अशेषपर्वस्वेतेषु तस्मात् संयमिभिर्बुधैः । भाव्यं सच्छास्त्रदेवेज्याध्यानजप्यपरैर्नरैः
म्हणून या सर्व पवित्र दिवशी, ज्ञानी आणि संयमी लोकांनी, खरे शास्त्र वाचावे, देवांची पूजा करावी, ध्यान आणि जप करावा.
नान्ययोनावयोनौ वा नोपयुक्तौषधस्तथा । द्विजदेवगुरूणां च व्यवायी नाश्रमे भवेत्
इतर जातीच्या स्त्रीशी, अयोग्य ठिकाणी, औषध घेतल्यानंतर, द्विज, देव किंवा गुरु यांच्या पत्नीशी, किंवा तपश्चर्येच्या ठिकाणी संग करू नये.
चैत्यचत्वरतीरेषु नैव गोष्ठे चतुष्पथे । नैव श्मशानोपवने सलिलेषु महीपते
चैत्य, चौक, गोठा, स्मशान, झाडांची दाटी किंवा पाण्यात — राजन, या ठिकाणी संग करू नये.
प्रोक्तपर्वस्वशेषेषु नैव भूपाल सन्ध्ययोः । गच्छेद्व्यवायं मनसा न मूत्रोच्चारपीडितः
इतर पवित्र दिवशी आणि संध्याकाळी, तसेच लघवी किंवा शौचाची गरज असताना, किंवा मनातसुद्धा — संग करू नये, राजन.
पर्वस्वभिगमोऽधन्यो दिवा पापप्रदो नृप । भुवि रोगावहो नॄणामप्रशस्तो जलाशये
पवित्र दिवशी संग केल्याने अपयश येते; दिवसा केल्याने पाप लागते, राजन; जमिनीवर केल्याने रोग होतात; पाण्यात केल्यास निंदा होते.
परदारान्न गच्छेत मनसापि कथञ्चन । किमु वाचास्थिबन्धोऽपि नास्ति तेषु व्यवायिनाम्
कधीही, अगदी मनातसुद्धा, दुसऱ्याच्या पत्नीच्या जवळ जाऊ नये; मग बोलणे किंवा कृतीने तर विचारायलाच नको. असे करणाऱ्यांना धर्माचा बंधन राहत नाही.
मृतो नरकमभ्येति हीयतेऽत्रापि चायुषः । परदाररतिः पुंसामिह चामुत्र भीतिदा
असा पुरुष मेला की नरकात जातो आणि या जन्मातही त्याचे आयुष्य कमी होते; दुसऱ्याच्या पत्नीशी संग केल्याने या जगात आणि पुढच्या जन्मातही भीती मिळते.
इति मत्वा स्वदारेषु ऋतुमत्सु बुधो व्रजेत् । यथोक्तदोषहीनेषु सकामेष्वनृतावपि
हे जाणून, ज्ञानी पुरुषाने आपल्या पत्नीशी योग्य ऋतूत, वरील दोष नसताना, इच्छा असेल तेव्हा, आणि ऋतू नसला तरीही संग करावा.
(गृहस्थाचारकथनम्) और्व उवाच देवगोब्राहमणान् सिद्धान् वृद्धाचार्यांस्तथार्चयेत् । द्विकालञ्च नमेत् सन्ध्यामग्नीनुपचरेत् तथा
और्व म्हणाले — देव, गायी, ब्राह्मण, सिद्ध, वयोवृद्ध आणि गुरु यांचा सन्मान करावा; सकाळ-संध्याकाळ दोन्ही वेळा संध्यावंदन करावे आणि अग्नीची सेवा करावी.
सदानुपहते वस्त्रे प्रशस्ताश्च महौषधीः । गारुडानि च रत्नानि बिभृयात् प्रयतो नरः
नेहमी स्वच्छ वस्त्रे घालावीत, उत्तम औषधींचा वापर करावा आणि भक्तीभावाने गरुडवर्गातील मौल्यवान रत्न घालावीत.
प्रस्निग्धामलकेशश्च सुगन्धिश्चारुवेषधृक् । सिताः सुमनसो हृद्या बिभृयाच्च नरः सदा
केस नेहमी मऊ आणि स्वच्छ ठेवावेत, सुगंध लावावा, मनाला आवडेल असे वस्त्र परिधान करावे आणि नेहमी पांढरी, सुंदर, मनाला आनंद देणारी फुले लावावीत.
किञ्चित् परस्वं न हरेन्नाल्पमप्यप्रियं वदेत् । प्रियञ्च नानृतं ब्रूयान्नान्यदोषानुदीरयेत्
इतरांचे काहीही घेऊ नये, अगदी थोडेही नाही; कुणालाही कटू बोलू नये; कुणाला खुश करण्यासाठी खोटे बोलू नये; आणि दुसऱ्यांचे दोष दाखवू नयेत.
नान्यश्रियं तथा वैरं रोचयेत् पुरुषर्षभ । न दुष्टं यानमारोहेत् कूलच्छाया न संश्रयेत्
इतरांची संपत्ती किंवा वैर यांची इच्छा करू नये, पुरुषश्रेष्ठा; खराब वाहनात बसू नये, आणि नदीच्या काठीच्या सावलीत थांबू नये.
विद्विष्टपतितोन्मत्तबहुवैरादिकीटकैः । बन्धकी बन्धकीभर्तुः क्षुद्रानृतकथैस्सह
द्वेष असलेल्यांपासून, पतित, वेडसर, भांडखोर, कीटकांनी भरलेल्या लोकांपासून, तसेच वेश्या, तिचे ग्राहक आणि खोट्या, नीच गोष्टी सांगणाऱ्यांपासून दूर राहावे.
तथातिव्ययशीलैश्च परिवादरतैश्शठैः । बुधो मैत्रीं न कुर्वीत नैकः पन्थानमाश्रयेत्
जो माणूस फारच उधळपट्टी करणारा, दुसऱ्यांची निंदा करण्यात आनंद मानणारा किंवा कपटी असतो, अशा लोकांशी सुज्ञ माणसाने मैत्री करू नये; आणि एकट्याने प्रवासही करू नये.
नावगाहेज्जलौघस्य वेगमग्रे नरेश्वर । प्रदीप्तं वेश्म न विशेन्नारोहेच्छिखरं तरोः
राजन, वेगाने वाहणाऱ्या नदीत उतरू नये, जळत्या घरात जाऊ नये आणि झाडाच्या टोकावर चढू नये.
न कुर्याद्दन्तसङ्घर्षं कुष्णीयाच्च न नासिकाम् । नासंवृतमुखो जृम्भेच्छ्वासकासौ विसर्जयेत्
दात एकमेकांवर घासू नयेत, नाकात बोट घालू नये; जांभई देताना तोंड उघडे ठेवू नये आणि श्वास किंवा खोकला दुसऱ्यांकडे वळवू नये.
नोच्चैर्हसेत् सशब्दं च न मुञ्चेत् पवनं बुधः । नखान्न खादयेच्छिन्द्यान्न तृणं न महीं लिखेत्
सुज्ञ माणसाने मोठ्याने हसू नये किंवा गोंगाट करू नये, तसेच मोठ्याने वारा सोडू नये; नखांनी अन्न खाऊ नये, गवत कापू नये किंवा जमिनीत ओरखडे काढू नयेत.
न श्मश्रु भक्षयेल्लोष्टं न मृद्नीयाद्विचक्षणः । ज्योतींष्यमेध्यशस्तानि नाभिवीक्षेत च प्रभो
शहाण्या माणसाने दाढी किंवा माती खाऊ नये, किंवा ती मळू नये; आणि अग्नी, अशुद्ध वस्तू किंवा निषिद्ध कृत्यांकडे पाहू नये.
नग्नां परस्त्रियं चैव सूर्यं चास्तमयोदये । न हुङ्कुर्याच्छवं गन्धं शवगन्धो हि सोमजः
परस्त्री नग्न अवस्थेत दिसली तर तिला पाहू नये, तसेच सूर्य उगवताना किंवा मावळताना पाहू नये; प्रेताचा वास घ्यावा नये, कारण तो सोमाचा वास असतो.
चतुष्पथं चैत्यतरुं श्मशानोपवनानि च । दुष्टस्त्रीसन्निकर्षं च वर्जयेन्निशि सर्वदा
रात्री नेहमी चौक, पूज्य झाडे, स्मशान, बागा आणि वाईट स्त्रियांचा संग टाळावा.
पूज्यदेवद्विजज्योतिश्छायां नातिक्रमेद्बुधः । नैकश्शून्याटवीं गच्छेत् तथा शून्यगृहे वसेत्
सुज्ञ माणसाने पूज्य देव, ब्राह्मण किंवा दिव्याची सावली ओलांडू नये; तसेच एकट्याने ओसाड जंगलात जाऊ नये किंवा रिकाम्या घरात राहू नये.
केशास्थिकण्टकामेध्यबलिभस्मतुषांस्तथा । स्नानार्द्रधरणीं चैव दूरतः परिवर्जयेत्
केस, हाडे, काटे, अशुद्ध वस्तू, यज्ञातील उरलेले, राख, तांदळाची साल आणि स्नानानंतर ओलेलेली माती यापासून दूर राहावे.
नानार्यानाश्रयेत् कांश्चिन्न जिह्मं रोचयेद्बुधः । उपसर्पेन्न वै व्यालं चिरं तिष्ठेन्न वोत्थितः
सुज्ञ माणसाने अनार्य लोकांचा सहवास करू नये, वाकडेपणाची इच्छा धरू नये; सापाजवळ जाऊ नये, आणि फार वेळ उभे किंवा बसून राहू नये.
अतीव जागरस्वप्ने तद्वत्स्नानासने बुधः । न सेवेत तथा शय्यां व्यायामं च नरेश्वर
सुज्ञ माणसाने फार वेळ जागरण, झोप, स्नान किंवा बसणे करू नये; तसेच फार वेळ झोपणे किंवा व्यायाम करणेही टाळावे, राजन.
दंष्ट्रिणः शृङ्गिणश्चैव प्राज्ञो दूरेण वर्जयेत् । अवश्यायं च राजेन्द्र पुरोवातातपौ तथा
शहाण्या माणसाने दात असलेले किंवा शिंगे असलेले प्राणी, धुके, उलट वारा आणि उन्हापासून दूर राहावे, राजन.
न स्नायान्न स्वपेन्नग्नो न चैवोपस्पृशेद्बुधः । मुक्तकेशश्च नाचामेद्देवाद्यर्चां च वर्जयेत्
नग्न अवस्थेत स्नान, झोप किंवा शुद्धीचे कर्म करू नये; मोकळ्या केसांनी अन्न खाऊ नये किंवा देवांची पूजा करू नये.
होमदेवार्चनाद्यासु क्रियास्वाचमने तथा । नैकवस्त्रः प्रवर्तेत द्विजवाचनिके जपे
होम, देवपूजा, आचमन किंवा पवित्र ग्रंथांचे पठण करताना एकच वस्त्र घालू नये.
नासमञ्जसशीलैस्तु सहासीत कथञ्चन । सद्वृत्तसन्निकर्षो हि क्षणार्द्धमपि शस्यते
वाईट वर्तन असलेल्या लोकांशी कधीच संग करू नये; पण सज्जनांचा थोडा वेळही सहवास लाभला तरी तो प्रशंसनीय आहे.
विरोधं नोत्तमैर्गच्छेन्नाधमैश्च सदा बुधः । विवाहश्च विवादश्च तुल्यशीलैर्नृपेष्यते
सुज्ञ माणसाने श्रेष्ठ किंवा कनिष्ठ लोकांशी वाद करू नये; विवाह किंवा वाद नेहमी समविचारी लोकांशीच करावा, राजन.