रम्यं गीतध्वनि श्रत्वा सन्त्यज्यावसथांस्तदा । आजग्मुस्त्वरिता गोप्यो यत्रास्ते मधृसूदनः ।। ५-१३-
गोड गाण्याचा आवाज ऐकून, त्या गोपिका आपली घरं सोडून पटकन तिथे गेल्या जिथे मधुसूदन होता.
शनैः शनैर्ज्जगौ गोपी काचित् तस्य लयानुगम् । दत्तावधाना काचित्तू तमेव मनसास्मरत् ।। ५-१३-
एक गोपी हळूवारपणे त्याच्या तालावर गाऊ लागली, दुसरी लक्ष देऊन ऐकत होती, आणि तिसरी मनात त्याचाच ध्यास घेत होती.
काचित् कृष्णेति कृष्णेति प्रेक्त्वा लज्जामुपागता । ययौ च काचित् प्रेमान्धा ततपार्श्वमविलज्जिता ।। ५-१३-
एकीने 'कृष्णा, कृष्णा' असं म्हणून लाजली; दुसरी प्रेमाने वेडी होऊन कोणतीही लाज न बाळगता त्याच्या जवळ गेली.
काचिदावसथस्यान्तः स्थिता दृष्ट्वा बहिर्गुरून् । तन्मयत्वेन गोविन्दं दध्यौ मीलितलोचना ।। ५-१३-
एक गोपी घरातच राहिली, बाहेर वडीलधारी मंडळी दिसत होती; ती डोळे मिटून, मनाने गोविंदात रंगून त्याचाच ध्यान करू लागली.
तच्विन्ताविपुलाह्लाद-क्षीणपुणयचया तथा । तदप्राप्ति-महादुःविलीनाशेषपातका ।। ५-१३-
त्यांच्या मनात त्याचं चिंतन करताना जे आनंदाचं भरतं आलं, त्यामुळं त्यांचं पुण्यसंचय संपलं; आणि त्याच्या वियोगाच्या मोठ्या दुःखात त्यांचे सगळे पापं विरघळून गेली, म्हणून त्या अगदी एकट्या पडल्या.
चिन्तयन्ती जगत्सूतिं परब्रह्मस्वरूपिणम् । निरुच्छ्वासतया मुक्ति गतान्या गोपकन्यका ।। ५-१३-
एक गोपी, जी विश्वनिर्मिती आणि परब्रह्मस्वरूप याचा विचार करत होती, तिला श्वासही थांबला आणि ती मुक्तीला पोचली.
गोपीपरिवृतो रात्रि शरचन्द्रमनोरमाम् । मानयामास गोविन्दो रासारम्भरसोत्सुकः ।। ५-१३-
गोपींच्या वेढ्यात, गोविंदानं शरदचंद्रासारख्या रम्य रात्रीचं स्वागत केलं, आणि रासारंभाच्या आनंदासाठी तो आतुर झाला.
गोप्यश्व वृन्दशः कृष्णचेष्टास्वायत्तमूर्त्तयः । अन्यदेशं गते कृष्णो चेरुर्वृन्दावमान्तरम् ।। ५-१३-
गोपींनी, झुंडीनं एकत्र येऊन, कृष्णाच्या हालचालींची नक्कल केली; कृष्ण दुसरीकडे गेला तेव्हा त्या वृंदावनाच्या आतल्या भागात भटकू लागल्या.
कृष्णो निरुद्धह्टदया इदसूचुः परस्परम् । कृष्णोऽहमेतल्ललितं व्रजाम्यालोक्यतां गतिः । अन्या ब्रवीति कष्णस्य मम गीतिर्निशम्यताम् ।। ५-१३-
कृष्ण गेला म्हणून, मन आवरून, त्या एकमेकींशी म्हणू लागल्या: 'मी कृष्ण आहे—माझ्या या सुंदर चालीकडे पाहा!' दुसरी म्हणाली, 'माझं गाणं ऐका, हे कृष्णाचं गाणं आहे!'
दुषृकालिय!तिष्ठात्र कृणोऽहमिति चापरा । बाहुमास्फोठ्य कृष्णस्य लीलासर्व्वस्वमाददे ।। ५-१३-
दुसरी म्हणाली, 'दुष्ट कालिय, इथेच थांब! मी कृष्ण आहे!' आणि हातावर टाळी देत तिनं कृष्णाच्या सर्व लीलांचा अभिनय केला.
अन्यां ब्रवीति भो गोपा!निः शङ्कः स्थीयतामिह । अलं बृष्टिभयेनात्र धृतो गोवर्द्धनो मया ।। ५-१३-
दुसरी म्हणाली, 'अहो गोपांनो, काहीही भीती बाळगू नका—इथे निर्धास्त राहा! मी गोवर्धन उचलला आहे; पावसाची भीती नाही.'
धेनुकोऽयं मया क्षिप्तो विचरन्लु यथेच्छया । गोपी ब्रवीति वै चान्या कृष्मालीलानुकारिणी ।। ५-१३-
दुसरी गोपी, कृष्णाची नक्कल करत, म्हणाली, 'मी धेनुकाला पाडलं; आता मी मनसोक्त फिरते.'
एवं नानाप्रकारासु कृष्णचेष्टासु तास्तदा । गोप्या व्यग्राः समं चरू रम्य वृन्दावनान्तरम् ।। ५-१३-
अशा प्रकारे, गोपी कृष्णाच्या विविध लीला नक्कल करत, एकत्रितपणे सुंदर वृंदावनाच्या बागांमध्ये फिरू लागल्या.
विलोक्यैका भुवं प्राह् गोपी गोपवराङ्गना । पुलकाञ्चितसर्व्वाङ्गी विकाशि-नयनोत्पला ।। ५-१३-
माती पाहून, गोपिकांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या एका गोपीने, आनंदाने अंगावर रोमांच उभे राहिलेले आणि डोळे कमळासारखे फुललेले, बोलायला सुरुवात केली:
ध्वजवज्राङ्कु शाब्जाङ्क-रेखावन्त्यालि पश्यत । पदान्येतानि कृष्णस्य लीलालङ्कृतगामिनः ।। ५-१३-
'ध्वज, वज्र, अंकुश आणि कमळ यांच्या खूणा असलेले हे पाऊलखुणा पाहा—या कृष्णाच्या, त्याच्या खेळकर चालीनं सजलेल्या, पावलांच्या खूणा आहेत.'
कापि तेम समं याता कृतपुण्या मदालसा । पदानि तस्याश्चैतानि घनान्यल्पतनूनि च ।। ५-१३-
कोणीतरी भाग्यवान, देखणी गोपी त्याच्यासोबत गेली आहे; तिच्या पावलांच्या बारीक आणि जवळजवळ खुणा त्याच्या पावलांजवळ दिसतात.
पुष्पावचयमत्रोच्चैश्वक्रे दामोदरो ध्रु वम् । येनाग्राक्रान्तिमात्राणि पदान्यत्र महात्मनः ।। ५-१३-
इथे दामोदरानं नक्कीच तिच्यासाठी फुलं तोडली, म्हणून इथे फक्त त्याच्या मोठ्या पावलांचा पुढचा भाग दिसतो.
अत्रोपविश्य सा तेन कापि पुष्पैरलङ्कृता । अन्यजन्मनि सर्व्वात्मा विष्णुरभ्यर्ज्वितो यया।। ५-१३-
इथे ती त्याच्यासोबत बसली होती, फुलांनी सजलेली; मागच्या जन्मी तिनं सर्वांचा आत्मा असलेल्या विष्णूची भक्ती केली होती.
पुष्पबन्धनसम्मान-कृतमानामपास्य ताम् । नन्दगोपसुतो यातो मार्गेणानेन पश्यत ।। ५-१३-
फुलांची माळ घालून तिला सन्मान दिल्यावर, नंदाचा मुलगा या वाटेने पुढे गेला—पाहा!
अनुयानेऽसमर्थान्या नितम्बभरमन्थरा । या गन्तव्ये द्रुतं याति निम्रपादाग्रसंस्थितिः ।। ५-१३-
झाडीतून चालताना, एका गोपीला कंबरेच्या भारामुळे पुढे जाता आलं नाही, तरी ती शक्य तितक्या वेगानं, पावलांच्या टोकावर चालत पुढे गेली.
हस्तन्यस्ताग्रहस्तेयं तेन याति तथा सखि! अनायत्तपदन्यासा लक्ष्यते पदपद्धतिः ।। ५-१३-
पाहा सखी! हिचं हात त्याच्या हातात आहे, म्हणून ती त्याच्याबरोबर चालतेय; तिच्या पावलांच्या खुणांवरून दिसतं की ती स्वतंत्रपणे चालत नाही.
हस्तसंस्पर्शमात्रेण धूर्त्तेनैषा विमानिता । नैराश्यमन्दगामिन्या निवुत्तं लक्ष्यते पदम ।। ५-१३-
फक्त हाताचा स्पर्श झाल्यावर, त्या चतुरानं तिला दुर्लक्ष केलं; तिच्या पावलांच्या खुणांवरून समजतं की ती हळूहळू, निराश होऊन चालतेय.
नूनमुक्ता त्वरामीति पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् । तेन कृष्णेन येनैषा त्वरिता पदपद्धतिः ।। ५-१३-
ती म्हणाली, 'लवकर परत येते,' आणि निघून गेली. कृष्णानेच तिच्या पावलांना घाई लावली होती.
प्रविष्टो गहनं कृष्णः पदमत्र न लक्ष्यते । निवर्त्तध्व शशाङ्कस्य नैतद्दीधितिगोचरे ।। ५-१३-
कृष्ण जंगलीत गेला आणि त्याचे पाऊलवाट आता दिसत नाही. चला, आपण परत जाऊ. चंद्रप्रकाश इथे पोहोचत नाही.
निवृत्तास्तास्ततो गोप्यो निराशाः कृष्णदर्शने । यमुनातीरमागत्य जगुस्तज्वरितं तदा ।। ५-१३-
कृष्णाचे दर्शन न झाल्याने निराश झालेल्या त्या गोपी परत फिरल्या. त्या यमुनेच्या काठी आल्या आणि विरहाने गाणे गाऊ लागल्या.
ततो ददृशुरायान्तं विकाशिमुखपङ्कजम् । गोप्यस्त्रैलोक्यगोप्तारं कृष्णमक्लिष्टचेष्टितम् ।। ५-१३-
नंतर गोपींनी पाहिले की, कृष्ण येत आहे. त्याचे कमळासारखे तोंड फुलले होते, तो त्रैलोक्याचा रक्षक असून सहजपणे वागत होता.
काचिदालोक्य गोविन्दमायान्तमतिहर्षिता । कूष्ण् कृष्णेति कृष्णेति प्राह नान्यदुदैरयत् ।। ५-१३-
एकीने गोविंदाला येताना पाहून अतिशय आनंदाने 'कृष्ण, कृष्ण!' असे हाक मारली. ती दुसरे काहीच बोलली नाही.
काचिदू भ्रू भङ्गुरं कृत्वा ललाटफलकं हरिम् । विलोक्य नैत्रभृङ्गाभ्यां पपौ यन्मुखपङ्कजम् ।। ५-१३-
दुसरीने भुवई वाकवून, कपाळावर हात ठेवून, हरिला पाहिले आणि आपल्या डोळ्यांनी त्याच्या कमळासारख्या तोंडाचे मध प्यायले.
काचिदालोक्य गोविन्दं निमीलित-विलोचना । तस्यैव रूपं ध्यायन्ती योगारूढ़ेव चाबभौ ।। ५-१३-
तिसरीने गोविंदाला पाहून डोळे मिटले, त्याच्या रूपाचे ध्यान धरले आणि जणू ध्यानात मग्न झाली.
ततः काश्वित् प्रियालापैः काश्विदू भ्रू भङ्गवीक्षणः । निन्येऽनुनयमन्याञ्च करस्पर्शेन माघवः ।। ५-१३-
माधवाने काहींना प्रेमळ बोलण्याने, काहींना भुवईच्या कटाक्षाने आणि काहींना हाताच्या स्पर्शाने आपलेसे केले.