भोक्तव्यं तैश्च तच्चित्तैर्मौनिभिः सुमुखैः सुखम् । अक्रुद्ध्यता चात्वरता देयं तेनापि भक्तितः
हे अन्न शांतचित्त, सौम्य आणि प्रसन्न अशा तपस्वींना भक्तीभावाने, संयमाने आणि राग न ठेवता द्यावे व त्यांनी ते आनंदाने ग्रहण करावे.
रक्षोघ्नमन्त्रपठनं भूमेरास्तरणं तिलैः । कृत्वा ध्येयाः स्वपितरस्त एव द्विजसत्तमाः
राक्षसांना दूर ठेवणारे मंत्र म्हणावेत, जमिनीवर तीळ पसरावेत आणि मग, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, आपल्या पितरांचे ध्यान करावे.
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । मम तृप्तिं प्रयान्त्वद्य विप्रदेहेषु संस्थिताः
माझे वडील, आजोबा आणि पणजोबा, जे ब्राह्मणांच्या देहात वास करतात, त्यांनी आज तृप्ती मिळवावी.
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । मम तृप्तिं प्रयान्त्वद्य होमाप्यायितमूर्तयः
माझे वडील, आजोबा आणि पणजोबा, जे होमाने पुष्ट झाले आहेत, त्यांनी आज तृप्ती मिळवावी.
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । तृप्तिं प्रयान्तु पिष्डेन मया दत्तेन भूतले
माझे वडील, आजोबा आणि पणजोबा, मी पृथ्वीवर अर्पण केलेल्या पिंडामुळे तृप्त व्हावेत.
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । तृप्तिं प्रयान्तु मे भक्त्या मयैतत्समुदाहृतम्
माझ्या भक्तीमुळे, मी जे काही सांगितले आहे त्याने, माझे वडील, आजोबा आणि पणजोबा तृप्त व्हावेत.
मातामहस्तृप्तिमुपैतु तस्य तथा पिता तस्य पिता ततोऽन्यः । विश्वे च देवाः परमां प्रयान्तु तृप्तिं प्रणश्यन्तु च यातुधानाः
माझे मामा, त्यांचे वडील आणि त्यांच्या वडिलांनी तृप्ती मिळवावी; सर्व देवांनीही परमोच्च तृप्ती मिळवावी आणि दुष्ट आत्मे नष्ट व्हावेत.
यज्ञेश्वरो हव्यसमस्तकव्य-भोक्ताव्ययात्वा हरीरीश्वरोऽत्र । तत्सन्निधानादपयान्तु सद्यो रक्षांस्यशेषाण्यसुराश्च सर्वै
यज्ञांचे स्वामी, सर्व हव्य-कव्यांचे भोक्ते, अविनाशी हरि येथे उपस्थित आहेत; त्यांच्या उपस्थितीमुळे सर्व राक्षस आणि असुर इथून त्वरित निघून जावोत.
तृप्तिष्वेतेषु विकिरेदन्नं विप्रेषु भूतले । दद्यादाचमनार्थाय तेब्यो वारि सकृत्सकृत्
पितर तृप्त झाल्यावर, जमिनीवर ब्राह्मणांसाठी अन्न विखरावे आणि त्यांना वारंवार आचमनासाठी पाणी द्यावे.
सुतृप्तैस्तैरनुज्ञातः सर्वेणान्नेन भूतले । सतिलेन ततः पिम्डान् सम्यग्दद्यात्समाहितः
जेव्हा त्या ब्राह्मणांनी अन्नावरून पूर्ण तृप्ती मिळवली आणि परवानगी दिली, तेव्हा एकाग्रतेने तीळ मिसळलेले पिंड नीट अर्पण करावेत.
पितृतीर्थेन सतिलं तथैव सलिलाञ्जलिम् । मातामहेभ्यस्तेनैव पिण्डांस्तीर्थेन निर्वपेत्
पितरांच्या तीरथातील तीळमिश्रित पाण्याने, त्याच पाण्याने मामा व त्यांच्या पूर्वजांना पिंड अर्पण करावेत.
दीक्षिणाग्रेषु दर्भेषु पुष्पधूपादिपूजितम् । स्वपित्रे प्रथमं पिण्डं दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ
दक्षिणेकडे धरलेल्या कुशावर, फुलं, धूप इत्यादींनी सजवून, उरलेले अन्न जवळ ठेवून, प्रथम आपल्या वडिलांना पिंड अर्पण करावा.
पितामहाय चैवान्यं तत्पित्रे च तथापरम् । दर्भभूले लेपभुजः प्रीणयेल्लेपघर्षणैः
दुसरा पिंड आजोबांना, आणि तिसरा त्यांच्या वडिलांना द्यावा; कुशावर ठेवून, लेप व घासून त्यांना संतुष्ट करावे.
पिण्डैर्मातामहांस्तद्वद् गन्धमाल्यादिसंयुतैः । पूजयित्वा द्विजाग्र्याणां दद्याच्चाचमनं ततः
त्याचप्रमाणे, सुगंध व फुलांनी सजवलेले पिंड मामा व त्यांच्या पूर्वजांना अर्पण करावेत; नंतर श्रेष्ठ ब्राह्मणांची पूजा करून त्यांना आचमनासाठी पाणी द्यावे.
पितृभ्यः प्रथमं भक्त्या तन्मनस्को नरेश्वर । सुस्वधेत्याशिषा युक्तां दद्याच्छक्त्या च दिक्षिणाम्
हे राजन, प्रथम भक्तीने आणि एकाग्र मनाने, 'सुस्वधा' अशी शुभेच्छा देऊन, आपल्या शक्तीनुसार पितरांना दक्षिणा द्यावी.
दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो वाचयेद्वैश्वदेविकान् । प्रीयन्तामिह ये विश्वेदेवास्तेन इतीरयेत्
त्यांना दक्षिणा दिल्यावर, विश्वदेवतांचे मंत्र म्हणावेत आणि 'येथे असणारे सर्व विश्वदेव या अर्पणाने प्रसन्न होवोत' असे म्हणावे.
तथेति चोक्ते तैर्विप्रैः प्रार्थनीयास्तथाशिषः । पश्वाद्विसर्जयेद् दिवान् पूर्वं पित्र्यान्महीपते
ब्राह्मणांनी 'तसेच होवो' असे म्हटल्यावर, त्यांची आशीर्वाद मागावेत; गायी सोडण्यापूर्वी, हे राजन, प्रथम पितरांना निरोप द्यावा.
मातामहानामप्येवं सह देवैः क्रमः स्मृतः । भोजने ज ण्वशक्त्या च दाने तद्वद्विसर्जने
मामा व त्यांच्या पूर्वजांसाठीही, देवांसह, अन्नदान, शक्तीनुसार दक्षिणा आणि त्यांचा निरोप याच क्रमाने करावा असे स्मरणात ठेवावे.
आपादशौचनात् पूर्वं कुर्याद् देवद्विजन्मसु । विसर्जनं तु प्रथमं पैत्रमातामहेषु वै
देव आणि ब्राह्मण यांच्यासाठी विधी करण्यापूर्वी, माणसाने आपले अंग पायापासून डोक्यापर्यंत स्वच्छ करावे. पण पितर आणि आईच्या वडिलांसाठी प्रथम तर्पण करावे.
विसर्जयेत् प्रीतिवचः सम्मानाभ्यचितांस्ततः । निवर्त्तेताभ्यनुज्ञात आद्वारं ताननुव्रजेत्
त्यांना प्रेमाने आणि आदराने बोलावे, सन्मान द्यावा; मग त्यांची परवानगी घेऊन, त्यांना दारापर्यंत सोबत जावे.
ततस्तु वैश्वदेवाख्यं कुर्यान्नित्यक्रियां बुधः । भुञ्जीयाच्च समं पूज्यभृत्यबन्धुभिरात्मनः
यानंतर ज्ञानी माणसाने 'वैश्वदेव' नावाचा नित्यकर्म करावा आणि नंतर आपल्यासोबत मान्यवर, नोकर आणि नातेवाईक यांच्यासह जेवावे.
एवं श्राद्धं बुधः कुर्यात्पित्र्यं मातामहं तथा । श्राद्धैराप्यायिता दद्युः सर्वान् कामान् पितामहाः
अशा प्रकारे ज्ञानी माणसाने पित्याचे आणि आईच्या वडिलांचे श्राद्ध करावे. श्राद्धाने तृप्त झालेले पितर सर्व इच्छा पूर्ण करतात.
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः । रजतस्य तथा दानं कथासङ्कीर्तनादिकम्
श्राद्ध शुद्ध करण्यासाठी तीन गोष्टी आहेत: नातू, कुश आणि तीळ; तसेच चांदीचे दान, कथा सांगणे आणि कीर्तन करणे हेही पवित्र मानले जाते.
वर्ज्यानि कुर्वता श्राद्धं क्रोधोऽध्वगमनं त्वरा । भोक्तुरप्यत्र राजेन्द्र त्रयमेतन्न शस्यते
श्राद्ध करताना राग, प्रवास आणि घाई टाळावी. हे तिघे जेवणाऱ्यांसाठीही योग्य नाहीत, हे राजा.
विश्वेदेवाः सपितरस्तथा मातामहा नृप । कुलं चाप्यायते पुंसां सर्वं श्राद्धं प्रकुर्वताम्
जे पुरुष योग्य रीतीने श्राद्ध करतात, त्यांच्यामुळे विश्वेदेव, पितर, आईचे वडील आणि संपूर्ण कुटुंब तृप्त होते.
सोमाधारः पितृगणो यागाधारश्च चन्द्रमाः । श्राद्धे योगिनियोगस्तु तस्माद्भूपाल शस्यते
सोमामुळे पितरांचा समूह तृप्त होतो आणि चंद्र यज्ञाचा आधार आहे. म्हणून श्राद्धात योगाचा संग मिळणे हे श्रेष्ठ मानले जाते, हे राजन.
सहस्त्रस्यापि विप्राणां यौगी चेत्पुरतः स्थितः । सर्वान् भोक्तॄंस्तारयति यजमानं तथा नृप
जर योगी हजार ब्राह्मणांसमोर उभा असेल, तर तो सर्व जेवणाऱ्यांना आणि यजमानालाही तारतो, हे राजन.
(श्राद्धकर्मणि विहिताविहितवस्तूनां विचारः) और्व उवाच हविष्यमत्स्यमांसैस्तु शशस्य नकुलस्य च । सौकरच्छागलैणेयरौरवैर्गवयेन च
और्व म्हणाले: श्राद्धासाठी हविष्य, मासे, ससा, मुंगूस, डुक्कर, शेळी, मेंढी, हरिण आणि वन्यातील गवा यांचे मांस वापरता येते.
औरभ्रगव्यैश्च तथा मासवृद्ध्या पितामहाः । प्रयान्ति तृप्तिं मांसैस्तु नित्यं वाध्रीणसामिषैः
तसेच मेंढा आणि गवा यांचे मांस, महिन्यानुसार दिल्यास, पितर तृप्त होतात. वध्रीनस नावाच्या प्राण्याचे मांस नेहमीच त्यांना प्रिय असते.
खड्गमांसमतीवात्र कालशाकं तथा मधु । शस्तानि कर्मण्यत्यन्ततृप्तिदानि नरेश्वर
खड्गमास, काळी भाजी आणि मध हे या कर्मासाठी उत्तम आहेत, हे राजन, आणि याने पितरांना अत्यंत तृप्ती मिळते.