तस्यामस्य वज्रो जज्ञे ॥ ४,१५.
सुबद्रापासून वज्राचा जन्म झाला.
वज्रस्य प्रतिबाहुः तस्यापि सुचारुः ॥ ४,१५.
वज्रापासून प्रतिबाहू आणि प्रतिबाहूपासून सुचारू जन्मले.
एवमनेकशतसहस्६ उषसंख्यस्य यदुकुलस्य पुत्रसंख्या वर्षशतैरपि वक्तुं न शक्यते ॥ ४,१५.
अशा प्रकारे यदुकुळातील पुत्रांची संख्या शेकडो-हजारोंमध्ये असून, ती शंभर वर्षे सांगितली तरी पूर्ण सांगता येणार नाही.
यतो हि श्लोकाविमावत्र चरितार्थौ ॥ ४,१५.
म्हणूनच येथे सांगितलेल्या श्लोकांनी आपला हेतू पूर्ण केला आहे.
तिस्त्रः कोट्यःसहस्राणामष्टाशीति शतानि च । कुमाराणां कृहाचार्याश्चापयोगेषु ये रताः ॥ ४,१५.
तीन कोटी आणि अठ्ठ्याऐंशी हजार राजकुमार आणि घरगुरू शस्त्रविद्येत निपुण होते.
संख्यानं यादवानां कः करिष्यति महात्मनाम् । यत्रायुतानामयुतलक्षेणास्ते सदाहुकः ॥ ४,१५.
यादवांची, त्या महान आत्म्यांची संख्या कोण मोजू शकेल? जिथे नेहमीच हजारो आणि लक्षावधी लोक राहत असत.
देवासुरे हता ये तु दैतेयास्सुमहाबला:। उत्पन्नास्ते मनुष्येषु जनोपद्रवकारिण:।।४,१५,
देव-दानवांच्या युद्धात जी बलाढ्य दैत्य मारले गेले, तेच मानवांमध्ये जन्म घेऊन लोकांना त्रास देणारे झाले.
तेषामुत्सादनार्थाय भुविदेवा यदो:कुले। अवतीर्णा:कुलशतं यत्रैकाभ्यधिकं द्विज:॥ ४,१५,
त्यांच्या नाशासाठी पृथ्वीवरील देव यदुकुळात अवतरले, जिथे शंभर एक कुळे होती, हे द्विज.
उत्पन्नास्ते मनुष्येषु प्रमाणे च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः। निदेशस्थायिनस्तस्य ववृधुः सर्वयादवाः ॥ ४,१५.
ते मानवांमध्ये जन्मले, योग्य प्रमाण आणि सामर्थ्यात स्थिर राहिले; सर्व यादव त्याच्या आज्ञेत वाढले.
इति प्रसूतिं वृष्णीनां यश्र्शृणोति नरः सदा । स सर्वैः पातकैर्मुक्तो विष्णुलोकं प्रपद्यते ॥ ४,१५.
जो मनुष्य वृष्णींच्या उत्पत्तीची ही कथा नेहमी ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि विष्णुलोकाला प्राप्त होतो.
पराशर उवाच । इत्येष समासतस्ते कथितः, तूर्व्वसोर्वशमवधारय ।। ४-१६-
पराशर म्हणाले: हे सर्व मी तुला संक्षिप्तपणे सांगितले, आता तू तुर्वसाच्या वंशाची माहिती ऐक.
तुर्व्वसोर्वह्रिरात्मजः, वह्रर्गोभानुः त्रैशाम्बः, तस्माज्व करन्धमः, तस्मादपि ततश्व मरुत्तः, सोऽनपत्योऽभवत् । ततश्व पौरवं दुष्मन्त पुत्रमकल्पयत् । एवं ययातिशापात् तद्वंशः पौरवं वंशमाश्रितवान् ।। ४-१६-
तुर्वसाचा मुलगा वह्नि, वह्निचा मुलगा गोभानु, गोभानुचा मुलगा त्रैशांब, त्याचा मुलगा करंधम, त्याचा मुलगा मरुत. मरुताला संतान नव्हते, म्हणून त्याने पौरवाचा मुलगा दुष्यंत याला आपला मुलगा मानले. अशा प्रकारे ययातिच्या शापामुळे तो वंश पौरव वंशात सामावला.
श्रीपराशर उवाच द्रुह्योस्तु तनयो बभ्रुः ॥ ४,१७.
श्रीपराशर म्हणाले, द्रुह्यूचा मुलगा बभ्रु होता.
बभ्रोःसेतुः ॥ ४,१७.
बभ्रुचा मुलगा सेतु होता.
सेतुपुत्र आरब्धनामा ॥ ४,१७.
सेतूचा मुलगा आरब्ध नावाचा होता.
आरब्धस्यात्मजो गान्धारः गान्धारस्य धर्मः धर्मात्घृतः घृतात्दुर्दमः ततः प्रचेताः ॥ ४,१७.
आरब्धचा मुलगा गांधार होता. गांधारचा मुलगा धर्म, धर्माचा घृत, घृताचा दुर्दम, आणि दुर्दमाचा मुलगा प्रचेता होता.
प्रचेतसः पुत्रः शतधर्मः बहुलानां म्लेछानामुदीच्यानामाधिपत्यमकरोत् ॥ ४,१७.
प्रचेताचा मुलगा शतधर्म होता. त्याने अनेक उत्तरेकडील म्लेच्छ लोकांवर राज्य केले.
श्रीपराशर उवाच । पूरोर्जनमेजयस्तस्यापि प्रचिन्वान् प्रचिन्वतः प्रवीरः प्रवीरान्मनस्युर्मनस्योश्चाभयदः तस्यापि सुद्युस्सुद्यो र्बहुगतः तस्यापि संयातिस्संयातेरहंयातिः ततो रौद्रा श्वः
श्रीपराशर म्हणाले, पूरूचा मुलगा जनमेजय, त्याचा मुलगा प्राचिन्वान, प्राचिन्वानचा मुलगा प्रवीर, प्रवीरचा मुलगा मनस्यु, मनस्युचा मुलगा अभयद, अभयदाचा मुलगा सुद्युम्न, सुद्युम्नाचा मुलगा बहुगत, बहुगताचा मुलगा संयाति, संयातिचा मुलगा अहंयाति, आणि अहंयातिपासून रौद्राश्व झाला.
ऋतेषुकक्षेषुस्थंडिलेषुकृतेषुजलेषुधर्मेषुधृतेषुस्थलेषुसन्नतेषुवनेषुनामानो रौद्रा श्वस्य दश पुत्रा बभूवुः
रौद्राश्वाचे दहा पुत्र होते— ऋतेषु, कक्षेषु, स्थंडिलेषु, कृतेषु, जलेषु, धर्मेषु, धृतेषु, स्थलेषु, सन्नतेषु आणि वनेषु.
ऋतेषोरंतिनारः पुत्रोऽभूत्
ऋतेषुचा मुलगा अंतीनार झाला.
सुमतिमप्रतिरथं ध्रुवं चाप्यंतिनारः पुत्रानवाप
अंतीनाराचे सुमति, अप्रतिरथ आणि ध्रुव असे तीन पुत्र होते.
अप्रतिरथस्य कण्वः पुत्रोऽभूत्
अप्रतिरथाचा मुलगा कण्व झाला.
तस्यापि मेधातिथिः
कण्वाचा मुलगा मेधातिथी झाला.
यतः कण्वायना द्विजा बभूवुः
त्याच्यापासून कण्वायन ब्राह्मण उत्पन्न झाले.
अप्रतिरथस्यापरः पुत्रोऽभूदैलीनः
अप्रतिरथाचा दुसरा मुलगा ऐलीन नावाचा होता.
ऐलीनस्य दुष्यंताद्याश्चत्वारः पुत्रा बभूवुः
ऐलीनाचे दुष्यंत यांच्यापासून सुरू होणारे चार पुत्र होते.
दुष्यंताच्चक्रवर्त्ती भरतोऽभूत्
दुष्यंत चक्रवर्ती राजा झाला आणि त्याचा मुलगा भरत होता.
यन्नामहेतुर्देवैश्श्लोको गीयते
त्याच्यामुळे देवता एक श्लोक गातात.
माता भस्त्र पितुः पुत्रो येन जातः स एव सः । भरस्व पुत्रं दुष्यंतमावमंस्थाश्शकुंतलाम्
आई फुंकणीसारखी, वडील बीज देणारे; त्यांच्यापासून जन्मलेला पुत्र खरा त्यांचाच असतो. 'दुष्यंत, तुझा मुलगा स्वीकार; शकुंतलेला तु कमी लेखू नको.'
रेतोधाः पुत्रो नयति नरदेव यमक्षयात् । त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुंतला
राजा, पुरुषाच्या वीर्यापासून जन्मलेला पुत्र त्याला यमाच्या घरातून सोडवतो; आणि तू या गर्भाचा जनक आहेस—शकुंतला सत्य बोलली.