ग्रहर्क्षतारकागर्भा द्यौरस्य खिलहैतुकी । एता विभूतयो देवि । तथान्याश्व सहस्त्रशः ।। ५-२-
तू ग्रह, तारे आणि नक्षत्रांची जननी आहेस; आकाश तुझ्या विस्ताराचे आधार आहे. हे तुझ्या शक्ती आहेत, देवी, आणि अशीच हजारो इतरही आहेत.
तथासङ्खया जगद्धात्रि । साम्प्रतं जठरे तव । समुद्राद्रि-द्रीप-वन-पत्तनभूषणा ।। ५-२-
जगाची पालन करणारी देवी, तुझ्या पोटी सध्या असंख्य अलंकार आहेत—समुद्र, पर्वत, बेटे, वन आणि नगर.
ग्राम-खर्व्वट-खैटाढया समस्ता पृथिवी शुभे । समस्तवह्नयोऽम्भांसि सकलाश्व समीरणाः ।। ५-२-
गाव, खेडी, वस्ती, हे सर्व आणि संपूर्ण पृथ्वी, शुभे, सर्व अग्नी, पाणी आणि सर्व वारे तुझ्यात आहेत.
ग्रहर्क्षतारकाचित्रं विमानशतसङूकुलम् । अवकाशमशेषस्य यदूददातिनभःस्थलम् ।। ५-२-
ग्रह, तारे आणि नक्षत्रांनी सजलेले, शेकडो विमानांनी भरलेले आकाश, सर्व सृष्टीसाठी जागा देतं.
भूर्लोकश्व भुवर्लोकः स्वर्लोकोऽथ महर्ज्जनः । तपश्व ब्रह्मलोकश्व ब्रह्माण्डमखिलं शुभे ।। ५-२-
भूर्लोक, भुवर्लोक, स्वर्लोक, तसेच महर्लोक, जनलोक, तपोलोक आणि ब्रह्मलोक, हे सगळं विश्व, शुभे.
तदन्तरे स्थिता देवा दैत्य-गन्धर्व्व-चारणाः । महोरगास्तथ यक्षा राक्षसाः प्रेतगुह्यकाः ।। ५-२-
त्या विश्वात देव, दैत्य, गंधर्व, चारण, महानाग, यक्ष, राक्षस, प्रेत आणि गुप्त जीव राहतात.
मनुष्याः पशवश्वान्ये ये ज जीवा यशस्विनि । तैरन्तः स्थैरनन्तोऽसौ सर्वेशः सर्व्वभावनः ।। ५-२-
हे यशस्विनी, सर्व माणसं, जनावरं आणि इतर जिवंत प्राणी—त्यांच्यामध्ये आणि बाहेर, हा अनंत, सर्वांचा स्वामी आणि सर्व सृष्टीचा कर्ता वास करतो.
रूपकर्म्मखरूपाणि न परिच्छेदगोचरे । यस्याखिलप्रमाणानि सि विष्णुर्गर्भगस्तव ।। ५-२-
ज्याचं रूप आणि कृत्य कुठल्याही मर्यादेत बसत नाही, ज्याचं प्रमाण सगळ्या गोष्टी आहेत—तो विष्णू, तुझ्या गर्भात वास करतो.
त्वं खाहा त्वं स्वधा विद्या सुधा त्वं ज्योतिरम्बरे । त्वं स्वाहा त्वं स्वधा विद्या सुधा त्वं ज्योतिरम्बरे । त्वं सर्व्वलोकरक्षार्थमवतीर्णा महीतले ।। ५-२-
तू आकाश आहेस, तू स्वधा आहेस, तू विद्या आहेस, तू अमृत आहेस, तू आकाशातील प्रकाश आहेस; तू स्वाहा आहेस, तू स्वधा आहेस, तू विद्या आहेस, तू अमृत आहेस, तू आकाशातील प्रकाश आहेस; तू सर्व लोकांच्या रक्षणासाठी पृथ्वीवर अवतरली आहेस.
प्रसीद देवि । सर्व्वस्य जगतः शं शुभे । कुरु । प्रीत्या त्वं धारयेशानं धृतं येनाखिलं जगत् ।। ५-२-
देवी, कृपा कर. या जगाला मंगल आणि शांतता दे. प्रेमाने तू त्या ईश्वराला धरून ठेवतेस, ज्याच्यामुळे हे अख्खं जग टिकून आहे.
एवं संस्तूयमाना सा देवैर्दैवमधारयत् । गर्भेण पुण्डरीकाक्षं जगतस्त्राणकारणम् ।। ५-३-
देवतांनी स्तुती केल्यावर, तिने आपल्या गर्भात कमळासारख्या डोळ्यांचा, जगाच्या रक्षणाचा कारण असलेला श्रीकृष्ण धारण केला.
ततोऽखिलजगत्पद्मबोधायाच्युतभान्ना । देवकीपूर्व्वसन्ध्यायामाविर्भूतं महात्मना ।। ५-३-
मग, अख्ख्या जगाच्या जागृतीसाठी, देवकीच्या पूर्वसंध्येला, महात्मा अच्युत प्रकट झाला.
तज्जन्मदिनमत्यर्थमाह्लाद्यमलदिङूमुखम् । बभूव सर्वलोकस्य कौमुदी शशिनो यथा ।। ५-३-
त्याच्या जन्मदिनी, सर्व दिशांना अपूर्व आनंद आणि प्रसन्नता पसरली, जशी चंद्राची शीतल किरणे सगळ्या जगाला आनंद देतात.
सन्तः सन्तोषमधिकं प्रशमं चण्डमारुतः । प्रसादं निम्रगा याता जायमाने जनार्दृने ।। ५-३-
सज्जनांना अधिक समाधान वाटलं; प्रचंड वारे शांत झाले; जंगली प्राणीही मृदू झाले, जेव्हा जनार्दन जन्माला आला.
सिन्धवो निजशब्देन वाद्य चक्त र्मनोहरम् । जगुर्गन्धर्व्वपतयो ननृतुश्वाप्सरोगणाः ।। ५-३-
नद्यांनी आपापल्या मधुर स्वरांनी वाजवले; गंधर्वांचे प्रमुख गाऊ लागले, आणि अप्सरांचा समूह नाचू लागला.
ससृजुः पुष्पवर्षाणि देवा भुव्यन्तरीक्षगाः । जज्वलुश्वाग्रयः शान्ता जायमाने जनार्द्दने ।। ५-३-
आकाशातील आणि पृथ्वीवरील देवांनी फुलांचा वर्षाव केला; शांत अग्नी तेजाने प्रज्वलित झाले, जेव्हा जनार्दन जन्माला आला.
मध्यरात्रेऽखिलाधारे जायमाने जनार्दने । मन्द्र जगर्ज्जुर्जलदाः पूष्पचवृष्टिचो द्रिच ।। ५-३-
मध्यरात्री, जेव्हा अख्ख्या जगाचा आधार असलेला जनार्दन जन्माला आला, तेव्हा मेघांनी मंद गडगडाट केला आणि फुलांचा वर्षाव केला.
फुल्लेन्दीवरपत्राभं चतुर्बीहुमुदीक्ष्य तम् । श्रीवत्सवक्षसं जातं तुष्टावानकदुन्दुभिः ।। ५-३-
फुललेल्या नील कमळाच्या पानासारखा तेजस्वी, चार भुजा असलेला, छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह असलेला त्याला पाहून वसुदेवाने त्याची स्तुती केली.
अभिष्टूय च तं वागभिः प्रसन्नप्तभिर्महामतिः । विज्ञापयामास तदा कंसाद्भीतो द्रिजोत्तम ।। ५-३-
त्याची मनापासून आणि शब्दांनी स्तुती करून, बुद्धिमान वसुदेव, कंसाच्या भीतीने, त्याला विनंती करू लागला, हे श्रेष्ठ द्विज.
ज्ञातोऽसि देवदेवेश । शचङ्ख-चक्र-गदाधर । दिव्यरूपमिदं देव प्रसादेनोपसंहर ।। ५-३-
देवतांचा स्वामी, शंख, चक्र, गदा धारण करणारा, तू मला ओळखला आहेस. हे देव, तुझं हे दिव्य रूप कृपेने मागे घे.
अद्यवै देव । कंसोऽयं कुरुते मम घातनम् । अवतीर्ण इति ज्ञात्वा त्वमस्मिन मम मन्दिरे ।। ५-३-
आज, हे देव, कंस मला मारण्याचा प्रयत्न करतोय, कारण त्याला माहित आहे की तू अवतरला आहेस; तू माझ्या घरात आहेस.
योऽनन्तरूपोऽखिलविशरूपो गर्भेषु लोकान् वपुषा बिभर्त्ति । प्रसीदतामेष स देवदेवः स्वमाययावुष्कृतबालरूपः ।। ५-३-
जो अनंत रूपाचा, अख्ख्या विश्वाचं रूप असलेला, गर्भात साऱ्या लोकांना आपल्या देहात धारण करणारा आहे—तो देवांचा देव, आपल्या मायेमुळे बालरूप धारण करून प्रकट झालेला, कृपा करो.
उपसहर सर्व्वात्मन् । रूपमेज्वतुर्भुजम् । जानातु मावतारं ते कंसोऽयं दितिजाधमः ।। ५-३-
हे सर्वांचा आत्मा, तुझं हे चार भुजांचं रूप मागे घे, म्हणजे कंस, तो दैत्यांचा दुष्ट पुत्र, तुझ्या अवताराची कल्पना करू शकणार नाही.
ततोऽहं यत् त्वया पूर्व्वं पुत्रार्थिन्या तदद्य ते । सफलं देवि। सञ्जातं जातोऽहं यत् तवोदरात् ।। ५-३-
म्हणून, पूर्वी तू मला पुत्रासाठी दिलेलं वचन, ते आज पूर्ण झालं, हे देवी; मी तुझ्या उदरातून जन्म घेतला आहे.
इत्युक्त्वा भगवांस्तूष्णीं बभूव मुनिसत्तम । वसुदेवोऽपि तं रात्रावादाय प्रययौ बहिः ।। ५-३-
भगवान असे बोलून शांत झाले, हे श्रेष्ठ ऋषी. मग वसुदेव रात्री त्याला घेऊन बाहेर गेला.
मोहिताश्वाभवंस्तत्र रक्षिणो योगनिद्रया । मथुराद्रारपालाश्व ब्रजत्यानकदुन्दुभौ ।। ५-३-
तेथे रक्षक आणि त्यांच्या घोड्यांना योगनिद्रेमुळे झोप लागली होती, म्हणून अनकदुंदुभी मथुरेतून जात असताना कुणालाही कळले नाही.
वर्षतां जलदानाञ्च तोयमत्युल्वणं निशि । संछाद्यानुययौ शेषः फणेनानकदुन्दुभिम् ।। ५-३-
त्या रात्री ढग प्रचंड पाऊस पडत होते, तेव्हा शेषाने आपला फणा पसरून अनकदुंदुभीला झाकले आणि त्याच्या मागे गेला.
यमुनां चातिगम्भीरां नानावर्त्तसमाकुलाम् । वसुदेवो वहन् विष्णु जानुमात्रबहां ययौ ।। ५-३-
वसुदेव विष्णूला घेऊन अतिशय खोल आणि प्रवाहांनी भरलेल्या यमुनामध्ये उतरला, आणि गुडघ्यापर्यंत पाणी येईपर्यंत तो तिला ओलांडून गेला.
कंसस्य करमादाय तत्रेवाभ्यागतांस्तटे । नन्दादीन् गोपवृन्दांश्व यमुनाया ददर्श सः ।। ५-३-
त्या काठी, कंसाचा कर भरून, वसुदेवाने नंद आणि इतर गवळ्यांना मथुरेतून आलेले पाहिले.
तस्मिन् काले यशोदापि मोहिता योगनिद्रया । तामेव कन्यां मैत्रेय । प्रसूता मोहिते जने ।। ५-३-
त्या वेळी, योगनिद्रेमुळे सर्वांना झोप लागली असताना, यशोदा देखील, हे मैत्रेय, त्याच कन्येला जन्म देत होती.