नरेन्द्र! स्मर्यतामात्मा ह्मलं ते गृध्रचेष्टया । पाषण्डालापजातोऽयं दोषो यदूगृध्रता गतः
राजा, आता तू गिधाडासारखी वागत आहेस, हे लक्षात ठेव. चुकीच्या बोलण्यामुळेच तुला गिधाडाचा जन्म मिळाला आहे.
ततः काकत्वमापन्नं समनन्तरजन्मति । उवाच तन्वी भर्त्तारमुपलभ्यात्मयोगतः
मग लगेच पुढच्या जन्मात तो कावळा झाला. ती सडपातळ स्त्री आपल्या सामर्थ्याने त्याला ओळखून पतीला संबोधू लागली.
अशेषा भूभृतः पूर्वं वश्या यस्मै बलिं ददुः । सत्वं काकत्वमापन्नो जातोऽद्य बलिभुक् प्रभो
पूर्वी ज्या सर्व राजांनी तुला आदराने भेटवस्तू दिल्या, तेच आता कावळ्याच्या रूपात तुझे अन्न झाले आहेत, प्रभो.
एवमेव च काकात्वे स्मारितः स पुरातनम् । तत्याज भूपतिः प्राणान् मयूरत्वमवाप च
कावळ्याच्या रूपात असतानाही तिने त्याला आठवण करून दिली. मग त्या राजाने आपले प्राण सोडले आणि मोराच्या रूपात जन्म घेतला.
मयूरत्वं ततः सा वै चकारानुगतिं शुभा । दत्तैः प्रतिक्षणां ह्टद्यस्तृप्त तज्जातिभोजनेः
मग ती शुभ्र स्त्रीही त्याच्या मागे मोरिणीच्या रूपात गेली आणि त्या जातीच्या अन्नाने नेहमी तृप्त राहिली.
ततस्तु जनको राजा वाजिमेधं महाक्रतुम् । चकार तस्यावभृथे स्त्रपयामास तं तदा
यानंतर जनक राजा यांनी मोठा अश्वमेध यज्ञ केला. त्या यज्ञाच्या समाप्तीला स्नान करताना त्याने त्याला शुद्ध केलं.
सस्त्रौ स्वयं च तन्वङ्गी स्मारयामास चापि तम् । यथासौ श्वश्वृगालाद्या योनीर्जग्राह पार्थिवः
तेथे सडपातळ स्त्रीने स्वतः त्याला आठवण करून दिली, आणि राजानेही, की तो कसा कुत्रा, कोल्हा आणि इतर जन्म घेत होता.
स्मृतजन्मक्रमः सोऽथ तत्याज स्व कलेवरम् । जज्ञ स जनकस्यैव पुत्रोऽसौ सुमहात्मनः
मग सर्व जन्मांची आठवण काढून त्याने आपले शरीर सोडले आणि तो महान आत्मा जनक राजाच्याच पोटी जन्माला आला.
ततः सा पितरं तन्वी विवहार्थमचोदयत् । स चापि कारयामास तस्या राजा स्वयवरम्
मग तिने आपल्या वडिलांना विवाहासाठी विनंती केली. राजाने तिच्यासाठी स्वयंवर आयोजित केला.
स्वयंवरे कृते सा तं सम्प्राप्तं पतिमात्मनः । वपरयामास भूयोऽपि भर्तृ भावेन भामिनी
स्वयंवरात, जेव्हा तो तेथे आला, तिने त्यालाच पती म्हणून निवडलं. पुन्हा एकदा तिने त्याची पत्नी म्हणून सेवा केली.
बुभुजे च तया सार्द्ध सम्भोगान्नृपनन्दनः । पितर्य्युपरते राज्यं विदेहेषु चकार सः
राजांचा आनंद असणारा तो राजकुमार तिला सोबत घेऊन सुख उपभोगत होता. वडील गेल्यावर त्याने विदेह देशाचे राज्य सांभाळले.
इयाज यज्ञान् सुबहुन् ददौ दानानि चार्थिनाम् । पुत्रानुत्पादयामास युयुधे च सहारिबिः
त्याने अनेक यज्ञ केले आणि मागणाऱ्यांना दान दिले. त्याने पुत्रांना जन्म दिला आणि शत्रूंशी युद्ध केले.
राज्यं भुक्त्वा यथान्यायं पालयित्वा वसुन्धराम् । तत्याज स प्रियान् प्राणान् संग्रामे धर्मतो नृपः
राज्याचा योग्यतेने उपभोग करून आणि पृथ्वीचे रक्षण करून त्या राजाने धर्मासाठी प्रिय प्राण युद्धात सोडले.
ततश्वितास्थं तं भूयो भर्त्तारं सा शुभेक्षणा । अन्वारुरोह विधिवद् यथापूर्वं मुदा सती
मग ती शुभ नेत्रांची पत्नी, पूर्वीप्रमाणेच योग्य विधीने आणि आनंदाने, पुन्हा आपल्या पतीच्या मागे चितेवर चढली.
ततोऽवाप तया सार्द्धं राजपुत्र्या स पार्थिवः । ऐन्दानतीत्यवै लोकान् लोकान् कामदुहोऽक्षयान्
नंतर त्या राजाने राजकन्येसोबत इंद्राच्या पलीकडील, सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या आणि कधीही न संपणाऱ्या लोकांना प्राप्त केले.
स्वर्गाक्षयत्वमतुलं दाम्पत्यमतिदुर्लभम् । प्राप्त पुण्यफलं प्राप्य संशुद्धिं तां द्रिजोत्तम
स्वर्गातील अतुलनीय आणि अत्यंत दुर्मिळ दांपत्य स्थिती, पुण्यफळ आणि शुद्धी मिळवून, तो त्या अवस्थेला पोहोचला, हे द्विजश्रेष्ठा.
एष पाषण्डसम्भाषाद्दोषः प्रोक्तो मया द्रिज । तथाश्वमेधावबृथस्त्रानमाहात्म्यमेव च
हे द्विजा, मी पाषंड्यांशी संगतीमुळे होणारा दोष आणि अश्वमेध व अवभृथ स्नानाचे महत्त्व सांगितले.
तस्मात् पाषण्डिभिः पापैरालापस्पर्शनं त्यजेत् । विशेषतः क्रियाकाले यज्ञादौ चापि दीक्षितः
म्हणून पापी पाषंड्यांशी बोलणे आणि स्पर्श करणे टाळावे, विशेषतः कर्मकांडाच्या वेळी, यज्ञाच्या आरंभी आणि दीक्षा घेतल्यावर.
क्रियाहानिर्गृ हे यस्य मासमेकं प्रजायते । तस्यावलोकनात् सूर्यं पश्येत मतिमान् नरः
कर्मांचा त्याग केल्यामुळे ज्याचा जन्म एक महिना होतो, त्याला पाहिल्यावर सुज्ञ माणसाने सूर्याकडे पाहून स्वतःला शुद्ध करावे.
किं पुनर्यैस्तु सत्यक्ता त्रयी सर्वात्मना द्रिज । परान्नभोजिभिः पापैर्वेदवादविरोधिबिः
मग ज्यांनी संपूर्णपणे तीन वेद सोडले आहेत, दुसऱ्याचे अन्न खातात, पापी आहेत आणि वेदविरोधी वागतात, त्यांचे काय?
सहालापस्तु संसर्गः सहास्या चातिपापिनी । पाषण्डिबिर्दुराचारैस्तस्मात्ताः परिवर्जयेत्
अत्यंत पापी, वाईट वर्तन असलेल्या पाषंड्यांशी संग, बोलणे किंवा त्यांच्यासोबत राहणे टाळावे.
पाषण्डिनो विकर्मस्थान् वैडालब्रतिकाञ्छठान् । हैतुकान् वकवृत्तींश्व वाङूमात्रेणापि नार्चयेत्
वर्ज्य कर्म करणारे, मांजरीसारखी व्रत पाळणारे, कपटी, वाद करणारे किंवा दांभिक पाषंडी, यांना शब्दानेसुद्धा सन्मान देऊ नये.
दूरादपास्तः सम्पर्कः सहस्यापि च पापिभिः । पाषण्डिभिर्दुराचारैस्तस्मात्ताः परिवर्जयेत्
अशा पापी, वाईट वर्तन असलेल्या पाषंड्यांशी दूर राहून संपर्क आणि संगती टाळावी.
एते नग्नास्तवाख्याता दृष्टया श्राद्धोपघातकाः । येषां सम्भाषणात् पुंसां दिनपुण्यं प्रणश्यति
हे नग्न आणि तावाक्य असणारे, श्राद्ध विधीचे नाश करणारे आहेत; त्यांच्याशी बोलल्याने त्या दिवशीचे पुण्य नष्ट होते.
एते पाषणिडनः पापा न ह्म तानालपेदू बुधः । पुण्यं नश्यति सम्भाषादेतेषां तद्दिनोद्भवम्
हे पाषंडी पापी आहेत; बुद्धिमान माणसाने त्यांच्याशी बोलू नये, कारण त्यांच्याशी बोलल्याने त्या दिवसाचे पुण्य नष्ट होते.
पुं सां जटाधरणमौण्डयवतां वृथैव । मोघाशिनामखिलशौचनिराकृतानाम् तोयप्रदानपितृपिण्डबहिष्कृतानां सम्भाषणादपि नरा नरकं प्रयान्ति
जटा ठेवणारे किंवा डोके मुंडण करणारे, व्यर्थ अन्न खाणारे, सर्व शुद्धता नाकारणारे, पाणी देणे व पितृ तर्पणातून वर्ज्य झालेले, यांच्याशी बोलल्याने माणसे नरकात जातात.
मैत्रेय उवाच। भगवन्यन्नरैः कार्य्यं साधुकर्मण्यवस्थितैः । तन्मह्यं गुरुणाख्यातं नित्यनैमित्तिकात्मकम्
मैत्रेय म्हणाला: भगवंत, सत्कर्मात स्थिर असणाऱ्यांनी काय करावे, हे आपण मला नेहमी व निमित्तिक कर्तव्यांसह सांगितले. आता आणखी कृपा करून सांगा, गुरुजी.
वर्णधर्मास्तथाख्याता धर्मा ये चाश्रमेषु च । श्रोतुमिच्छाम्यहं वंशं राज्ञां तद्ब्रूहि मे गुरो
आपण वर्णधर्म आणि आश्रमधर्म सांगितले. आता मला राजांच्या वंशाबद्दल ऐकायचे आहे, ते कृपया सांगा, गुरुजी.
श्रीपराशर उवाच । मैत्रेय श्रूयतामयमनेकयज्वशूरवीरधीरभूपालालंकृतो ब्रह्मादिर्मानवो वंशः
श्रीपराशर म्हणाले, मैत्रेय, आता मी ब्रह्मादि मनुच्या वंशाची कथा सांगतो, ज्यात अनेक राजे होते — जे यज्ञकुशल, शूर, पराक्रमी आणि बुद्धिमान होते.
तदस्य वंशस्यानुपूर्वीमश्षोवंशपापप्रणाशनाय मैत्रेयैतां कथां शृणु
या वंशातील पाप दूर व्हावे म्हणून, मैत्रेय, ही कथा नीट लक्ष देऊन ऐक.