इत्युक्त्वा मंत्रपूतैस्तैः कुशैर्मुनिगणानृपम्। निजघ्नुर्निहतं पुर्वं भगवन्निन्दनादिना
असं म्हणून, त्या ऋषीसमूहाने मंत्रशुद्ध कुशांनी त्या राजाला, पूर्वी भगवंताची निंदा केल्यामुळे, ठार केलं.
ततश्च मुनयो रेणुं ददृशुः सर्वतो द्विज। किमेतदिति चासन्नात्पप्रच्छुस्ते जनास्तदा
तेव्हा, द्विजा, ऋषींनी सर्वत्र धूळ उडताना पाहिली. लोक जवळ येऊन विचारू लागले, 'हे काय आहे?'
आख्यातं च जनैस्तेषां चोरीभूतैरराजके। राष्ट्रे तु लोकैरारब्धं परस्वादानमातुरैः
लोकांनी त्यांना सांगितलं की, राजा नसल्यामुळे राज्यात चोरी सुरू झाली आहे, आणि दुसऱ्याचं मालमत्ता घेण्यासाठी लोक उतावळे झाले आहेत.
तेषामुदीर्णवेगानां चोराणां मुनिसत्तमाः। सुमहद्दृश्यते रेणुः परवित्तापहारिणाम्
त्या चोरांमध्ये, ज्यांची लालसा वाढली होती, हे ऋषिश्रेष्ठा, दुसऱ्याचं धन लुटणाऱ्यांमुळे मोठी धूळ उडताना दिसली.
ततः संमंत्र्! य ते सर्वे सुनयस्तस्य भूभृतः। ममन्थुरूरुं पुत्रार्थमनपत्यस्य यत्नतः
मग सर्व ज्ञानी ऋषींनी एकत्र चर्चा करून, त्या पुत्ररहित राजाच्या मुलासाठी, त्याच्या मांडीला मोठ्या प्रयत्नाने मथलं.
मथ्यमानात्समुत्तस्थौ तस्योरोः पुरुषः किल। दग्धस्थूणाप्रतीकाशः खल्वाटास्योतिह्रस्वकः
मांडी मथताना, तिथून एक माणूस बाहेर आला, जळलेल्या खांबासारखा दिसणारा, टक्कल आणि फारच ठेंगणा.
किं करोमीति तान्सर्वान्स विप्रानाह चातुरः। निषीदेति तमूचुस्ते निषादस्तेन सोऽभवत्
तो चतुरपणे सर्व ऋषींना विचारू लागला, 'मी काय करू?' ते म्हणाले, 'बस,' म्हणून त्याला 'निषाद' असं नाव पडलं.
ततस्तत्संभवा जाता विन्ध्यशैलनिवासिनः। निषादा मुनिशार्दूल पापकर्मोपलक्षणाः
त्याच्यापासूनच निषाद लोक जन्मले, हे ऋषिश्रेष्ठ, जे विंध्य पर्वतात राहतात आणि पापकर्मासाठी ओळखले जातात.
तेन द्वारेण तत्पापं निष्क्रान्तं तस्य भूपतेः। निषादास्ते ततो जाता वेनकल्मषनाशनाः
त्या मार्गाने त्या राजाचं पाप बाहेर पडलं; म्हणून निषाद लोक जन्मले, जे वेनाचं पाप नष्ट करणारे ठरले.
तस्यैव दक्षिणं हस्तं ममन्थुस्ते ततो द्विजाः
मग त्या द्विज ऋषींनी त्याचा उजवा हात मथायला सुरुवात केली.
मथ्यमाने च तत्राभूत्पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्। दीप्यमानः स्ववपुषा साक्षादग्निरिव ज्वलन्। ३९ आद्यमाजगवं नाम खात्पपात ततो धनुः। शराश्च दिव्या नभसः कवचं च पपात ह
मथताना, वेनाचा तेजस्वी आणि सामर्थ्यशाली पुत्र पृथू प्रकट झाला, स्वतःच्या तेजाने अग्नीप्रमाणे उजळणारा. त्याच वेळी आकाशातून 'आजगव' नावाचं धनुष्य, दिव्य बाण आणि कवच खाली पडले.
तस्मिन् जाते तु भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः
त्याच्या जन्माने सर्व प्राणी अत्यंत आनंदित झाले.
सत्पुत्रेणैव जातेन वेनोपि त्रिदिवं ययौ। पुन्नाम्नो नरकात् त्रातः सुतेन सुमहात्मना
चांगला पुत्र जन्मल्यावर, वेन हाही स्वर्गात गेला; आपल्या पुण्यवान पुत्रामुळे तो 'पुन्नाम' नरकातून सुटला.
तं समुद्रा श्च नद्यश्च रत्नान्यादाय सर्वशः। तोयानि चाभिषेकार्थं सर्वाण्येवोपतस्थिरे
मग समुद्र आणि नद्या, सर्व रत्नं आणि पवित्र पाणी घेऊन, पृथूच्या अभिषेकासाठी एकत्र आले.
पितामहश्च भगवान्देवैराङ्गिरसैः सह। स्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि च सर्वशः। समागम्य तदा वैन्यमभ्यसिञ्चन्नराधिपम्
पितामह आणि सर्व देव, अङ्गिरसांचे वंशज, तसेच सर्व स्थावर आणि जंगम जीव एकत्र आले आणि त्यांनी त्या वेळी वेण्याचा पुत्र पृथू याला राजसिंहासनावर अभिषेक केला.
हस्ते तु दक्षिणे चक्रं दृष्ट्वा तस्य पितामहः। विष्णोरंशं पृथुं मत्वा परितोषं परं ययौ
त्याच्या उजव्या हातात चक्र पाहून पितामहाने पृथू हा विष्णूचा अंश आहे हे ओळखले आणि त्याला अत्यंत समाधान मिळाले.
विष्णुचक्र करे चिह्नं सर्वेषां चक्रवर्तिनाम्। भवत्यव्याहतो यस्य प्रभावस्त्रिदशैरपि
विष्णूच्या चक्राचे चिन्ह सर्व चक्रवर्ती राजांच्या हातावर असते; ज्याची कीर्ती आणि सामर्थ्य देवांनाही रोखता येत नाही.
महता राजराज्येन पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्। सोभिषिक्तो महातेजा विधिवद्धर्मको विदै
महान तेजस्वी आणि पराक्रमी वेण्याचा पुत्र पृथू याचा विधिपूर्वक, धर्माने युक्त आणि मोठ्या राज्याचा राजा म्हणून अभिषेक करण्यात आला.
पित्रा पराजितास्तस्य प्रजास्तेनानुरञ्जिताः। अनुरागात्ततस्तस्य नाम राजेत्यजायत
त्याच्या वडिलांनी ज्यांना जिंकले होते, त्या प्रजेला पृथूने प्रेमाने आपलेसे केले; त्यांच्या प्रेमामुळे त्याला 'राजा' हे नाव मिळाले.
आपस्तस्तंभिरे चास्य समुद्र मभियास्यतः। पर्वताश्च ददुर्मार्गं ध्वजभङ्गश्च नाभवत्
तो समुद्राकडे जात असताना पाण्याने त्याला अडथळा केला नाही; पर्वतांनी वाट दिली आणि त्याचा ध्वज कधीही मोडला गेला नाही.
अकृष्टपच्या पृथिवी सिद्धन्त्यन्नानि चिंतया। सर्वकामदुघा गावः पुटके पुटके मधु
नांगर न चालवता पृथ्वीवर धान्य उगवत होते, सहज अन्न मिळत होते; सर्व इच्छित वस्तू गायी देत होत्या आणि प्रत्येक भांड्यात मध मिळत होते.
तस्य वै जातमात्रस्य यज्ञे पैतामहे शुभे। सूतः सूत्यां समुत्पन्नः सौत्येऽहनि महामतिः
त्याच्या जन्मावेळी झालेल्या शुभ पितृयज्ञात, सुत नावाचा बुद्धिमान पुरुष सुत्येच्या दिवशी जन्माला आला.
तस्मिन्नेव महायज्ञेजज्ञे प्राज्ञेऽथ मागधः। प्रोक्तौ तदा मुनिवरैस्तावुभौ सूतमागधौ
त्याच मोठ्या यज्ञात एक विद्वान मागधही जन्माला आला; त्या दोघांना, सुत आणि मागध, श्रेष्ठ ऋषींनी जाहीर केले.
स्तूयतामेष नृपतिः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्। कर्मैतदनुरूपं वां पात्रं स्तोत्रस्य चापरम्
हा वेण्याचा पुत्र, पराक्रमी पृथू राजा गौरवाने स्तुतीस पात्र आहे; तुमची कृत्ये योग्य आहेत आणि तुम्ही स्तुतीसाठी योग्य पात्र आहात.
ततस्तावूचतुर्विप्रान्सर्वानेव कृताञ्जली। अद्य जातस्य नो कर्म ज्ञायतेस्य महीपतेः
मग त्या दोघांनी सर्व ब्राह्मणांना हात जोडून म्हटले, 'या नव्याने जन्मलेल्या राजाची कृत्ये आम्हाला अजून माहीत नाहीत.'
गुणा न चास्य ज्ञायन्ते न चास्य प्रथितं यशः। स्तोत्रं किमाश्रयं त्वस्य कार्यमस्माभिरुच्यताम्
त्याचे गुण अजून माहीत नाहीत, त्याची कीर्तीही प्रसिद्ध झालेली नाही; मग आम्ही त्याची स्तुती कशावर आधारून करावी आणि काय सांगावे?
ऋषय ऊचुः। करिष्यत्येष यत्कर्म चक्रवर्ती महाबलः। गुणा भविष्या ये चास्य तैरयं स्तूयतां नृपः
ऋषी म्हणाले: 'हा महान बलवान चक्रवर्ती राजा भविष्यात अनेक कृत्ये करील; त्याच्या होणाऱ्या गुणांवरून त्याची स्तुती करा.'
श्रीपराशर उवाच ततः स नृपतिस्तोषं तच्छ्रत्वा परमं ययौ। सद्गुणैः श्लाघ्यतामेति तस्माच्छ्लाघ्या गुणा मम
श्री पराशर म्हणतात: हे ऐकून त्या राजाला अत्यंत समाधान मिळाले; चांगल्या गुणांमुळेच माणसाची स्तुती होते, म्हणून गुण मला प्रिय आहेत.
तस्माद्यदद्य स्तोत्रेण गुणनिर्वर्णनं त्विमौ। करिष्येते करिष्यामि तदेवाहं समाहितः
म्हणून आज हे दोघे स्तुतीमध्ये जे गुण सांगतील, ते मीही अंगीकारण्याचा प्रयत्न करीन.
यदिमौ वर्जनीयं च किंचिदत्र वदिष्यतः। तदहं वर्जयिष्यामीत्येवं चक्रे मतिं नृपः
जर हे दोघे काही वर्ज्य गोष्टी सांगतील, तर मी त्या टाळीन; असे ठरवून राजाने मनाशी निश्चय केला.