उदीच्याञ्च तथैवानुं कृत्वा मणडलिनो नृपान् । सर्व्वपृथ्वीपतिं पूरु सोऽभिषिच्य वनं ययौ ।। ४-१०-
त्याने अनुला उत्तरेकडे राज्य दिलं आणि सर्वांना त्यांच्या त्यांच्या प्रदेशांचा राजा केलं. मग पूरूला संपूर्ण पृथ्वीचा राजा करून तो स्वतः वनात गेला.
श्रीपराशर उवाच क्रोष्टोस्तु यदुपुत्रस्यात्मजो ध्वजिनीवान् ॥ ४,१२.
श्रीपराशर म्हणाले: यदुचा मुलगा क्रोष्टु, त्याचा मुलगा ध्वजिनीवान झाला.
ततश्च स्वातिः ततो रुशङ्कुः रुशङ्कोश्चित्ररथः ॥ ४,१२.
त्याच्यापासून स्वाती, स्वातीपासून रुशंकु, आणि रुशंकुपासून चित्ररथ झाला.
तत्तनयः शशिबिन्दुः चतुर्दशमहारत्नेशश्चक्रवर्त्यभवत् ॥ ४,१२.
त्याचा मुलगा शशिबिंदू, जो चौदा मोठ्या रत्नांचा स्वामी आणि चक्रवर्ती राजा झाला.
तस्य च शतसहस्रं पत्नी नामभवत् ॥ ४,१२.
त्याला एक लाख बायका होत्या.
दशलक्षसंख्याश्च पुत्राः ॥ ४,१२.
आणि त्याचे मुलगे दहा लाख होते.
तेषां च पृथुश्रवाः पृथुकर्मा पृथुकीर्तिः पृथुयशाः पृथुजयः पृथुदानः षट्पुत्राः प्रधानाः ॥ ४,१२.
त्यांच्यात पृथुश्रवा, पृथुकर्मा, पृथुकीर्ती, पृथुयशा, पृथुजय आणि पृथुदान हे सहा मुख्य पुत्र होते.
पृथुश्रवसश्च पुत्रः पृथुतमः ॥ ४,१२.
पृथुश्रवाचा पुत्र पृथुतम होता.
तस्मादुशना यो वाजिमेधानां शतमाजहार ॥ ४,१२.
त्याच्यापासून उशना झाला, ज्याने शंभर अश्वमेध यज्ञ केले.
तस्य च शितपुर्नाम पुत्रोऽभवत् ॥ ४,१२.
त्याचा पुत्र शितपूर्ण नावाचा झाला.
तस्यापि रुक्मकवचस्ततः परवृत् ॥ ४,१२.
त्याचा पुत्र रुक्मकवच आणि त्यानंतर परावृत झाला.
तस्य परावृतो रुक्मेषुपृथुज्यामघवलितहरितसंज्ञास्तस्य पञ्चात्मजा बभूवुः ॥ ४,१२.
परावृतचे पाच पुत्र होते — रुक्मेषु, पृथुज्याम, अघवालित, आणि हरित.
तस्माद्यापि ज्यामघस्य श्लोको गीयते ॥ ४,१२.
आजही ज्यामघाचा श्लोक गायला जातो.
भार्यावश्यास्तु ये केचिद्भविष्यन्त्यथ वा मृताः । तेषां तु ज्यामघः श्रेष्ठः शैव्यापतिरभून्नृपः ॥ ४,१२.
ज्यांच्या पत्नी आहेत, जिवंत असोत किंवा मरण पावल्या असोत, त्यांच्यात ज्यामघ हा सर्वश्रेष्ठ राजा आणि शैव्येचा पती होता.
अपुत्रा तस्य सा पत्नी शैव्या नाम तथाप्यसौ । अपत्यकामोऽपि भयान्नान्यां भार्यामविन्दत ॥ ४,१२.
त्याची पत्नी शैव्ये ही अपत्यरहित होती; तरीही, अपत्याची इच्छा असूनही, भीतीपोटी त्याने दुसरी पत्नी घेतली नाही.
स त्वेकदा प्रभूतरथतुरगगजसंमर्दातिदारुणे महाहवे युद्ध्यमानःच सकलमेवारिचक्रमजयत् ॥ ४,१२.
एकदा मोठ्या रणांगणात, अनेक रथ, घोडे आणि हत्ती यांच्या गोंधळात, तो युद्ध करत असताना, त्याने सर्व शत्रूंना जिंकले.
तच्चारिचक्रमपास्तपुत्रकलत्रबन्धुबलकोशं स्वमधिष्ठानं परित्यज्य दिशः प्रतिविद्रुतम् ॥ ४,१२.
ते शत्रू आपले पुत्र, पत्नी, नातेवाईक, सैन्य आणि संपत्ती सोडून, आपली भूमी टाकून सर्व दिशांना पळाले.
तस्मिंश्च विद्रुतेतित्रासलोलायतलोचनयुगलं त्राहित्राहि मां तातांब भ्रतरित्याकुलविलापविधुरं स राजकन्यारत्नमद्राक्षीत् ॥ ४,१२.
त्या पळापळीच्या वेळी, भीतीने थरथरणाऱ्या मोठ्या डोळ्यांची एक राजकन्या, 'वाचवा, वाचवा, बाबा, आई, भाऊ!' असे हंबरडा फोडत रडत असलेली, त्या राजाने पाहिली.
तद्दर्शनाच्च तस्यामनुरागनुगतान्तरात्मा स नृपोऽचिन्तयत् ॥ ४,१२.
तिला पाहताच त्या राजाच्या मनात तिच्याबद्दल प्रेम निर्माण झाले.
साध्विदं ममापत्यरहितस्य वन्ध्याभर्तुः सांप्रतं विधिनापत्यकारणं कन्यारत्नमुपपादितम् ॥ ४,१२.
तो विचार करू लागला, 'मी अपत्यरहित आहे, माझी पत्नी वंध्या आहे, म्हणूनच आज विधीने मला अपत्यसुखासाठी ही कन्यारत्न दिली आहे.'
तदेतत्समुद्वहामीति ॥ ४,१२.
'म्हणून मी हिला पत्नी म्हणून स्वीकारतो.'
अथ वैनां स्यन्दनमारोप्य स्वमधिष्ठानं नयामि ॥ ४,१२.
मग त्याने तिला आपल्या रथावर बसवले आणि आपल्या घरी नेले.
तयैव देव्याशैव्ययाहमनुज्ञातःसमुद्वहामीति ॥ ४,१२.
राणी शैव्येच्या संमतीने त्याने तिच्याशी विवाह केला.
अथैनां रथमारोप्य स्वनगरमगच्छत् ॥ ४,१२.
मग तिला रथावर बसवून तो आपल्या नगरात गेला.
विजयिनं च राजानमशेषपौरभृत्वयरिजनामात्यसमेता शैव्या द्रष्टुमधिष्ठनद्वारमागता ॥ ४,१२.
विजयी राजा, सर्व नगरातील लोक, नातेवाईक, सैन्य आणि मंत्री यांच्या सोबत, राजवाड्याच्या दरवाज्यावर आला असता, शैव्याने त्याला भेटायला तिथे हजेरी लावली.
सा चावलोक्य राज्ञः सव्यपार्शववर्त्तिनीं कन्यामीषदुद्भूतामर्षस्फुरदधरपल्लवा राजानमवोचत् ॥ ४,१२.
राजाच्या डाव्या बाजूला उभी असलेली एक तरुणी, जी थोडीशी रागाने ओठ हलवत होती, तिला पाहून शैव्याने राजाला विचारले.
अतिचपलचित्तात्र स्यन्दने केयमारोपितेति ॥ ४,१२.
ही जी इतकी चंचल मनाची मुलगी आहे, ती या रथात कोण आहे?
असावप्यनालोचितोत्तरवचनोतिभयात्तामाह स्नुषा ममेयमिति ॥ ४,१२.
पुढे काही विचारले जाईल या भीतीने आणि न विचार करता, त्याने लगेच सांगितले, 'ही माझी सून आहे.'
अथैनं शैव्योवाच ॥ ४,१२.
तेव्हा शैव्याने त्याला विचारले:
नाहं प्रसूता पुत्रेण नान्या पत्न्यभवत्तव । स्नुषासंबन्धता ह्योषा कतमेन सुतेन ते ॥ ४,१२.
मी तुला मुलगा दिला नाही, आणि तुझी दुसरी बायकोही नाही; मग ही स्त्री तुझ्या कोणत्या मुलाच्या पत्नीमुळे सून झाली?