श्रीपराशर उवाच अदित्यैवं स्तुतो विष्णुः प्रहस्याह सुरारणिम् । माता देवि त्वमस्माकं प्रसीद वरदा भव ॥ ५,३०.
श्री पराशर म्हणाले: अशा प्रकारे स्तुती केल्यावर, सूर्यासारखा तेजस्वी विष्णू हसून देवांची आई असलेल्या देवीला म्हणाले—'हे देवी, तू आमची आई आहेस; कृपा कर आणि वर दे.'
अदिदिरुवाच एवमस्तु यथेच्छा ते त्वमशेषैः सुरासुरैः । अजेयः पुरुषव्याघ्र सर्त्यलोके भविष्यसि ॥ ५,३०.
अदिती म्हणाली: 'तसं होवो, जसं तुला हवं आहे. सर्व देव आणि दैत्य यांच्या दृष्टीने, हे पुरुषसिंहा, सत्यलोकात तू अजिंक्य राहशील.'
श्रीपराशर उवाच ततः कृष्णस्य पत्नी च शक्रेण सहितादितिम् । सत्यभामा प्रणम्याह प्रसीदेति पुनः पुनः ॥ ५,३०.
श्री पराशर म्हणाले: त्यानंतर कृष्णाची पत्नी सत्यभामा, इंद्रासह अदितीला वंदन करून वारंवार तिच्या कृपेची विनंती करू लागली.
अदितिरुवाच मत्प्रसादान्न ते सुभ्रु जरा वैरूप्यमेव वा । भविष्यत्यनवद्याङ्गि सुस्थिरं नवयौवनम् ॥ ५,३०.
अदिती म्हणाली: 'माझ्या कृपेने, हे सुंदर अंग असणाऱ्या, तुला कधीच म्हातारपण किंवा कुरूपता येणार नाही; तुझं रूप नेहमीच ताजंतवानं आणि स्थिर राहील.'