शुकी श्येनी च भीसी च सुग्रीवी शुचिगृध्रिका । शुकी शुकानजनयदुलूकी प्रत्युलूककान्
ताम्राच्या सहा कन्या, ज्या अत्यंत सामर्थ्यवान होत्या, त्यांची नावे अशी आहेत: शुकी, श्येनी, भासी, सुग्रीवी, शुचि आणि गृध्रिका.
श्येनी श्येनांस्तथा भासी भासान् गृध्रांश्च गृध्रयपि । शुच्यौदकान् पक्षिगणान् सुग्रीवी तु व्यजायत
शुकीने पोपट, घुबड आणि रात्रभर जागणारे पक्षी जन्माला घातले; श्येनीने घार, भासीने बगळे आणि गिधाडे, तर गृध्रीनेही गिधाडे जन्माला घातली.
अश्वानुष्ट्रान् गर्द्द भांश्च ताम्रावंशः प्रकीर्त्तितः । विनतायास्तु पुत्रौ द्रौ विख्यातौ गरुड़ारुणौ
शुचिने जलचर पक्षी जन्माला घातले; सुग्रीवीने विविध पक्षी निर्माण केले. ताम्राच्या वंशातून घोडे, उंट आणि गाढवे आले.
सुपर्णः पततां श्वष्ठो दारुणः पन्नागाशनः । सुरसायां सहस्त्रन्तु सर्पाणाममितौजसाम्
विनतेचे दोन सुपुत्र म्हणजे गरुड आणि अरुण, जे पापापासून दूर राहिले. सुपर्ण हा सर्व उडणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि दारुण हा सर्पभक्षक होता.
अनेकखिरसां ब्रह्मन् शेचराणां महात्मनाम् । काद्रवेयास्तु बलिनः सहस्त्रममितौजसः
सुरसेपासून हजारो अत्यंत सामर्थ्यवान, अनेक डोकी असलेले, आणि दिव्य गुणधर्म असलेले सर्प जन्मले.
सुपर्णावशागा ब्रह्मन् जज्ञिरे नैकमस्तकाः । तेषां प्रधानभूतास्तु शेषवासुकितक्षकाः
कद्रूपासून हजारो बलवान, प्रचंड तेजस्वी आणि अनेक डोकी असलेले सर्प जन्मले, जे सुपर्णाच्या अधीन होते.
शङ्खः श्वेतो महापह्मः कम्बलाख्वतरौ तथा । एलापत्रस्तथा नागः कर्कोटक-दनञ्जयौ
त्यामध्ये शेष, वासुकी, तक्षक, शंख, श्वेत, महापद्म, कंबळ आणि अश्वतर हे प्रमुख नाग आहेत.
एते चान्ये च बहवो दन्दशूका विषोल्वणाः । गणां क्रोधवशं विद्धि तस्याः सर्व्वो च दंष्टिणः
त्याचप्रमाणे एलापुत्र, कर्कोटक आणि धनंजय हे नाग, तसेच असंख्य विषारी आणि भयंकर सर्प जन्मले.
स्थलजाः पक्षिणोऽब्जाश्च दारुणाः पिशिताशनाः । क्रोधा तु जनयामास पिशाचांश्यच महाबलान्
हे सर्व स्थळावर, पाण्यात आणि आकाशात जन्मलेले, भयंकर आणि मांसाहारी प्राणी क्रोधवशेचे संतती आहेत.
गास्तु वै जनयामास सुरभिर्म्महिषांस्तथा । इरा वृक्ष-लता-वल्लीस्तृणजातीश्च सर्व्वशः । खसा तु यक्षरक्षांसि मुनिरप्सरसस्तथा
क्रोधेपासून बलवान पिशाच्च जन्मले; सुरभीने गायी आणि म्हशी जन्माला घातल्या; इराने झाडे, वेल, लता आणि सर्व प्रकारचे गवत निर्माण केले.
अरिष्टा तु महासत्त्वान् गन्धर्व्वान् समजीजनत् । एते कश्यपदायादाः कीर्त्तिताः स्थाणु-जङ्गमाः
स्वसाने यक्ष आणि राक्षस निर्माण केले; मुनीने अप्सरा जन्माला घातल्या; आणि महाशक्तिशाली अरिष्टेने गंधर्व निर्माण केले.
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्त्रशः । एष मन्वन्तरे मर्गो ब्रह्मन् स्वारोचिषे स्मृतः
हे सर्व कश्यपांचे वंशज आहेत, स्थावर आणि जंगम दोन्ही. त्यांच्या पुत्रांची आणि नातवंडांची संख्या शेकड्यांनी आणि हजारोंनी आहे.
वैवस्वते च महति वारुणे वितते क्रतौ । जुह्वानस्य ब्रह्मणो वै प्रजासर्ग इहोच्यते
हे ब्राह्मण, हीच स्वारोचिष मन्वंतरातील सृष्टी आहे.
पूर्व्वं यत्र तु सप्तर्षीनुत्पन्नान् सप्त मानसान् । पुत्रत्वे कल्पयामास स्वयमेव पितामहः
पूर्वी, त्या वैवस्वत आणि वारुण मन्वंतरांत, तसेच कृतयुगात, जुह्वान नावाच्या ब्रह्म्याने केलेली प्रजांची सृष्टी येथे सांगितली आहे.
गन्धर्व्वभोगिदेवानां दानवानाञ्च सत्तम । दितिर्व्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपम्
गंधर्व, सर्प, देव आणि दानव यांच्या रक्षणासाठी, पितामहाने स्वतः सात ऋषींना आपले पुत्र म्हणून नेमले.
तया चाराधितः सम्यक् कश्यपस्तपतां वरः । वरेण च्छन्दयामास सा च वव्र ततो वरम्
पुत्र गमावलेल्या दितीने कश्यपाला प्रसन्न करण्यासाठी योग्य रीतीने पूजा केली.
पुत्रमिन्द्रवधार्थाय समर्थममितौजसम् । स च तस्मै वरं प्रादादू भार्य्यायै मुनिसत्तम
कश्यप ऋषी तृप्त होऊन तिला वर दिला, आणि तिने इंद्राचा वध करू शकणारा, प्रचंड तेजस्वी पुत्र मागितला.
दत्ता च वरमत्युय्र कश्यपस्तामुवाच ह । शक्रं पुत्रो निहन्ता ते यदि गर्भं शरच्छतम्
कश्यपाने तिला तो कठीण वर दिला आणि नंतर आपल्या पत्नीला असे सांगितले.
समाहितातिप्रयता शुचिनी धारयिष्यसि । इत्येवमुत्तवा तां देवीं सङ्गतः कश्यपो मुनिः
जर तू अत्यंत एकाग्रतेने, शुद्धतेने आणि प्रयत्नाने शंभर वर्षे गर्भ धारण केलास, तर तुझा पुत्र इंद्राचा वध करील.
दधार मा च तं गर्भं सम्यक् शौचसमन्विता । गर्भमात्मवधार्थाय ज्ञात्वा तं मघवानपि
कश्यप ऋषींनी असे सांगून तिच्याशी संग केला; दितीने मोठ्या शुद्धतेने गर्भ धारण केला.
सुश्रूषु स्तामथागच्छदू विनयादमराधिपः । तस्याश्चैवान्तरं प्रेप्सुरतिष्ठते पाकशासनः
माझा नाश करणारा हा गर्भ आहे हे समजून, देवांचा राजा इंद्र नम्रतेने तिची सेवा करू लागला.
ऊने वर्ष शते चास्या ददर्शान्तरमात्मना । अकृत्वा पादयोः शौचं दितिः शयनमाविशत्
इंद्र तिला गर्भात प्रवेश करण्याची संधी शोधत होता; शंभर वर्षे जवळपास पूर्ण झाली तेव्हा त्याने आपल्या सामर्थ्याने एक संधी ओळखली.
नि द्राञ्चाहारायामास तस्याः कुक्षिं प्रविश्य सः । वज्रपाणिर्म्महागर्भं चिच्छदाथ स सप्तधा
दितीने पाय धुतले नाहीत आणि झोपायला गेली; त्या वेळी इंद्र तिच्या गर्भात शिरला.
स पीड़यमानो वज्रेणा प्ररुरोदातिदारुणम् । मा रोदीरिति तं शक्रः पुनः पूनरभाषत
इंद्राने वज्राने मोठ्या गर्भाचे सात भाग केले; त्या वेळी गर्भाने जोरात रडायला सुरुवात केली.
सोऽभवत् सप्तधा गर्भस्तमिन्द्रः कुपितः पुनः । एकैक सप्तधा चक्र वज्रणारिविदारिणा
इंद्र पुन्हा पुन्हा म्हणाला, 'रडू नकोस!' पण गर्भ सात भागात विभागला गेला, आणि इंद्र रागावून पुन्हा तसेच केले.
मरुतो नाम देवास्ते बभूवुरतिवेगिनः । यदुक्तं वै मघवता तेनैव मरुतोऽभवन् । देवा एकोनपञ्चासत् सहाया वज्रपाणिनः
इंद्राने प्रत्येक भाग पुन्हा सात तुकड्यांत विभागले; त्यामुळे वाऱ्यासारखे वेगवान मरुत नावाचे देव जन्मले.
श्रीपराशर उवाच यदाभिषिक्तः स पृथुः पूर्वं राज्ये महर्षिभिः । ततः क्रमेण राज्यानि ददौ लोकपितामहः ॥ १,२२.
श्री पराशर म्हणतात: जेव्हा त्या पृथूला महर्षींनी राज्यात अभिषेक केला, तेव्हा जगाच्या पितामहाने योग्य क्रमाने राज्ये वाटली.
नक्षत्रग्रहविप्राणां वीरुधां चाप्यशेषतः । सोमं राज्ये दधद्ब्रह्मा यज्ञानां तपसामपि ॥ १,२२.
ब्रह्म्याने सर्व नक्षत्र, ग्रह, ब्राह्मण आणि वनस्पतींचे राज्य, तसेच यज्ञ आणि तपाचे राज्य सोमाला दिले.
राज्ञां वैश्रवणं राज्ये जलानां वरुणं तथा । आदित्यानां पतिं विष्णुं वसूनामथ पावकम् ॥ १,२२.
राजांचा राजा कुबेर, जलांचा राजा वरुण, आदित्यांचा स्वामी विष्णू, आणि वसूंचा स्वामी पावक (अग्नी) यांना बनवले.
प्रजापतीनां दक्षं तु वासवं मरुतामपि । दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादमधिपं ददौ ॥ १,२२.
प्रजापतींचा स्वामी दक्ष, मरुतांचा स्वामी वासव (इंद्र), आणि दैत्य-दानवांचा अधिपती प्रह्लाद यांना नेमले.