स तथा सह गोपीभी रराम मघुसूदनः । यथाब्दकोटिप्रमितः क्षणस्तेन विनामवत् ।। ५-१३-
मधुसूदन गोपिकांसोबत इतका आनंदात रमला की, त्या क्षणाला जणू कोट्यवधी वर्षे गेल्यासारखे वाटले.
ता वार्य्यमाणाः पतिभिः पितृभिर्भ्रातृभिस्तथा । कृष्णां गोपाङ्गना रात्रौ रमयन्ति रतिप्रियाः ।। ५-१३-
पती, वडील आणि भावंडांनी थांबवण्याचा प्रयत्न केला तरी, रतीला आवडणाऱ्या त्या गोपिकांनी रात्री कृष्णासोबत आनंद घेतला.
सोऽपि कैशोरकवयो मानयन् मधुसूदनः । रेमे ताभिरमेयात्मा क्षपासु क्षपिताहितः ।। ५-१३-
मधुसूदनाने त्यांच्या तारुण्यातील प्रेमाचा मान राखून, आपल्या अमाप स्वरूपाने, त्या गोपिकांसोबत रात्री रमला आणि त्या रात्री क्षणासारख्या भासल्या.
तद्भर्त्तृषु तथा तासु सर्व्वभूतेषु चेश्वरः । आत्मखरूपरूपोऽसौ व्याप्य सर्व्वमवस्थितः ।। ५-१३-
त्या गोपिकांच्या पतींमध्ये, त्या गोपिकांमध्ये आणि सर्व प्राण्यांमध्ये, स्वतःच्या रूपाने असलेला तो प्रभू सर्वत्र व्यापून राहिला.
यथा समस्तभूतेषु नभोऽग्रिः पृथिवी जलम् । वायुश्वात्मा तथैवासौ व्याप्य सर्व्वमवस्थितः ।। ५-१३-
जसा आकाश, अग्नी, पृथ्वी, पाणी आणि वायू सर्व प्राण्यांमध्ये व्यापलेले असतात, तसाच तोही सर्वत्र व्यापून राहतो.
श्रीपराशर उवाच। प्रदोषाग्रे कदाचित्तु रासासक्ते जनार्दने। त्रासयन्समदो गोष्ठमरिष्टस्समुपागमत्
श्रीपराशर म्हणाले: एकदा संध्याकाळच्या सुरुवातीला, जनार्दन रासात मग्न असताना, अरिष्ट नावाचा राक्षस गोकुळात भीती पसरवत आला.
स तोयतोयदच्छायस्तीक्ष्णशृंगोर्कलोचनः। खुराग्रपातैरत्यर्थं दारयन्धरणीतलम्
पावसाच्या ढगासारखा काळा, तीक्ष्ण शिंगे आणि भयंकर डोळे असलेला तो, आपल्या खुरांनी पृथ्वी फारच फाडू लागला.
लेलिहानस्सनिष्पेषं जिह्वयोष्ठौ पुनःपुनः। संरंभाविद्धलांगूलः कठिनस्कंधबंधनः
तो वारंवार जीभेने ओठ चाटत होता, रागाने शेपूट ताठर झाली होती, आणि खांद्यावर जोराचा आवेश दिसत होता.
उदग्रककुदाभोगप्रमाणो दुरतिक्रमः। विण्मूत्रलिप्तपृष्ठांगो गवामुद्वेगकारकः
मोठा गिब्बा, प्रचंड आणि कोणालाही थांबवता न येणारा, शेवटपर्यंत शेपूट व मलमूत्राने माखलेला, तो गायींमध्ये घबराट निर्माण करत होता.
प्रलंबकंठोऽतिमुखस्तरुखातांकिताननः। पातयन्स गवां गर्भान्दैत्यो वृषभरूपधृक्
लटकलेला गळा, मोठे तोंड, झाडांनी जखमी चेहरा असलेल्या त्या वृषरूप राक्षसाने गायींच्या वासरांना खाली पाडले.
सूदयंस्तापसानुग्रो वनानटति यस्सदा
तो नेहमीच तपस्व्यांना त्रास देणारा आणि वनात हिंडून त्यांचा नाश करणारा होता.
ततस्तमतिघोराक्षमवेक्ष्यातिभयातुराः। गोपा गोपस्त्रियश्चैव कृष्णकृष्णेति चुक्रुशुः
त्याची ती भीषणता पाहून, गवळ्यांना आणि त्यांच्या बायांना मोठी भीती वाटली आणि ते सर्वजण 'कृष्णा! कृष्णा!' असे ओरडू लागले.
सिंहनादं ततश्चक्रे तलशब्दं च केशवः। तच्छब्दश्रवणाच्चाऽसौ दामोदरमुपाययौ
मग केशवाने सिंहासारखा गर्जना केली आणि टाळी वाजवली; तो आवाज ऐकून अरिष्ट कृष्णाजवळ आला.
अग्रन्यस्तविषाणाग्रः कृष्णकुक्षिकृतेक्षणः । अभ्यधावत दुष्टात्मा कृष्णं वृषभदानवः
शिंगाचा टोक पुढे करून, डोळे कृष्णाच्या पोटावर रोखून, तो वाईट मनाचा वृषरूप राक्षस कृष्णावर धावून गेला.
आयांतं दैत्यवृषभं दृष्ट्वा कृष्णो महाबलः। न चचाल तदा स्थानादवज्ञास्मितलीलया
तो राक्षस वृष येताना पाहून, महाबली कृष्ण आपल्या जागेवर हलला नाही, तर तिरस्काराने हसत तसाच उभा राहिला.
आसन्नं चैव जग्राह ग्राहवन्मधुसूदनः। जघान जानुना कुक्षौ विषाणग्रहणाचलम्
तो जवळ येताच, मधुसूदनाने त्याला पकडले, गुडघ्याने पोटात मारले आणि त्याचे शिंग घट्ट पकडले.
तस्य दर्पबलं भंक्त्वा गृहीतस्य विषाणयोः। अपीडयदरिष्टस्य कंठं क्लिन्नमिवांबरम्
त्याचा गर्व आणि ताकद मोडून, शिंगे पकडून कृष्णाने अरिष्टाच्या गळ्याला ओले कापड पिळावं तसा दाबले.
उत्पाट्य शृंगमेकं तु तेनैवाताडयत्ततः। ममार स महादैत्यो मुखाच्छोणितमुद्वमन्
मग त्याचे एक शिंग उपटून, त्यालाच त्याने जोरात मारले; तो मोठा राक्षस तोंडातून रक्त ओकत मरून गेला.
तुष्टुवुर्निहते तस्मिन्दैत्ये गोपा जनार्दनम् । जंभे हते सहस्राक्षं पुरा देवगणा यथा
त्या दैत्याचा वध झाल्यावर गवळ्यांनी जनार्दनाचे स्तुतीगीत गायले, जशी पूर्वी देवांनी जंभाचा नाश झाल्यावर इंद्राची स्तुती केली होती.
श्रीपराशर उवाच। ककुद्मति हतेऽरिष्टे धेनुके विनिपातिते । प्रलंबे निधनं निधनं नीते धृते गोवर्द्धनाचले
श्रीपराशर म्हणाले: ककुद्मत मारला गेला, अरिष्टाचा वध झाला, धेनुक खाली पाडला गेला, प्रलंबाचा अंत झाला आणि गोवर्धन पर्वत उचलला गेला,
दमिते कालिये नागे भग्ने तुंगद्रु मद्वये । हतायां पूतनायां च शकटे परिवर्त्तिते
कालिय नागाला वश केले, तुंगद्रुमाचा गर्व मोडला, पूतना मारली गेली आणि रथ उलथवला गेला,
कंसाय नारदः प्राह यथावृत्तमनुक्रमात् । यशोदादेवकीगर्भपरिवृत्ताद्यश्षोतः
नारदाने कंसाला सर्व घडलेली घटना क्रमाने सांगितली, देवकीच्या गर्भाचे यशोदेपाशी रूपांतर झाल्यापासून सुरुवात करून.
श्रुत्वा तत्सकलं कंसो नारदाद्देवदर्शनात् । वसुदेवं प्रति तदा कोपं चक्रे सुदुर्मतिः
हे सर्व नारदाकडून, जो देवांकडून आला होता, ऐकून कंस त्या वेळी वसुदेवावर फारच संतापला.
सोतिकोपादुपालभ्य सर्वयादवसंसदि । जगर्ह यादवांश्चैव कार्यं चैतदचिंतयत्
रागाच्या भरात त्याने सर्व यादवांच्या सभेत त्यांना दोष दिला, यादव वंशावर टीका केली आणि काय करावे हे मनात ठरवू लागला.
यावन्न बलमारूढौ रामकृष्णौ सुबालकौ । तावदेव मया वध्यावसाध्यौ रूढयौवनौ
राम आणि कृष्ण अजून लहान असतानाच, ते बळकट आणि तरुण होण्याआधीच, मी त्यांचा वध केला पाहिजे; कारण एकदा ते मोठे झाले की त्यांना हरवणे अशक्य होईल.
चाणूरोत्र महावीर्यो मुष्टिकश्च महाबलः । एताभ्यां मल्लयुद्धेन मारयिष्याम दुर्मती
चाणूर हा फार बलवान आणि मुष्टिक हा अतिशय ताकदवान आहे; या दोघांच्या मल्लयुद्धात त्या दुष्ट मुलांना मी मारू शकेन.
धनुर्महमहायोगव्याजेनानीय तौ व्रजात् । तथा तथा यतिष्यामि यास्येते संक्षयं यथा
महाधनुष्याच्या उत्सवाचे निमित्त करून मी त्यांना व्रजातून बोलावीन आणि त्यांचा अंत व्हावा म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करीन.
श्वफल्कतनयं शूरमक्रूरं यदुपुंगवम् । तयोरानयनार्थाय प्रेषयिष्यामि गोकुलम्
श्वफल्काचा पराक्रमी पुत्र अक्रूर, जो यादवांचा शिरोमणी आहे, त्याला मी त्या दोघांना आणण्यासाठी गोळाकडे पाठवीन.
वृंदावनचरं घोरमादेक्ष्यामि च केशिनम् । तत्रैवासावतिबलस्तावुभौ घातयिष्यति
वृंदावनात हिंडणारा भयंकर केशीनालाही मी पाठवीन; तिथे तो आपल्या प्रचंड बळाने त्या दोघांचा वध करील.
गजः कुवलायापीडो मत्सकाशमिहागतौ । घातयिष्यति वा गोपौ वसुदेवसुतावुभौ
कुवलयापीड नावाचा हत्ती, माझ्या मुख्य महावताच्या हातात, येथे आलेल्या त्या वसुदेवपुत्र गोपांना मारून टाकेल.