स त्वं गच्छ न संतापं पुत्रार्थे कर्त्तुमर्हसि । नार्जुनस्य रिपुः कश्चिन्ममाग्रे प्रभविष्यति
म्हणून, तू आता जा; पुत्रासाठी दुःख करू नकोस, कारण माझ्या उपस्थितीत अर्जुनाचा कुठलाही शत्रू त्याच्यावर विजय मिळवू शकणार नाही.
अर्जुनार्थे त्वहं सर्वान्युधिष्ठिरपुरोगमान् । निवृत्ते भारते युद्धे कुंत्यै दास्याम्यविक्षताम्
अर्जुनासाठी, मी युद्ध संपल्यावर युधिष्ठिरासह सर्व मुलांना कुण्तीला सुखरूप परत देईन.
श्रीपराशर उवाच। इत्युक्तः संपरिष्वज्य देवाराजो जनार्दनम् । आरुह्यैरावतं नागं पुनरेव दिवं ययौ
श्रीपराशर म्हणाले: असे ऐकून, देवराजाने जनार्दनाला मिठी मारली आणि ऐरावत हत्तीवर बसून पुन्हा स्वर्गात गेला.
कृष्णो हि सहितो गोभिर्गोपालैश्च पुनर्व्रजम् । आजगामाऽथ गोपीनां दृष्टिपूतेन वर्त्मना
कृष्ण आपल्या गायी आणि गवळ्यांसह पुन्हा व्रजात परतला, ज्या वाटेने गोपींच्या प्रेमळ नजरा पडल्या होत्या.
गते शक्र तु गोपालाः कृष्णमक्लिष्टकारिणम् । ऊचुः प्रीत्या धृतं दृष्ट्वा तेन गोवर्द्धनाचलम् ।। ५-१३-
इंद्र निघून गेल्यावर, गवळ्यांनी कृष्णाला, ज्याने गोवर्धन पर्वत धरला होता, प्रेमाने पाहून असे बोलले.
वयमस्मान्महाबाहो! भवता महतो भयात् । गावश्व भवता त्राता गिरिधारणकर्म्मणा ।। ५-१३-
हे महाबाहो, आम्ही सर्व आणि आमच्या गायी, तुझ्या पर्वत उचलण्याच्या कृतीमुळे मोठ्या संकटातून वाचलो आहोत.
बालीक्रीड़ेयमतुला गोपालत्वं जुगुप्सितम् । दिव्यञ्च कर्म्म भवतः किमेतत् तात!कथ्यताम् ।। ५-१३-
ही बालिश खेळी आणि गवळ्याचं रूप तुला शोभणारं नाही; तुझे सारे कृत्य दिव्य आहेत. हे असं का आहे, बाळा? आम्हाला सांग.
कालियो दमितस्तोये प्रलम्बो विनिपातितः । धृतो गोवर्द्धनश्वायं शङ्कितानि मनांसि नः ।। ५-१३-
तू पाण्यात काळियाला जिंकलेस, प्रलंबासुराला मारलेस, गोवर्धन उचललास—या तुझ्या कर्तृत्वामुळे आमचं मन अस्वस्थ झालं आहे.
सत्यं सत्यं हरेः पादौ शापामीऽमितविक्रम । यथा त्वद्रीर्य्यमालोक्य न त्वां मन्यामहे नरम् ।। ५-१३-
खरंच, खरंच, हे अपरंपार सामर्थ्य असलेल्या हरी! तुझी ही कृत्यं पाहून आम्ही तुला साधा माणूस समजत नाही.
प्रीतिः सस्त्रीकुमारस्य व्रजस्य तव केशव! कर्म्म चेदमशक्यं यत् समस्तैस्त्रिदशैरपि ।। ५-१३-
हे केशवा! व्रजातील स्त्रिया आणि मुलांचं प्रेम तुझ्यावर आहे, पण तुझी ही कामगिरी सर्व देवांनी मिळूनही करू शकत नाही.
बालत्वं चातिवीर्य्यञ्च जन्म जास्मास्वशोभनम् । चिन्त्यमानममेयात्मन्!शङ्कां कृष्ण प्रयच्छति ।। ५-१३-
तुला असलेलं बालपण, असामान्य बळ आणि आमच्यात झालेलं तुझं जन्म हे सगळं अद्भुत आहे; हे कृष्णा, हे सगळं आठवलं की मनात शंका येते.
देवो वा दानवो वा त्वं यक्षो गन्धर्व्व एव वा । किं वास्माकं विचारेण बान्धवोऽसि नमोऽस्तु ते ।। ५-१३-
तू देव असो, दानव असो, यक्ष असो किंवा गंधर्व असो—आमच्यासाठी त्याचा काही फरक पडत नाही. तू आमचा आप्त आहेस; तुला आमचा नमस्कार.
क्षणं भूत्वा त्वसौ तूष्णीं किञ्चित् प्रणयकोपवान् । इत्येवमुक्तस्तैर्गोपैः कृष्णोऽप्याह महामुने ।। ५-१३-
तो क्षणभर गप्प राहिला, थोडासा प्रेमाचा राग दाखवला; गवळ्यांनी असं विचारल्यावर, कृष्णानेही, हे महर्षे, उत्तर दिलं.
मत्सम्बन्धेन भो गोपा! यदि लज्जा न जायते । शलाध्यो वाहं ततऋः किं वो विचारेण प्रयोजनम् ।। ५-१३-
माझ्याशी तुमचं नातं आहे म्हणून, गवळ्यांनो, जर तुम्हाला लाज वाटत नसेल किंवा मी तुमच्यासाठी मानाचा नसलो, तर मग एवढा विचार करण्याचं कारण काय?
यदि वोऽस्ति मयि प्रीतिः श्लाध्योऽहं भवतां यदि । तदात्मबन्धुसदृशी बुद्धिर्वः क्रियतां मयि ।। ५-१३-
जर तुमचं माझ्यावर प्रेम असेल, मी तुमच्या आदरास पात्र असेन, तर मग माझ्याबद्दल तुमचं मन आप्तासारखंच ठेवा.
नाहं देवो न गन्धर्व्वो न यक्षो न च दानवः । अहं वो बान्धवो जातो नास्ति चिन्त्यमतोऽन्यथा ।। ५-१३-
मी देव नाही, गंधर्व नाही, यक्ष नाही, दानवही नाही; मी तुमच्यात जन्मलेला आप्त आहे—यापेक्षा दुसरं काही मनात आणू नका.
इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं बद्धमौनास्ततो वनम् । ययूर्गोपा महाभाग!तस्मिन् प्रणयकोपितनि ।। ५-१३-
हरीची ही वचने ऐकून गवळ्यांनी मौन धरलं आणि मग ते प्रेमरागाने मन भरून वनात गेले.
कृष्णस्तु विमलं व्योम शरच्चन्द्रस्य चन्दिरकाम् । तथा कुमुदिनीं फुल्लामामोदितदिगन्तराम् ।। ५-१३-
पण कृष्णाने स्वच्छ आकाश, शरद ऋतूच्या चंद्रासारखं तेज, आणि फुललेल्या कुमुदिनीच्या सुगंधाने भरलेली दिशा पाहिली.
वनराजिं तथा कूजदूभृङ्गमालां मनोरमाम् । विलोक्य सह गोपीभिर्मनश्वक्र रतिं प्रति ।। ५-१३-
त्याने सुंदर झाडांच्या रांगा आणि गोड गुणगुणणाऱ्या भुंग्यांचे थवे पाहिले, आणि गोपींसोबत त्याचं मन आनंदाकडे वळलं.
सह रामेणा मधुरमतीव वनिताप्रियम् । जगौ कलपदं शौरिर्नानातन्त्री-कृतव्रतम् ।। ५-१३-
रामासोबत, अतिशय मधुर आणि स्त्रियांना प्रिय असं, शूराचा पुत्र कृष्ण वेगवेगळ्या वाद्यांच्या साथीने गोड स्वरात गाऊ लागला.
रम्यं गीतध्वनि श्रत्वा सन्त्यज्यावसथांस्तदा । आजग्मुस्त्वरिता गोप्यो यत्रास्ते मधृसूदनः ।। ५-१३-
गोड गाण्याचा आवाज ऐकून, त्या गोपिका आपली घरं सोडून पटकन तिथे गेल्या जिथे मधुसूदन होता.
शनैः शनैर्ज्जगौ गोपी काचित् तस्य लयानुगम् । दत्तावधाना काचित्तू तमेव मनसास्मरत् ।। ५-१३-
एक गोपी हळूवारपणे त्याच्या तालावर गाऊ लागली, दुसरी लक्ष देऊन ऐकत होती, आणि तिसरी मनात त्याचाच ध्यास घेत होती.
काचित् कृष्णेति कृष्णेति प्रेक्त्वा लज्जामुपागता । ययौ च काचित् प्रेमान्धा ततपार्श्वमविलज्जिता ।। ५-१३-
एकीने 'कृष्णा, कृष्णा' असं म्हणून लाजली; दुसरी प्रेमाने वेडी होऊन कोणतीही लाज न बाळगता त्याच्या जवळ गेली.
काचिदावसथस्यान्तः स्थिता दृष्ट्वा बहिर्गुरून् । तन्मयत्वेन गोविन्दं दध्यौ मीलितलोचना ।। ५-१३-
एक गोपी घरातच राहिली, बाहेर वडीलधारी मंडळी दिसत होती; ती डोळे मिटून, मनाने गोविंदात रंगून त्याचाच ध्यान करू लागली.
तच्विन्ताविपुलाह्लाद-क्षीणपुणयचया तथा । तदप्राप्ति-महादुःविलीनाशेषपातका ।। ५-१३-
त्यांच्या मनात त्याचं चिंतन करताना जे आनंदाचं भरतं आलं, त्यामुळं त्यांचं पुण्यसंचय संपलं; आणि त्याच्या वियोगाच्या मोठ्या दुःखात त्यांचे सगळे पापं विरघळून गेली, म्हणून त्या अगदी एकट्या पडल्या.
चिन्तयन्ती जगत्सूतिं परब्रह्मस्वरूपिणम् । निरुच्छ्वासतया मुक्ति गतान्या गोपकन्यका ।। ५-१३-
एक गोपी, जी विश्वनिर्मिती आणि परब्रह्मस्वरूप याचा विचार करत होती, तिला श्वासही थांबला आणि ती मुक्तीला पोचली.
गोपीपरिवृतो रात्रि शरचन्द्रमनोरमाम् । मानयामास गोविन्दो रासारम्भरसोत्सुकः ।। ५-१३-
गोपींच्या वेढ्यात, गोविंदानं शरदचंद्रासारख्या रम्य रात्रीचं स्वागत केलं, आणि रासारंभाच्या आनंदासाठी तो आतुर झाला.
गोप्यश्व वृन्दशः कृष्णचेष्टास्वायत्तमूर्त्तयः । अन्यदेशं गते कृष्णो चेरुर्वृन्दावमान्तरम् ।। ५-१३-
गोपींनी, झुंडीनं एकत्र येऊन, कृष्णाच्या हालचालींची नक्कल केली; कृष्ण दुसरीकडे गेला तेव्हा त्या वृंदावनाच्या आतल्या भागात भटकू लागल्या.
कृष्णो निरुद्धह्टदया इदसूचुः परस्परम् । कृष्णोऽहमेतल्ललितं व्रजाम्यालोक्यतां गतिः । अन्या ब्रवीति कष्णस्य मम गीतिर्निशम्यताम् ।। ५-१३-
कृष्ण गेला म्हणून, मन आवरून, त्या एकमेकींशी म्हणू लागल्या: 'मी कृष्ण आहे—माझ्या या सुंदर चालीकडे पाहा!' दुसरी म्हणाली, 'माझं गाणं ऐका, हे कृष्णाचं गाणं आहे!'
दुषृकालिय!तिष्ठात्र कृणोऽहमिति चापरा । बाहुमास्फोठ्य कृष्णस्य लीलासर्व्वस्वमाददे ।। ५-१३-
दुसरी म्हणाली, 'दुष्ट कालिय, इथेच थांब! मी कृष्ण आहे!' आणि हातावर टाळी देत तिनं कृष्णाच्या सर्व लीलांचा अभिनय केला.