सवनं पुष्करद्वीपे राजानं समकारयत
त्याने सवन याला पुष्करद्वीपाचा राजा केले.
जम्बूद्वीपेश्वरो यस्तु आग्नीध्रो मुनिसत्तम । तस्य पुत्रा बभुवुस्ते प्रजापतिसमा नव
मुनिश्रेष्ठा, अग्नीध्र हा जांबूद्वीपाचा स्वामी झाला. त्याला प्रजापतीसमान नऊ पुत्र झाले.
नाभिः किम्पुरुषश्वे वै हरिवर्ष इलावृतः । रम्यो हिरण्वान् षष्ठश्च कुरुर्भद्राश्व एव च
त्यांची नावे अशी: नाभि, किम्पुरुष, हरिवर्ष, इलावृत, रम्य, हिरण्यवान, सहावा कुरु आणि भद्राश्व.
केतुमालस्तथैवान्यः साधुचेष्टो नृपोऽभवत् । जम्बूद्रीपविभागांश्च तषां विप्र निशामय
आणखी एक म्हणजे केतुमाल, जो सदाचरणी राजा होता. ब्राह्मण, आता या सर्वांनी जांबूद्वीप कसा विभागला ते ऐक.
पित्रा दत्तं हिमाह्वन्तु वर्षं नाभेस्तु दक्षिणम् । हेमकूटं तथा वर्षं ददौ किम्पुरुषाय सः
त्यांच्या वडिलांनी नाभिला दक्षिणेकडील हिमाह्वान नावाचे वर्ष दिले आणि किम्पुरुषाला हेमकूट नावाचे वर्ष दिले.
तृतीयं नैषधं वर्षं हरिवर्षाय दत्तवान । इलावृताय प्रददौ मैरुर्यत्र तु मध्यगः
तिसरे नैषध नावाचे वर्ष हरिवर्षाला दिले आणि इलावृताला मध्यभागी असलेला मेरू पर्वत दिला.
नीलाचलाश्वितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता । श्वेतं तदुत्तरं वर्षं पित्रा दत्तं हिरण्वते
वडिलांनी रम्याला नीलपर्वताच्या पायथ्याशी असलेले वर्ष दिले आणि उत्तरेकडील श्वेत नावाचे वर्ष हिरण्यवानला दिले.
यदुत्तरं श्वृङ्गवतो वर्षं तत् कुरवे ददौ । मेरोः पूर्व्वेणा यद् वर्षं भद्राश्वाय प्रदत्तवान्
शृंगवान पर्वताच्या उत्तरेला असलेले वर्ष कुरुला दिले आणि मेरूच्या पूर्वेला असलेले वर्ष भद्राश्वाला दिले.
गन्धमादनवर्षन्तु केतुमालाय दत्तवान । इत्येतानि ददौ तेभ्यः पुत्रेभ्यः स नरेश्वरः
गन्धमादन प्रदेश केतुमालाला दिला; अशा प्रकारे त्या राजाने आपल्या मुलांना ही सर्व प्रदेशे वाटून दिली.
वर्षेष्वेतेषु तान् पुत्रानभिषितच्य स भूमिपः । शालग्रामं महापुण्यं मैत्रेय तपसे ययौ
या सर्व प्रदेशांमध्ये आपल्या मुलांना राज्याभिषेक करून, तो राजा महापवित्र शालग्राम येथे तप करण्यासाठी गेला, हे मैत्रेय.
यानि किंपुरुषादीनि वर्षाण्यष्टौ महामुने। तेषां स्वाभाविकी सिद्धिः सुखप्राया ह्ययत्नतः
महामुने, किंपुरुष वगैरे आठ प्रदेशांमध्ये लोकांना सहजपणे आणि प्रयत्न न करता सुख मिळते; त्यांची सिद्धी नैसर्गिक आहे.
विपर्य्ययो न तेष्वस्ति जरामृत्युभयं न च । धर्म्माधर्म्मौ न तेष्वास्तां नोत्तमाधममध्यमाः
त्यांना सुख-दुःखाचा अनुभव येत नाही, वृद्धत्व किंवा मृत्यूचे भय नाही; तिथे धर्म-अधर्म किंवा श्रेष्ठ-कनिष्ठ-मध्यम असा भेद नाही.
न तेष्वस्ति युगावस्था क्षेत्रेष्वष्टासु सर्व्वदा । हिमाह्वयं तु वै वर्षं नाभेरासीन्महात्मनः
त्या आठ प्रदेशांमध्ये कधीही युगांची विभागणी नाही; पण हिमाह्वय नावाचा प्रदेश महात्मा नाभी यांचा होता.
तस्यर्षभोऽभवत् पुत्रो मेरुदेव्यां महाद्युतिः । ऋषभाद् भरतो जज्ञ ज्येष्ठःपुत्रशतस्य सः
त्यांचा तेजस्वी पुत्र ऋषभ हा मेरुदेवीपासून जन्मला; ऋषभापासून भरत जन्मला, जो शंभर मुलांमध्ये ज्येष्ठ होता.
कृत्वा राज्यं स्वधर्म्मेण तथेष्ट्वा विविधान् मखान् । अभिषच्य सुतं ज्येष्ठं भरतं पृथिवीपतिम्
स्वधर्माने राज्य करून आणि विविध यज्ञ करून, त्याने आपल्या ज्येष्ठ पुत्र भरताला पृथ्वीचे राज्य दिले.
तपसे स महाभागः पुलस्त्यस्याश्रमं ययौ । वानप्रस्थविधानेन तत्रापि कृतनिश्चयः
तो महाभाग तपासाठी पुलस्त्याच्या आश्रमात गेला आणि वनवासाच्या पद्धतीने राहण्याचा निश्चय केला.
तपस्तेपे यथान्यायं यदा च स महीपतिः । तपसा कर्शितोऽत्यर्थं कृशो धमनिसन्ततः
त्या राजाने योग्य पद्धतीने तप केले; आणि जेव्हा तो तपामुळे फार कृश झाला, त्याच्या अंगातील शिरा स्पष्ट दिसू लागल्या—
नग्नो वीटां मुखे दत्त्वा वीराध्वानं ततो गतः । ततश्च भारतं वर्षमेतल्लोकेषु गीयते
तो नग्न अवस्थेत, तोंडात वस्त्राचा तुकडा ठेवून, वीरांचा मार्ग धरून निघून गेला; म्हणूनच हे प्रदेश जगात भरत नावाने प्रसिद्ध झाले.
भरताय यतः पित्रा दत्तं प्रातिष्ठता वनम् । सुमतिर्भरतस्याभूत् पुत्रः परमधार्म्मिकः
जेव्हा त्याच्या वडिलांनी वनवासासाठी निघताना भरताला हे राज्य दिले, तेव्हा भरताला सुमती नावाचा अत्यंत धर्मशील पुत्र झाला.
कृत्वा सम्यग् ददौ तस्मै राज्यमिष्टमखः पिता । पुत्रसंक्रमितश्रीस्तु भरतः स महीपतिः
पित्याने यथायोग्य यज्ञ करून, इच्छित राज्य त्याला दिले; अशा प्रकारे भरत राजाने आपली समृद्धी आपल्या पुत्राकडे सोपवली.
योगाभ्यासरतः प्राणान् शालग्रामेऽत्यजन्मुने । अजायत च विप्रोऽसौ योगिनां प्रवरे कुले
योगाभ्यासात मग्न राहून, त्याने शालग्राम येथे प्राण सोडले; आणि तो योग्यांच्या श्रेष्ठ कुलात ब्राह्मण म्हणून जन्माला आला.
मैत्रय । तस्य चरितं कथयिष्यामि ते पुनः । सुमतेस्तेजसस्तस्मादिन्द्रद्युम्नो व्यजायत
मैत्रेय म्हणतो: मी तुला त्याच्या चरित्राची कथा पुन्हा सांगीन; त्या तेजस्वी सुमतीपासून इंद्रद्युम्न जन्मला.
परमेष्ठी ततस्तस्मात् प्रतिहारस्तदन्वयः । प्रतिहर्त्तेति विख्यात उत्पन्नस्तस्य चात्मजः
त्याच्यापासून परमेष्ठी, त्याच्यापासून प्रतिहार, आणि त्याचा पुत्र प्रतिहार्त म्हणून प्रसिद्ध झाला.
भुवस्तस्मात् तथोद्गीथः प्रस्तारस्तत्सुतो विभुः । पृथुस्ततोऽभवन्नक्तो नक्तस्यापि गयः सुतः
भुवापासून उद्गीथ, त्याचा पुत्र प्रस्तार, प्रथूपासून नक्त, आणि नक्ताचा पुत्र गय झाला.
नरो गयस्य तनयस्तत्पुत्रोऽभूद् विराट् ततः । तस्य पुत्रो महावीर्य्यो धीमांस्तस्मादजायत
गयाचा पुत्र नर, त्याचा पुत्र विराट, आणि त्याच्यापासून मोठ्या सामर्थ्यवान व बुद्धिमान पुत्र जन्मला.
महान्तस्तत्सुतश्चाभूनूमनस्युस्तस्य चात्मजः । त्वष्टा त्वष्टुश्च विरजो रजस्तस्याप्यभूत् सुतः
त्याचा पुत्र महान्त, त्याचा पुत्र उमनस्यु; त्वष्टाचा पुत्र त्वष्टा, आणि राजाचा पुत्र विरज झाला.
शतजिद्रजसस्तस्य जज्ञ पुत्रशतं मनने । विशगूज्योतिःप्रधानास्ते यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः
शतजित या राजाला शंभर मुलं झाली, त्यात विशगु आणि ज्योतिः हे प्रमुख होते. त्यांच्या वंशामुळे या लोकांची वाढ झाली.
तैरिदं भारतं वर्षं नवभेदमलङ्गतम । तेषां वंशप्रसूतैश्च भुक्तेयें भारती पुरा
त्यांनी या भारतभूमीचे नऊ भाग केले; आणि त्यांच्या वंशजांनी पूर्वी या भारतभूमीचा उपभोग घेतला.
कृतत्रेतादिसर्गेण युगाख्या ह्म क्सप्ततिः
कृत, त्रेता आणि इतर युगांच्या निर्माणाने 'युग' नावाचे काळचक्र सुरू झाले.
एष स्वायम्भुवः सर्गो येनेदं पूरितं जगत् । वाराहे तु मुने ! कल्पे पूर्वमन्वान्तराधिपः
हीच स्वायंभुवाची सृष्टी आहे, ज्याने हे जग भरले; पण वाऱ्हा कल्पात, हे मुनी, तो पूर्वीच्या मन्वंतराचा अधिपती होता.