गिरिमूर्द्धनि कृष्णोऽपि शैलोऽहमिति मूर्त्तिमान् । बुभुजेऽन्नं बहु तदा गोपवर्य्याहृतं द्विज ।। ५-१०-
कृष्णाने डोंगराच्या शिखरावर 'मीच हा डोंगर आहे' असं सांगून, गोपालांनी आणलेलं भरपूर अन्न तेथे खाल्लं.
अन्येन कृष्णो रूपेण गोपैः सह गिरेः शिरः । अधिरुह्यार्च्चयामास द्रितीयामात्मनस्तनुम् ।। ५-१०-
दुसऱ्या रूपात कृष्ण गोपालांसह डोंगराच्या शिखरावर गेला आणि स्वतःचं दुसरं रूप प्रकट करून डोंगराची पूजा केली.
अन्तर्द्धानं गते तस्मिन् गोपा लब्ध्वा ततो वरान् । कृत्वा गिरिमखं गोष्ठं निजमभ्याययुः पुनः ।। ५-१०-
तो अदृश्य झाल्यावर, गवळ्यांनी मिळालेले वर घेऊन, डोंगराभोवती आपली वस्ती केली आणि पुन्हा आपल्या गोठ्यात परतले.
श्रीपराशर उवाच। मखे प्रतिहते शक्रो मैत्रेयातिरुषान्वितः । संवर्त्तकं नाम गणं तोयदानामथाऽब्रवीत्
श्रीपराशर म्हणाले— यज्ञ बिघडल्यावर, इंद्राला खूप राग आला आणि त्याने 'संवर्तक' नावाच्या पावसाच्या मेघांना बोलावले.
भोभो मेघा निशम्यैतद्वचनं गदतो मम । आज्ञानंतरमेवाशु क्रियतामविचारितम्
'अहो मेघांनो, मी जे सांगतो ते ऐकून, माझ्या आज्ञेनंतर ताबडतोब आणि न विचार करता ते करा.'
नंदगोपस्सुदुर्बुद्धिर्गोपैरन्यैस्सहायवान् । कृष्णाश्रयं बलाध्मातो मखभंगमचीकरत्
नंदगोप, ज्याचा विचार कमी होता, इतर गवळ्यांसह आणि कृष्णावर विश्वास ठेवून, त्याच्या बळावर यज्ञाचा नाश केला.
आजीवो याः परस्तेषां गावस्तस्य च कारणम् । तागावो वृष्टिपातेन पीड्यन्तां वचनान्मम
त्यांचे जीवन गायींवर अवलंबून आहे, म्हणून माझ्या आज्ञेने त्या गायींना पावसाने त्रास द्या.
अहमप्यद्रि शृंगाभं तुंगमारुह्य वारणम् । साहाय्यं वः करिष्यामि वाय्वम्बूत्सर्गयोजितम्
मीही हत्तीप्रमाणे उंच डोंगरावर जाऊन, वारा आणि पाण्याचा सोडून, तुमची मदत करीन.
श्रीपराशर उवाच। इत्याज्ञप्तास्ततस्तेन मुमुचुस्ते बलाहकाः । वातवर्षं महाभीममभावाय गवां द्विज
श्रीपराशर म्हणाले— त्याच्या आज्ञेने, त्या मेघांनी प्रचंड वारा आणि पावसाचा तडाखा दिला, ज्यामुळे गायींना फार त्रास झाला.
ततः क्षणेन पृथिवी ककुभॐबरमेव च । एकं धारामहासारपूरेणनाभवन्मुने
क्षणातच, पृथ्वी, दिशा आणि आकाश एकाच मोठ्या पावसाच्या धारेने व्यापले गेले.
विद्युल्लताकषाघातत्रस्तैरिव घनैर्घनम् । नादापूरितदिक्चक्रैर्धारासारमपात्यत
विजेच्या चमकांनी घाबरलेल्या मेघांनी, सर्व दिशांना गडगडाट भरला आणि पावसाचा जोरदार मारा झाला.
अंधकारीकृते लोके वर्षद्भिरनिशं घनैः । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक् च जगदाप्यमिवाभवत्
सतत पडणाऱ्या पावसाने जग अंधारले, वर, खाली आणि चहुबाजूंनी सर्वत्र पाणीच पाणी झाले.
गावस्तु तेन पतता वर्षवातेन वेगिना । धूताः प्राणाञ्जहुस्सन्नत्रिकसक्थिशिरोधराः
त्या वेगवान पाऊस आणि वाऱ्याने गायी इतक्या हलल्या की, त्यांचे पाठ, पाय, डोके आणि मान थकून, त्यांना प्राण सोडावे लागले.
क्रोडेन वत्सानाक्रम्य तस्थुरन्या महामुने । गावो विवत्साश्च कृता वारिपूरेण चापराः
काही गायी आपल्या वासरांना कुशीत घेऊन उभ्या राहिल्या, तर इतर गायी वासरांपासून वेगळ्या होऊन पाण्यात वाहून गेल्या.
वत्साश्च दीनवदना वातकंपितकंधराः । त्राहित्राहीत्यल्पशब्दाः कृष्णमूचुरिवातुराः
वासरे, दुःखी चेहऱ्याने आणि वाऱ्याने थरथर कापणाऱ्या मानेने, हलक्या आवाजात 'वाचवा, वाचवा' असे कृष्णाला जणू हाक मारू लागली.
ततस्तद्गोकुलं सर्वं गोगोपीगोपसंकुलम् । अतीवार्त्तं हरिर्दृष्ट्वा मैत्रेयाचिंतयत्तदा
संपूर्ण गोवस्ती, गायी, गवळण आणि गवळ्यांना मोठ्या संकटात पाहून, हरि मनात खोल विचार करू लागला, हे मैत्रेय.
एतत्कृतं महेंद्रे ण मखभंगविरोधिना । तदेतदखिलं गोष्ठं त्रातव्यमधुना मया
हा सगळा प्रकार इंद्राने, यज्ञाचा भंग केल्यामुळे केला आहे; आता हे सगळे गोठे मी वाचवले पाहिजे.
इममद्रि महं धैर्यादुत्पाट्योरुशिखाघनम् । धारयिष्यामि गोष्ठस्य पृथुच्छत्रमिवोपरि
मी धैर्याने हा मोठा, घनदाट शिखर असलेला डोंगर उपटून, गोठ्यावर मोठ्या छत्रासारखा धरून ठेवीन.
श्रीपराशर उवाच। इति कृत्वामतिं कृष्णो गोवर्द्धनमहीधरम् । उत्पाट्यैककरेणैव धारयामास लीलया
श्रीपराशर म्हणाले— असे ठरवून, कृष्णाने एकाच हाताने सहजपणे गोवर्धन पर्वत उपटून धरला.
गोपांश्चाह हसञ्छौरिस्समुत्पाटितभूधरः । विशध्वमत्रत्वरिताः कृतं वर्षनिवारणम्
डोंगर उपटून, कृष्ण हसत गवळ्यांना म्हणाला— 'लवकर या, आत या; आता पावसाचा त्रास नाही.'
सुनिवातेषु देश्षोउ! यथा जोषमिहास्यताम् । प्रविश्यतां न भेतव्यं गिरिपाताच्च निर्भयैः
या सुरक्षित जागांमध्ये तुम्ही हवे तसे राहा; निर्भयपणे आत या, आणि डोंगर उतरण्याची भीती बाळगू नका.
इत्युक्तास्तेन ते गोपा विविशुर्गोधनैस्सह । शकटारोपितैर्भांडैर्गोप्यश्चासारपीडिताः
त्याच्या या शब्दांनंतर गवळ्यांनी आपली गुरे आणि सामान गाड्यांवर ठेवून आत प्रवेश केला. गवळणीही, जरी दमल्या असल्या तरी, त्यांच्या मागे गेल्या.
कृष्णोपि तं दधारैव शैलमत्यंतनिश्चलम् । व्रजौकवासिभिर्हर्षविस्मिताक्षैर्निरीक्षितः
कृष्णानेही तो डोंगर अत्यंत स्थिरपणे धरून ठेवला. व्रजातील लोक आनंद आणि आश्चर्याने त्याच्याकडे पाहत होते.
गोपगोपीजनैर्हृष्टैः प्रीतिविस्तारितेक्षणैः । संस्तूयमानचरितः कृष्णश्शैलमधारयत्
आनंदी गवळे आणि गवळणी, प्रेमाने डोळे भरून, कृष्णाच्या कर्तृत्वाचे स्तुती करत होते. कृष्णाने डोंगर उचलून धरला.
सप्तरात्रं महामेघा ववर्षुर्नंदगोकुले । इंद्रे ण चोदिता विप्र गोपानां नाशकारिणा
सात रात्री नंदाच्या गोकुळावर मोठ्या ढगांनी पाऊस पाडला. हे सर्व इंद्राने गवळ्यांचा नाश व्हावा म्हणून घडवले.
ततो धृते महाशैले परित्राते च गोकुले । मिथ्याप्रतिज्ञो बलभिद्वारयामास तान्घनान्
मग कृष्णाने डोंगर धरून गोकुळाचे रक्षण केले आणि त्या खोट्या वचन दिलेल्या ढगांना रोखले.
व्यभ्रे नभसि देवेंद्रे वितथात्मवचस्यथ । निष्क्रम्य गोकुलं हृष्टं स्वस्थानं पुनरागमत्
आकाश स्वच्छ झाल्यावर, ब्राह्मणांनो, इंद्राने आपली हार पत्करली आणि आनंदी गोकुळ पाहून तो पुन्हा आपल्या ठिकाणी गेला.
मुमोच कृष्णोपि तदा गोवर्द्धनमहाचलम् । स्वस्थाने विस्मितमुखैर्दृष्टस्तैस्तु व्रजौकसैः
मग कृष्णाने तो मोठा गोवर्धन डोंगर त्याच्या जागी ठेवला. व्रजवासी आश्चर्यचकित चेहऱ्यांनी हे सर्व पाहत होते.
श्रीपराशर उवाच। धृते गोवर्द्धने शैले परित्राते च गोकुले । रोचयामास कृष्णस्य दर्शनं पाकशासनः
श्रीपराशर म्हणाले: गोवर्धन डोंगर धरून गोकुळाचे रक्षण झाल्यावर, यज्ञाचा स्वामी इंद्राला कृष्णाचे दर्शन घ्यावेसे वाटले.
सोऽधिरुह्य महानागमैरावतममित्रजित् । गोवर्द्धनगिरौ कृष्णं ददर्श त्रिदश्श्वोरः
शत्रूंचा पराभव करणारा इंद्र, मोठ्या ऐरावत हत्तीवर बसून, गोवर्धन डोंगरावर कृष्णाला पाहायला गेला.