विद्याविद्ये भवान्सत्यमसत्यं त्वं विषामृते । प्रवृत्तं च निवृत्तं च कर्म वेदोदितं भवान्
तूच विद्या आणि अविद्या, सत्य आणि असत्य, विष आणि अमृत; तूच प्रवृत्ती आणि निवृत्ती, आणि वेदांनी सांगितलेली कर्मे.
समस्तकर्मभोक्ता च कर्मोपकरणानि च । त्वमेव विष्णो सर्वाणि सर्वकर्मफलं च यत्
हे विष्णू, सर्व कर्मांचा भोक्ता, सर्व कर्मांची साधने, आणि सर्व कर्मांचे फळ—हे सर्व तूच आहेस.
मय्यन्यत्र तथान्येषु भूतेषु भुवनेषु च । तवैवाव्याप्तिरैश्वर्यगुणसंसूचिकी प्रभो
माझ्यात, इतरांमध्ये, सर्व जीवांत आणि सर्व लोकांत, प्रभो, तुझ्या ऐश्वर्यगुणांनीच तुझा व्याप सूचित होतो.
त्वां योगिनश्चिंतयन्ति त्वां यजंति च याजकाः । हव्यकव्यभुगेकस्त्वं पितृदेवस्वरूपधृक्
तुला योगी ध्यान करतात, यजमान पूजा करतात; देव आणि पितर यांना अर्पण केलेल्या हव्या-कव्यांचा एकटाच भोक्ता तूच आहेस, आणि त्या दोन्ही रूपांत तूच आहेस.
रूपं महत्ते स्थितमत्र विश्वं ततश्च सूक्ष्मं जगदेतदीश । रूपामि सर्वाणि च भूतभेदास्तेष्वन्तरात्माख्यमतीव सूक्ष्मम्
हे ईशा, तुझे महान रूप इथे विश्वरूपाने स्थिर आहे, आणि त्यानंतर सूक्ष्म जगही तुझेच आहे; सर्व रूपे आणि जीवांचे भेद तुझेच असून, त्यातला अतिशय सूक्ष्म अंतरात्माही तूच आहेस.
तस्माच्च सूक्ष्मादिविश्षोणानामगोचरे यत्परमात्मरूपम् । किमप्यचिन्त्यं तव रूपमस्ति तस्मै नमस्ते पुरुषोत्तमाय
आणि त्या सूक्ष्मतेच्या पलीकडे, इंद्रियांना न कळणाऱ्या ठिकाणी, तुझे परमात्मरूप आहे; हे पुरुषोत्तमा, तुझे एक असे रूप आहे जे कोणाच्याही कल्पनेपलीकडे आहे—त्याला मी नमस्कार करतो.
सर्वभूतेषु सर्वात्मन्या शक्तिरपरा तव । गुणाश्रया नमस्तस्यै शाश्वतायै सुरेश्वर
सर्व जीवांत, सर्व आत्म्यांत, तुझी जी शक्ती आहे, हे देवाधिदेव, ती गुणांवर आधारलेली आणि शाश्वत आहे; त्या शक्तीला मी नमस्कार करतो.
यातीतगोचरा वाचां मनसां चाविश्षोणा । ज्ञानिज्ञानपरिच्छेद्या तां वन्दे स्वेश्वरीं पराम्
ती शक्ती वाणी आणि मनाच्या पलीकडची आहे, हे विष्णू; ती ज्ञानाने किंवा अज्ञानाने समजता येत नाही—त्या परात्पर स्वामिनीला मी वंदन करतो.
ॐ नमो वासुदेवाय तस्मै भगवते सदा । व्यतिरिक्तं न यस्यास्ति व्यतिरिक्तोखिलस्य यः
ॐ, त्या वासुदेवाला नेहमी नमस्कार, जो सर्वांपासून वेगळा नाही, आणि ज्याच्यापासून काहीच वेगळे नाही.
नमस्तस्मै नमस्तस्मै नमस्तस्मै महात्मने । नाम रूपं न यस्यैको योस्तित्वेनोपलभ्यते
त्या महान आत्म्याला पुन्हा पुन्हा नमस्कार, ज्याला नाव किंवा रूप किंवा एकत्व यापैकी कशानेही ओळखता येत नाही.
यस्यावताररूपाणि समर्चन्ति दिवौकसः । अपश्यन्तः परं रूपं नमस्तस्मै महात्मने
ज्याचे अवताररूप देवांनी पूजले, पण त्याचे परम रूप त्यांना दिसत नाही — त्या महान आत्म्याला नमस्कार.
योन्तस्तिष्ठन्नशेषस्य पश्यतीशः शुभाशुभम् । तं सर्वसाक्षिणं विश्वं नमस्ये परमेश्वरम्
जो सर्वांच्या आत राहून शुभ-अशुभ पाहतो, सर्वांचा साक्षीदार, स्वतः विश्वच आहे — त्या परमेश्वराला मी नमस्कार करतो.
नमोस्तु विष्णवे तस्मै यस्या भिन्नमिदं जगत् । ध्येयः स जगतामाद्यः स प्रसीदतु मेऽव्ययः
ज्याच्या शक्तीने हे जग विविध आहे, जो सर्वांचा आद्य, ध्यान करण्यास योग्य आहे — त्या अविनाशी विष्णूला नमस्कार; तो माझ्यावर कृपा करो.
यत्रोतमेतत्प्रोतं च विश्वमक्षरमव्ययम् । आधारभूतः सर्वस्य स प्रसीदतु मे हरिः
ज्याच्यात आणि ज्यामुळे हे अक्षर, अविनाशी विश्व गुंफलेले आहे, जो सर्वांचा आधार आहे — तो हरि माझ्यावर कृपा करो.
ॐ नमो विष्णवे तस्मै नमस्तस्मै पुनः पुनः । यत्र सर्वं यतः सर्वं यः सर्वसंश्रयः
ॐ, त्या विष्णूला पुन्हा पुन्हा नमस्कार, ज्याच्यात सर्व काही आहे, ज्यापासून सर्व काही उत्पन्न होते, जो सर्वांचा आश्रय आहे.
सर्वगत्वादनन्तस्य स एवाहमवस्थितः । मत्तः सर्वमहं सर्वं मयि सर्वं सनातने
अनंताच्या सर्वव्यापकतेमुळे मीच स्थिर आहे; सर्व काही माझ्यातून आहे, मीच सर्व आहे, सर्व काही सनातन माझ्यात आहे.
अहमेवाक्षयो नित्यः परमात्मात्मसंश्रयः । ब्रह्मसंज्ञोऽहमेवाग्रे तथान्ते च परः पुमान्
मीच अविनाशी, नित्य, परमात्मा, आत्म्याचा आश्रय आहे; प्रारंभात ब्रह्म म्हणून ओळखला जातो, शेवटी मीच परम पुरुष आहे.
एवं सञ्चिन्तयन् विष्णुमभोदेनात्मनो द्रिज । त्मयत्वमवाप्याग्रय मेने चात्मानमच्युतम्
शुद्ध मनाने विष्णूचे चिंतन करत, त्या ब्राह्मणाने त्याच्याशी एकरूपता मिळवली आणि स्वतःला अच्युतच मानले.
विसस्मार तथात्मानं नान्यत् किञ्चिदजानत । अहमेवाव्ययोऽनन्तः परमात्मेत्यचिन्तयत्
त्याने आपला वेगळा आत्मा विसरला, दुसरे काहीच जाणले नाही; 'मीच अविनाशी, अनंत, परमात्मा आहे' असे त्याने विचार केले.
तस्य तदभावनायोगात् क्षीणापापस्य वे क्रमात् । शुद्ध ऽन्तः करणो विष्णुस्तस्थौ ज्ञानमयेऽच्युतः
अशी भावना साधताना, पाप कमी होत गेल्यावर, त्याचे अंतःकरण शुद्ध झाले आणि अच्युत विष्णू ज्ञानरूपाने प्रकट झाला.
योगप्रभावात् प्रह्लादि जाते विष्णुमयेऽसुरे । चलत्युरगबन्धैस्तैर्म्मैत्रय त्रटितं क्षणात्
योगाच्या प्रभावाने, प्रह्लाद विष्णूमय झाल्यावर, सर्पांचे बंध क्षणात तुटले, हे मैत्रेय.
भ्रान्तग्राहगणः सोर्म्मर्ययौ क्षोभ महार्णवः । चचाल च मही सर्वा सशौलवनकानना
महासागरात मोठा गोंधळ झाला, लाटांचे समूह भांबावले; संपूर्ण पृथ्वी, पर्वत, वन आणि उपवनांसह थरथरली.
स च तं शेलमम्पातं दैत्यैर्न्यस्तमथोपरि । प्रक्षिप्य तस्मात् सलिलान्निश्चक्राम महामतिः
म्हणून, त्या बुद्धिमानाने दैत्यांनी ठेवलेला मोठा दगड पाण्यातून दूर फेकून, तो बाहेर आला.
दृष्ट्वा च स जगदू भूयो गगनाद्यु पलक्षणम् । प्रह्लदोऽस्मीति सस्मार पुनरात्मानमात्मना
पुन्हा जग, आकाश आणि त्याचे चिन्हे पाहून, प्रह्लादाने स्वतःला पुन्हा आठवले.
तुष्टाव च पुनर्धीमाननादिं पुरुषोत्तमम् । एकाग्रमतिरव्यग्रो यतवाक्कायमानसः
आणि पुन्हा, त्या बुद्धिमानाने एकाग्र मनाने, शांत, वाणी, शरीर आणि मन नियंत्रित करून आद्य पुरुषोत्तमाची स्तुती केली.
ऊँ नमः परमार्थार्थ स्थूलसूक्ष्मक्षराक्षर । व्यक्ताव्यक्त कलातीत सकलेश निरंञ्जन
ॐ, सर्वोच्च सत्याचा अर्थ, स्थूल-सूक्ष्म, नाशवंत-अविनाशी, प्रकट-अप्रकट, भेदांपलीकडे, सर्वांचा स्वामी, निर्मळ — याला नमस्कार.
गुणाञ्जन गुणाधार निर्गुणात्मन् गुणस्थिर । मूर्त्तामूर्त्त महामूर्त्ते सूक्ष्ममूर्त्ते स्फुटास्फुट
गुणांचा आधार, गुणांचे अधिष्ठान, गुणांपलीकडे असलेला आत्मा, गुणात स्थिर; रूप असलेला आणि निराकार, महान रूप, सूक्ष्म रूप, स्पष्ट-अस्पष्ट.
करालसौम्यरूपात्मन् विद्याविद्यालयाच्युत । सदसद्रूप सद्भाव सदसद्भावभावन
भीषण आणि सौम्य रूपाचा, विद्या आणि अविद्येचा निवास, हे अच्युत; अस्तित्व आणि अनस्तित्वाचा स्वरूप, सत्य भाव, सत-असत भावांची उत्पत्ती करणारा.
नित्यानित्यप्रपञ्जात्मन् निष्प्रपञ्चामालश्रित । एकानिक नमस्तुभ्यं वासुदेवादिकारण
हे वासुदेव, ज्याचे स्वरूप शाश्वत आणि अशाश्वत दोन्ही आहे, ज्याला माया स्पर्श करत नाही आणि जो पूर्णपणे शुद्ध आहे, जो एकमेव आणि अद्वितीय आहे, त्या मूळ कारणाला मी नमस्कार करतो.
यः स्थूलसूक्ष्मः प्रकटः प्रकाशो यःसर्व्भूतो न च सर्व्वभूतः । विश्वं यतश्चैतदविश्वहेतो र्नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय
जो स्थूल आणि सूक्ष्म आहे, प्रकट आणि तेजस्वी आहे, जो सर्व जीवांमध्ये आहे पण सर्व जीव नाही, ज्यापासून हे विश्व निर्माण झाले आणि जो अविश्वाचा कारण आहे, त्या परम पुरुषाला मी नमस्कार करतो.