कृष्णोपि युयुधे तेन लीलयैव जगन्मयः । खेदाच्चालयता कोपान्निजकेसरश्खोरम्
संपूर्ण विश्वाचा आधार असलेला कृष्ण, सहजपणे त्याच्याशी झुंज देत होता आणि दमल्यामुळे व रागाने सिंहासारखी आपली जटा हलवत होता.
बलक्षयं विवृद्धिं च दृष्ट्वा चाणूकृष्णयोः । वारयामास तूर्याणि कंसः कोपपरायणः
चाणूर आणि कृष्ण यांच्या बळात घट व वाढ पाहून, रागाने पेटलेल्या कंसाने वाद्ये थांबवण्याचा आदेश दिला.
मृदंगादिषु तूर्येषु प्रतिषिद्धेषु तत्क्षणात् । खे संगतान्यवाद्यंत देवतूर्याण्यनेकशः
त्या क्षणी, मृदंग व इतर वाद्ये थांबली, आणि आकाशात अनेक दिव्य वाद्यांचे सूर एकत्र घुमू लागले.
जय गोविंद चाणूरं जहि केशव दानवम् । अंतर्द्धानगता देवास्तमूचुरतिहर्षिताः
‘जय गोविंद! केशवा, चाणूर या दैत्याचा वध कर!’—असे देवता, दिसेनासे होऊन, आनंदाने म्हणू लागले.
चाणूरेण चिरं कालं पीडित्वा मधुसूदनः । उत्पाट्य भ्रामयामास तद्वधाय कृतोद्यमः
मधुसूदनाने दीर्घकाळ चाणूराला त्रास दिला आणि त्याचा नाश करण्याच्या उद्देशाने त्याला उचलून जोरात फिरवू लागला.
भ्रामयित्वा शतगुणं दैत्यमल्लममित्रजित् । भूमावास्फोटयामास गगने गतजीवितम्
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या कृष्णाने त्या दैत्य मल्लाला शंभर वेळा फिरवून, त्याचा जीव आकाशातच गेला असताना, जमिनीवर आपटून टाकले.
भूमावास्फोटितस्तेन चाणूरः शतधाऽभवत् । रक्तस्रावमहापंकां चकार च तदा भुवम्
त्याच्या हातून जमिनीवर आपटल्यावर चाणूर शंभर तुकड्यांत विभागला गेला आणि त्या वेळी पृथ्वीवर रक्ताचा मोठा तलाव झाला.
बलदेवोऽपि तत्कालं मुष्टिकेन महाबलः । युयुधे दैत्यमल्लेन चाणूरेण यथा हरिः
त्याच वेळी, बलरामानेही बलवान दैत्य मुष्टिकाशी, जशी हरिने चाणूराशी झुंज दिली तशीच, झुंज दिली.
सोऽप्येनं मुष्टिना मूर्ध्नि वक्षस्याहत्य जानुना । पातयित्वा धरापृष्ठे निष्पिपेष गतायुषम्
त्याने मुष्टिकाच्या डोक्यावर मुष्टीने, छातीवर गुडघ्याने घाव घातला, त्याला जमिनीवर आपटून, त्याचा जीव गेला तसा त्याला चिरडून टाकले.
कृष्ण स्तोशलकं भूयो मल्लराजं महाबलम् । वाममुष्टिप्रहारेण पातयामास भूतले
कृष्णाने मग बलाढ्य मल्लराज तोशलकाला डाव्या मुष्टीने घाव घालून, त्याला जमिनीवर आपटून पाडले.
चाणूरे नहते मल्ले मुष्टेके विनिपातिते । नीते क्षयं तोशलके सर्वे मल्लाः प्रदुद्रु वुः
चाणूर कुस्तीमध्ये हरला, मुष्टिक खाली पडला आणि तोशलकाचा नाश झाला, तेव्हा सगळे मल्ल घाबरून पळाले.
ववल्गतुस्ततो रंगे कृष्णसंकर्षणावुभौ । समानवयसो गोपान्बलादाकृष्य हर्षितौ
नंतर कृष्ण आणि संकर्षण दोघेही आनंदाने रंगभूमीवर उडी मारून, आपल्या वयाच्या गवळ्यांना जोराने खेचून घेतले.
कंसोऽपि कोपरक्ताक्षः प्राहोच्चैर्व्यायतान्नरान् । गोपावेतौ समाजौघान्निष्क्राम्येतां बलादितः
कंसाच्या डोळ्यांत रागाने लाल झालं होतं, त्याने मोठ्याने सैनिकांना आज्ञा दिली, 'हे दोघे गवळे आणि जमलेली मंडळी इथून जबरदस्तीने हाकून द्या!'
नंदोऽपि गृह्यतां पापो निर्गलैरायसैरिह । अवृद्धार्हेण दंडेन वसुदेवोऽपि बध्यताम्
'नंद या पाप्याला लोखंडाच्या साखळ्यांनी बांधा! आणि वसुदेवालाही वयस्कर नसल्यासारख्या शिक्षेने जखडून टाका!'
वल्गंति गोपाः कृष्णेन ये चेमे सहिताः पुरः । गावो निगृह्य तामेषां यच्चास्ति वसु किंचन
'कृष्णासोबत असलेल्या या गवळ्यांच्या गायी पकडा आणि त्यांच्याकडे जे काही धन आहे ते सगळं घेऊन टाका!'
एवमाज्ञापयानं तु प्रहस्य मधुसूदनः । उत्प्लुत्यारुह्य तं मंचं कंसं जग्राह वेगतः
कंस अशा आज्ञा देत असताना मधुसूदन हसत उडी मारून मंचावर गेला आणि वेगाने कंसाला पकडले.
केश्ष्वोआ!कृष्य विगलत्किरीटमवनीतले । स कंसं पातयामास तस्योपरि पपात च
त्याने कंसाचे केस पकडून, त्याचं मुकुट खाली पडेल असं ओढलं आणि कंसाला खाली आपटून स्वतःही त्याच्यावर पडला.
अश्षोजगदाधारगुरुणा पततोपरि । कृष्णेन त्याजितः प्राणानुग्रसेनात्मजो नृपः
जगाचा भार वाहणाऱ्या बलाढ्य कृष्णाने पडताना दिलेल्या प्रहाराने उग्रसेनाचा मुलगा कंस याचा प्राण घेतला.
नृतस्य केश्षोउ! तदा गृहीत्वा मधुसूदनः । चकर्ष देहं कंसस्य रंगमध्ये महाबलः
मग मधुसूदनाने कंसाचे केस पकडून, त्याचा देह रंगभूमीच्या मध्यभागी ओढत नेला.
गौरवेणातिपतता परिघातेन कृष्यता । कृता कंसस्य देहेन वेगेनेव महांभसः
जोरदार फटक्याने आणि ओढण्याने, कंसाचा देह जणू मोठ्या प्रवाहाने वाहणाऱ्या नदीसारखा दिसू लागला.
कंसे गृहीते कृष्णेन तद्भ्राताऽभ्यागतो रुषा । सुनामा बलभद्रे ण लीलयैव निपातितः
कृष्णाने कंसाला पकडल्यावर त्याचा भाऊ सुनाम रागाने पुढे आला, पण बलभद्राने त्याला सहजपणे खाली पाडले.
ततो हाहाकृतं सर्वमासीत्तद्रं गमंडलम् । अवज्ञया हतं दृष्ट्वा कृष्णेन मथुरेश्वरम्
कृष्णाने मतुरेचा राजा अवहेलनेने मारल्याचे पाहून, सगळ्या रंगमंडपात 'हाय हाय' असा आक्रोश झाला.
कृष्णोऽपि वसुदेवस्य पादौ जग्राह सत्वरः । देवक्याश्च महाबाहुर्बलदेवसहायवान्
महाबली बलरामासह कृष्णाने तात्काळ वसुदेव आणि देवकी यांच्या पायांना स्पर्श केला.
उत्थाप्य वसुदेवस्तं देवकी च जनार्दनम् । स्मृतजन्मोक्तवचनौ तावेव प्रणतौ स्थितौ
वसुदेव आणि देवकी यांनी जनार्दनाला उचलून उभं केलं आणि त्याच्या जन्मावेळी सांगितलेली वचने आठवून, दोघेही हात जोडून उभे राहिले.
श्रीवसुदेव उवाच। प्रसीद सीदतां दत्तो देवानां यो वरः प्रभो । तथावयोः प्रसादेन कृतोद्धारस्स केशव
श्रीवसुदेव म्हणाले, 'हे प्रभो, आम्ही वाकून तुझ्या चरणी आलो आहोत, कृपा कर. पूर्वी देवांना जो वर दिला होतास, तो तुझ्या कृपेने आम्हा दोघांवरही पूर्ण झाला, केशवा.'
आराधितो यद्भगवानवतीर्णो गृहे मम । दुर्वृत्तनिधनार्थाय तेन नः पावितं कुलम्
'भगवंत, तुझी पूजा केल्यामुळे तू माझ्या घरी अवतार घेतलास आणि दुष्टांचा नाश करण्यासाठी आला आहेस, त्यामुळे आमचं घराणं पावन झालं.'
त्वमंतः सर्वभूतानां सर्वभूतमयस्थितः । प्रवर्त्तेते समस्तात्मंस्त्वत्तो भूतभविष्यती
'तू सर्व प्राण्यांच्या अंतर्यामी आहेस, सर्वांच्यात वास करतोस. जे काही होतं, आहे आणि होईल, ते सर्व तुझ्यापासूनच उत्पन्न होतं.'
यज्ञैस्त्वमिज्यसेऽचिंत्य सर्वदेवमयाच्युत । त्वमेव यज्ञो यष्टा च यज्वनां परमेश्वरः
'अच्युत, सर्व देवांचा स्वरूप असलेला, यज्ञांनी तुझी पूजा होते. तूच यज्ञ, तूच यजमान आणि यज्ञ करणाऱ्यांचा सर्वोच्च स्वामी आहेस.'
समुद्भवस्समस्तस्य जगतस्त्वं जनार्दन
जनार्दन, सर्व सृष्टीचा तूच मूळ आहेस.
सापह्नवं मम मनो यदेतत्त्वयि जायते । देवक्याश्चात्मजप्रीत्या तदत्यंतविडंबना
माझ्या मनात तुझ्याबद्दल जो नकारभाव येतो आणि देवकीच्या पुत्राबद्दल जी माया वाटते, ती मोठी भ्रमाचीच गोष्ट आहे.