एवं संस्तूयमाना सा देवैर्दैवमधारयत् । गर्भेण पुण्डरीकाक्षं जगतस्त्राणकारणम् ।। ५-३-
देवतांनी स्तुती केल्यावर, तिने आपल्या गर्भात कमळासारख्या डोळ्यांचा, जगाच्या रक्षणाचा कारण असलेला श्रीकृष्ण धारण केला.
ततोऽखिलजगत्पद्मबोधायाच्युतभान्ना । देवकीपूर्व्वसन्ध्यायामाविर्भूतं महात्मना ।। ५-३-
मग, अख्ख्या जगाच्या जागृतीसाठी, देवकीच्या पूर्वसंध्येला, महात्मा अच्युत प्रकट झाला.
तज्जन्मदिनमत्यर्थमाह्लाद्यमलदिङूमुखम् । बभूव सर्वलोकस्य कौमुदी शशिनो यथा ।। ५-३-
त्याच्या जन्मदिनी, सर्व दिशांना अपूर्व आनंद आणि प्रसन्नता पसरली, जशी चंद्राची शीतल किरणे सगळ्या जगाला आनंद देतात.
सन्तः सन्तोषमधिकं प्रशमं चण्डमारुतः । प्रसादं निम्रगा याता जायमाने जनार्दृने ।। ५-३-
सज्जनांना अधिक समाधान वाटलं; प्रचंड वारे शांत झाले; जंगली प्राणीही मृदू झाले, जेव्हा जनार्दन जन्माला आला.
सिन्धवो निजशब्देन वाद्य चक्त र्मनोहरम् । जगुर्गन्धर्व्वपतयो ननृतुश्वाप्सरोगणाः ।। ५-३-
नद्यांनी आपापल्या मधुर स्वरांनी वाजवले; गंधर्वांचे प्रमुख गाऊ लागले, आणि अप्सरांचा समूह नाचू लागला.
ससृजुः पुष्पवर्षाणि देवा भुव्यन्तरीक्षगाः । जज्वलुश्वाग्रयः शान्ता जायमाने जनार्द्दने ।। ५-३-
आकाशातील आणि पृथ्वीवरील देवांनी फुलांचा वर्षाव केला; शांत अग्नी तेजाने प्रज्वलित झाले, जेव्हा जनार्दन जन्माला आला.
मध्यरात्रेऽखिलाधारे जायमाने जनार्दने । मन्द्र जगर्ज्जुर्जलदाः पूष्पचवृष्टिचो द्रिच ।। ५-३-
मध्यरात्री, जेव्हा अख्ख्या जगाचा आधार असलेला जनार्दन जन्माला आला, तेव्हा मेघांनी मंद गडगडाट केला आणि फुलांचा वर्षाव केला.
फुल्लेन्दीवरपत्राभं चतुर्बीहुमुदीक्ष्य तम् । श्रीवत्सवक्षसं जातं तुष्टावानकदुन्दुभिः ।। ५-३-
फुललेल्या नील कमळाच्या पानासारखा तेजस्वी, चार भुजा असलेला, छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह असलेला त्याला पाहून वसुदेवाने त्याची स्तुती केली.
अभिष्टूय च तं वागभिः प्रसन्नप्तभिर्महामतिः । विज्ञापयामास तदा कंसाद्भीतो द्रिजोत्तम ।। ५-३-
त्याची मनापासून आणि शब्दांनी स्तुती करून, बुद्धिमान वसुदेव, कंसाच्या भीतीने, त्याला विनंती करू लागला, हे श्रेष्ठ द्विज.
ज्ञातोऽसि देवदेवेश । शचङ्ख-चक्र-गदाधर । दिव्यरूपमिदं देव प्रसादेनोपसंहर ।। ५-३-
देवतांचा स्वामी, शंख, चक्र, गदा धारण करणारा, तू मला ओळखला आहेस. हे देव, तुझं हे दिव्य रूप कृपेने मागे घे.
अद्यवै देव । कंसोऽयं कुरुते मम घातनम् । अवतीर्ण इति ज्ञात्वा त्वमस्मिन मम मन्दिरे ।। ५-३-
आज, हे देव, कंस मला मारण्याचा प्रयत्न करतोय, कारण त्याला माहित आहे की तू अवतरला आहेस; तू माझ्या घरात आहेस.
योऽनन्तरूपोऽखिलविशरूपो गर्भेषु लोकान् वपुषा बिभर्त्ति । प्रसीदतामेष स देवदेवः स्वमाययावुष्कृतबालरूपः ।। ५-३-
जो अनंत रूपाचा, अख्ख्या विश्वाचं रूप असलेला, गर्भात साऱ्या लोकांना आपल्या देहात धारण करणारा आहे—तो देवांचा देव, आपल्या मायेमुळे बालरूप धारण करून प्रकट झालेला, कृपा करो.
उपसहर सर्व्वात्मन् । रूपमेज्वतुर्भुजम् । जानातु मावतारं ते कंसोऽयं दितिजाधमः ।। ५-३-
हे सर्वांचा आत्मा, तुझं हे चार भुजांचं रूप मागे घे, म्हणजे कंस, तो दैत्यांचा दुष्ट पुत्र, तुझ्या अवताराची कल्पना करू शकणार नाही.
ततोऽहं यत् त्वया पूर्व्वं पुत्रार्थिन्या तदद्य ते । सफलं देवि। सञ्जातं जातोऽहं यत् तवोदरात् ।। ५-३-
म्हणून, पूर्वी तू मला पुत्रासाठी दिलेलं वचन, ते आज पूर्ण झालं, हे देवी; मी तुझ्या उदरातून जन्म घेतला आहे.
इत्युक्त्वा भगवांस्तूष्णीं बभूव मुनिसत्तम । वसुदेवोऽपि तं रात्रावादाय प्रययौ बहिः ।। ५-३-
भगवान असे बोलून शांत झाले, हे श्रेष्ठ ऋषी. मग वसुदेव रात्री त्याला घेऊन बाहेर गेला.
मोहिताश्वाभवंस्तत्र रक्षिणो योगनिद्रया । मथुराद्रारपालाश्व ब्रजत्यानकदुन्दुभौ ।। ५-३-
तेथे रक्षक आणि त्यांच्या घोड्यांना योगनिद्रेमुळे झोप लागली होती, म्हणून अनकदुंदुभी मथुरेतून जात असताना कुणालाही कळले नाही.
वर्षतां जलदानाञ्च तोयमत्युल्वणं निशि । संछाद्यानुययौ शेषः फणेनानकदुन्दुभिम् ।। ५-३-
त्या रात्री ढग प्रचंड पाऊस पडत होते, तेव्हा शेषाने आपला फणा पसरून अनकदुंदुभीला झाकले आणि त्याच्या मागे गेला.
यमुनां चातिगम्भीरां नानावर्त्तसमाकुलाम् । वसुदेवो वहन् विष्णु जानुमात्रबहां ययौ ।। ५-३-
वसुदेव विष्णूला घेऊन अतिशय खोल आणि प्रवाहांनी भरलेल्या यमुनामध्ये उतरला, आणि गुडघ्यापर्यंत पाणी येईपर्यंत तो तिला ओलांडून गेला.
कंसस्य करमादाय तत्रेवाभ्यागतांस्तटे । नन्दादीन् गोपवृन्दांश्व यमुनाया ददर्श सः ।। ५-३-
त्या काठी, कंसाचा कर भरून, वसुदेवाने नंद आणि इतर गवळ्यांना मथुरेतून आलेले पाहिले.
तस्मिन् काले यशोदापि मोहिता योगनिद्रया । तामेव कन्यां मैत्रेय । प्रसूता मोहिते जने ।। ५-३-
त्या वेळी, योगनिद्रेमुळे सर्वांना झोप लागली असताना, यशोदा देखील, हे मैत्रेय, त्याच कन्येला जन्म देत होती.
वसुदेवोऽपि विन्यस्य बालमादाय दारिकाम् । यसोदाशायने तुर्णमाजगामामितद्यु तिः ।। ५-३-
वसुदेवाने मुलगा ठेवून, मुलगी घेतली आणि त्या रात्रीच पटकन यशोदेच्या शय्येवर गेला.
ददृशे च प्रबुद्धा सा यशोदा जातमात्मजम् । नीलोतूपलदलश्यामं ततोऽत्यर्थं मुदं ययौ ।। ५-३-
यशोदा जागी झाली तेव्हा तिने आपल्या नवा जन्मलेल्या मुलाला पाहिले, जो निळ्या कमळाच्या पाकळीप्रमाणे काळा होता, आणि ती अत्यंत आनंदी झाली.
आदाय वसुदेवोऽपि दारिकां निजमन्दिरम् । देवकीशयने न्यस्य यथापूर्व्वमतिष्ठत ।। ५-३-
वसुदेवाने ती मुलगी घेऊन आपल्या घरी परत गेला आणि तिला देवकीच्या शय्येवर पूर्वीप्रमाणे ठेवले.
ततो बालध्वनिं श्रुत्वा रक्षिणः सहसोत्थिताः । कंसायावेदयामासुर्देवकीप्रसवं द्रिज ।। ५-३-
मग बाळाचा आवाज ऐकून रक्षक जागे झाले आणि त्यांनी देवकीला बाळ झाल्याची बातमी कंसाला दिली, हे द्विज.
कंसस्तूर्णमुपेत्यैनां ततो जग्राह बालिकाम् । मुञ्च मुञ्चति देवक्या सन्नकण्ठया निवारितः ।। ५-३-
कंस पटकन आला आणि त्या मुलीला पकडले, पण देवकीने, गळा दाटून, 'सोड, सोड' असे विनवले, त्यामुळे तो थांबला.
चिक्षेप च शिलापृष्ठे सा क्षिप्ता वियति स्थितिम् । अवाप रूपञ्च महत् सायुधाष्टमहाभुजम् ।। ५-३-
कंसाने तिला दगडावर फेकले, पण ती हवेतच थांबली आणि आठ भुजा असलेली, शस्त्रांनी सजलेली मोठी रूप धारण केली.
प्रजहास तथैवोच्चैः कंसञ्च रुषिताब्रवीत् । किं मया क्षिप्तया मूढ़!जातो यस्तवां वधिष्यति ।। ५-३-
ती मोठ्याने हसली आणि रागाने कंसाला म्हणाली, 'अरे मूर्ख, मला फेकून तुला काय मिळणार? जो तुझा वध करणार आहे, तो आधीच जन्मला आहे.'
सर्व्वस्वभूतो देवानामासीन्मृत्युः पुरा स ते । तदेतत् सम्प्रधार्य्याशु क्रियतां हितमात्मनः ।। ५-३-
'पूर्वी जो सर्वांचा आणि देवतांचा मृत्यू झाला, तोच आता तुझ्या मृत्यूचे कारण झाला आहे. हे नीट समजून, लवकरच स्वतःच्या भल्यासाठी काहीतरी कर.'
इत्युक्त्वा प्रययौ देवी दिंव्यस्त्रगू-गन्ध-भूषणा । पश्यतो भोजराजस्य स्तुता सिद्धैर्विहायसि ।। ५-३-
असे म्हणून, देवी दिव्य शस्त्र, सुवास आणि दागिने घालून, सिद्धांनी स्तुती करत असताना, भोजराजाच्या डोळ्यांसमोर आकाशात अदृश्य झाली.
कंसस्ततोद्रिग्रमनाः प्राह सव्वीन महासुरान् । प्रलम्बकेशिप्रमुखानाहूयासुरपुङ्गवान् ।। ५-४-
मग कंसाचा मन अस्वस्थ झाले आणि त्याने प्रलंब, केशी यांसारख्या मोठ्या असुरांना बोलावून, सर्व असुरश्रेष्ठांशी बोलू लागला.