बालत्वं चातिवीर्य्यञ्च जन्म जास्मास्वशोभनम् । चिन्त्यमानममेयात्मन्!शङ्कां कृष्ण प्रयच्छति ।। ५-१३-
तुला असलेलं बालपण, असामान्य बळ आणि आमच्यात झालेलं तुझं जन्म हे सगळं अद्भुत आहे; हे कृष्णा, हे सगळं आठवलं की मनात शंका येते.
देवो वा दानवो वा त्वं यक्षो गन्धर्व्व एव वा । किं वास्माकं विचारेण बान्धवोऽसि नमोऽस्तु ते ।। ५-१३-
तू देव असो, दानव असो, यक्ष असो किंवा गंधर्व असो—आमच्यासाठी त्याचा काही फरक पडत नाही. तू आमचा आप्त आहेस; तुला आमचा नमस्कार.
क्षणं भूत्वा त्वसौ तूष्णीं किञ्चित् प्रणयकोपवान् । इत्येवमुक्तस्तैर्गोपैः कृष्णोऽप्याह महामुने ।। ५-१३-
तो क्षणभर गप्प राहिला, थोडासा प्रेमाचा राग दाखवला; गवळ्यांनी असं विचारल्यावर, कृष्णानेही, हे महर्षे, उत्तर दिलं.
मत्सम्बन्धेन भो गोपा! यदि लज्जा न जायते । शलाध्यो वाहं ततऋः किं वो विचारेण प्रयोजनम् ।। ५-१३-
माझ्याशी तुमचं नातं आहे म्हणून, गवळ्यांनो, जर तुम्हाला लाज वाटत नसेल किंवा मी तुमच्यासाठी मानाचा नसलो, तर मग एवढा विचार करण्याचं कारण काय?
यदि वोऽस्ति मयि प्रीतिः श्लाध्योऽहं भवतां यदि । तदात्मबन्धुसदृशी बुद्धिर्वः क्रियतां मयि ।। ५-१३-
जर तुमचं माझ्यावर प्रेम असेल, मी तुमच्या आदरास पात्र असेन, तर मग माझ्याबद्दल तुमचं मन आप्तासारखंच ठेवा.
नाहं देवो न गन्धर्व्वो न यक्षो न च दानवः । अहं वो बान्धवो जातो नास्ति चिन्त्यमतोऽन्यथा ।। ५-१३-
मी देव नाही, गंधर्व नाही, यक्ष नाही, दानवही नाही; मी तुमच्यात जन्मलेला आप्त आहे—यापेक्षा दुसरं काही मनात आणू नका.
इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं बद्धमौनास्ततो वनम् । ययूर्गोपा महाभाग!तस्मिन् प्रणयकोपितनि ।। ५-१३-
हरीची ही वचने ऐकून गवळ्यांनी मौन धरलं आणि मग ते प्रेमरागाने मन भरून वनात गेले.
कृष्णस्तु विमलं व्योम शरच्चन्द्रस्य चन्दिरकाम् । तथा कुमुदिनीं फुल्लामामोदितदिगन्तराम् ।। ५-१३-
पण कृष्णाने स्वच्छ आकाश, शरद ऋतूच्या चंद्रासारखं तेज, आणि फुललेल्या कुमुदिनीच्या सुगंधाने भरलेली दिशा पाहिली.
वनराजिं तथा कूजदूभृङ्गमालां मनोरमाम् । विलोक्य सह गोपीभिर्मनश्वक्र रतिं प्रति ।। ५-१३-
त्याने सुंदर झाडांच्या रांगा आणि गोड गुणगुणणाऱ्या भुंग्यांचे थवे पाहिले, आणि गोपींसोबत त्याचं मन आनंदाकडे वळलं.
सह रामेणा मधुरमतीव वनिताप्रियम् । जगौ कलपदं शौरिर्नानातन्त्री-कृतव्रतम् ।। ५-१३-
रामासोबत, अतिशय मधुर आणि स्त्रियांना प्रिय असं, शूराचा पुत्र कृष्ण वेगवेगळ्या वाद्यांच्या साथीने गोड स्वरात गाऊ लागला.
रम्यं गीतध्वनि श्रत्वा सन्त्यज्यावसथांस्तदा । आजग्मुस्त्वरिता गोप्यो यत्रास्ते मधृसूदनः ।। ५-१३-
गोड गाण्याचा आवाज ऐकून, त्या गोपिका आपली घरं सोडून पटकन तिथे गेल्या जिथे मधुसूदन होता.
शनैः शनैर्ज्जगौ गोपी काचित् तस्य लयानुगम् । दत्तावधाना काचित्तू तमेव मनसास्मरत् ।। ५-१३-
एक गोपी हळूवारपणे त्याच्या तालावर गाऊ लागली, दुसरी लक्ष देऊन ऐकत होती, आणि तिसरी मनात त्याचाच ध्यास घेत होती.
काचित् कृष्णेति कृष्णेति प्रेक्त्वा लज्जामुपागता । ययौ च काचित् प्रेमान्धा ततपार्श्वमविलज्जिता ।। ५-१३-
एकीने 'कृष्णा, कृष्णा' असं म्हणून लाजली; दुसरी प्रेमाने वेडी होऊन कोणतीही लाज न बाळगता त्याच्या जवळ गेली.
काचिदावसथस्यान्तः स्थिता दृष्ट्वा बहिर्गुरून् । तन्मयत्वेन गोविन्दं दध्यौ मीलितलोचना ।। ५-१३-
एक गोपी घरातच राहिली, बाहेर वडीलधारी मंडळी दिसत होती; ती डोळे मिटून, मनाने गोविंदात रंगून त्याचाच ध्यान करू लागली.
तच्विन्ताविपुलाह्लाद-क्षीणपुणयचया तथा । तदप्राप्ति-महादुःविलीनाशेषपातका ।। ५-१३-
त्यांच्या मनात त्याचं चिंतन करताना जे आनंदाचं भरतं आलं, त्यामुळं त्यांचं पुण्यसंचय संपलं; आणि त्याच्या वियोगाच्या मोठ्या दुःखात त्यांचे सगळे पापं विरघळून गेली, म्हणून त्या अगदी एकट्या पडल्या.
चिन्तयन्ती जगत्सूतिं परब्रह्मस्वरूपिणम् । निरुच्छ्वासतया मुक्ति गतान्या गोपकन्यका ।। ५-१३-
एक गोपी, जी विश्वनिर्मिती आणि परब्रह्मस्वरूप याचा विचार करत होती, तिला श्वासही थांबला आणि ती मुक्तीला पोचली.
गोपीपरिवृतो रात्रि शरचन्द्रमनोरमाम् । मानयामास गोविन्दो रासारम्भरसोत्सुकः ।। ५-१३-
गोपींच्या वेढ्यात, गोविंदानं शरदचंद्रासारख्या रम्य रात्रीचं स्वागत केलं, आणि रासारंभाच्या आनंदासाठी तो आतुर झाला.
गोप्यश्व वृन्दशः कृष्णचेष्टास्वायत्तमूर्त्तयः । अन्यदेशं गते कृष्णो चेरुर्वृन्दावमान्तरम् ।। ५-१३-
गोपींनी, झुंडीनं एकत्र येऊन, कृष्णाच्या हालचालींची नक्कल केली; कृष्ण दुसरीकडे गेला तेव्हा त्या वृंदावनाच्या आतल्या भागात भटकू लागल्या.
कृष्णो निरुद्धह्टदया इदसूचुः परस्परम् । कृष्णोऽहमेतल्ललितं व्रजाम्यालोक्यतां गतिः । अन्या ब्रवीति कष्णस्य मम गीतिर्निशम्यताम् ।। ५-१३-
कृष्ण गेला म्हणून, मन आवरून, त्या एकमेकींशी म्हणू लागल्या: 'मी कृष्ण आहे—माझ्या या सुंदर चालीकडे पाहा!' दुसरी म्हणाली, 'माझं गाणं ऐका, हे कृष्णाचं गाणं आहे!'
दुषृकालिय!तिष्ठात्र कृणोऽहमिति चापरा । बाहुमास्फोठ्य कृष्णस्य लीलासर्व्वस्वमाददे ।। ५-१३-
दुसरी म्हणाली, 'दुष्ट कालिय, इथेच थांब! मी कृष्ण आहे!' आणि हातावर टाळी देत तिनं कृष्णाच्या सर्व लीलांचा अभिनय केला.
अन्यां ब्रवीति भो गोपा!निः शङ्कः स्थीयतामिह । अलं बृष्टिभयेनात्र धृतो गोवर्द्धनो मया ।। ५-१३-
दुसरी म्हणाली, 'अहो गोपांनो, काहीही भीती बाळगू नका—इथे निर्धास्त राहा! मी गोवर्धन उचलला आहे; पावसाची भीती नाही.'
धेनुकोऽयं मया क्षिप्तो विचरन्लु यथेच्छया । गोपी ब्रवीति वै चान्या कृष्मालीलानुकारिणी ।। ५-१३-
दुसरी गोपी, कृष्णाची नक्कल करत, म्हणाली, 'मी धेनुकाला पाडलं; आता मी मनसोक्त फिरते.'
एवं नानाप्रकारासु कृष्णचेष्टासु तास्तदा । गोप्या व्यग्राः समं चरू रम्य वृन्दावनान्तरम् ।। ५-१३-
अशा प्रकारे, गोपी कृष्णाच्या विविध लीला नक्कल करत, एकत्रितपणे सुंदर वृंदावनाच्या बागांमध्ये फिरू लागल्या.
विलोक्यैका भुवं प्राह् गोपी गोपवराङ्गना । पुलकाञ्चितसर्व्वाङ्गी विकाशि-नयनोत्पला ।। ५-१३-
माती पाहून, गोपिकांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या एका गोपीने, आनंदाने अंगावर रोमांच उभे राहिलेले आणि डोळे कमळासारखे फुललेले, बोलायला सुरुवात केली:
ध्वजवज्राङ्कु शाब्जाङ्क-रेखावन्त्यालि पश्यत । पदान्येतानि कृष्णस्य लीलालङ्कृतगामिनः ।। ५-१३-
'ध्वज, वज्र, अंकुश आणि कमळ यांच्या खूणा असलेले हे पाऊलखुणा पाहा—या कृष्णाच्या, त्याच्या खेळकर चालीनं सजलेल्या, पावलांच्या खूणा आहेत.'
कापि तेम समं याता कृतपुण्या मदालसा । पदानि तस्याश्चैतानि घनान्यल्पतनूनि च ।। ५-१३-
कोणीतरी भाग्यवान, देखणी गोपी त्याच्यासोबत गेली आहे; तिच्या पावलांच्या बारीक आणि जवळजवळ खुणा त्याच्या पावलांजवळ दिसतात.
पुष्पावचयमत्रोच्चैश्वक्रे दामोदरो ध्रु वम् । येनाग्राक्रान्तिमात्राणि पदान्यत्र महात्मनः ।। ५-१३-
इथे दामोदरानं नक्कीच तिच्यासाठी फुलं तोडली, म्हणून इथे फक्त त्याच्या मोठ्या पावलांचा पुढचा भाग दिसतो.
अत्रोपविश्य सा तेन कापि पुष्पैरलङ्कृता । अन्यजन्मनि सर्व्वात्मा विष्णुरभ्यर्ज्वितो यया।। ५-१३-
इथे ती त्याच्यासोबत बसली होती, फुलांनी सजलेली; मागच्या जन्मी तिनं सर्वांचा आत्मा असलेल्या विष्णूची भक्ती केली होती.
पुष्पबन्धनसम्मान-कृतमानामपास्य ताम् । नन्दगोपसुतो यातो मार्गेणानेन पश्यत ।। ५-१३-
फुलांची माळ घालून तिला सन्मान दिल्यावर, नंदाचा मुलगा या वाटेने पुढे गेला—पाहा!
अनुयानेऽसमर्थान्या नितम्बभरमन्थरा । या गन्तव्ये द्रुतं याति निम्रपादाग्रसंस्थितिः ।। ५-१३-
झाडीतून चालताना, एका गोपीला कंबरेच्या भारामुळे पुढे जाता आलं नाही, तरी ती शक्य तितक्या वेगानं, पावलांच्या टोकावर चालत पुढे गेली.