एकदा, काळाच्या आरंभाला, पूज्य मैत्रेय ऋषी पराशरांना विचारतात, "हे महर्षी, या कल्पाच्या प्रारंभात ब्रह्मा-नारायणाने सर्व सृष्टीची निर्मिती कशी केली, ते मला सांगा." त्यावर पराशर उत्तर देतात, "पुण्यवान ब्रह्मा, ज्यांचे स्वरूप नारायण आहे, त्यांनीच या विश्वातील सर्व प्रजांची निर्मिती केली. हे ऐक, प्रजापतींच्या अधिपतीने, त्या परमेश्वराने हे कसे केले." मागील कल्पाची रात्र संपली, आणि ब्रह्मा प्रबुद्ध झाले, तेव्हा त्यांनी पाहिले की संपूर्ण जग रिकामे आहे. तो नारायण, जो सर्वश्रेष्ठ, अगम्य आणि सर्वाच्या पलीकडे आहे, तोच ब्रह्माचा रूप घेऊन सर्वाचा आदिस्रोत आणि कारण बनला. येथे नारायणाबद्दल एक श्लोक सांगितला जातो—जो ब्रह्माचा रूप असलेला देव आहे, तोच या जगाचा उद्गम आणि संहार आहे. "पाणी" यांना 'नारा' असे म्हणतात, आणि ती नारा यांची संतती आहे, कारण त्यांचे पहिले निवासस्थान त्याच्यात होते, म्हणून त्याला 'नारायण' असे स्मरण केले जाते. जेव्हा संपूर्ण पृथ्वी पाण्यात विलीन झाली, तेव्हा पृथ्वी त्या पाण्यात आहे हे जाणून, प्रजापतींनी तिला वर काढण्याचा उपाय शोधला. पूर्वीच्या कल्पांप्रमाणे, त्यांनी मासा, कूर्म वगैरे विविध रूपे धारण केली, आणि या वेळी त्यांनी वराहाचे रूप घेतले. प्रजापती, सर्वांचा आत्मा, परमात्मा, वेद आणि यज्ञमय रूप धारण करून जगाचे पालन करण्यासाठी प्रकट झाले. जनलोकात वास करणाऱ्या सनकादि सिद्धांनी त्यांचे स्तवन केले, आणि तो परमेश्वर, सर्वाचा आधार, पाण्यात प्रवेशला. त्यावेळी, अधःपाताळातून आलेली पृथ्वी देवी, भक्तिभावाने त्यांना वंदन करून स्तुती करू लागली—"कमलनयन, शंख, चक्र, गदा धारण करणाऱ्या प्रभो, मला पुन्हा वर उचल, कारण मी पूर्वीही तुझ्यापासूनच उत्पन्न झाले आहे. तूच मला पूर्वी वर काढलेस, जनार्दना, मी तुझ्यापासूनच बनले आहे; आकाश आणि इतर सर्व सृष्टीही तुझ्यापासूनच उत्पन्न झाल्या आहेत. सर्व प्राण्यांचा आत्मा असलेल्या, अव्यक्त मूळकारण असलेल्या, कालस्वरूपा, तुला नमस्कार. तूच सर्वांचा सर्जक, रक्षक आणि संहारकर्ता आहेस; ब्रह्मा, विष्णु, रुद्र या रूपांत तू सृष्टीच्या विविध कर्मात प्रकट होतोस. जेव्हा संपूर्ण जग एकाच महासागरात विलीन होते, तेव्हा गोविंदा, ज्ञानी तुझाच ध्यान करतात. तुझ्या सर्वोच्च स्वरूपाला कोणीही जाणू शकत नाही; तुझ्या अवताररूपांना स्वर्गवासीय पूजतात. मोक्षाची इच्छा करणारे तुझ्या सर्वोच्च ब्रह्मस्वरूपाची उपासना करतात; वासुदेवाची उपासना न करता कोणाला मोक्ष मिळू शकेल? मनाने, इंद्रियांनी, बुद्धीने जे काही जाणता येते, ते सर्व तुझेच रूप आहे. मी तुझ्यामुळे व्यापलेली, तुझ्यामुळे आधारलेली, तुझ्यामुळे निर्मिलेली, आणि तुझ्यातच विसावलेली आहे; म्हणून मला माधवी असे म्हणतात. सर्व ज्ञानस्वरूपा, तुला विजय असो! स्थूल-सूक्ष्म, अविनाशी, अनंत, अव्यक्त-व्यक्त, प्रभो, तुला विजय असो! सर्वांचा आत्मा, व्यापी, अंतर्यामी, विश्वाचा अधिपती, यज्ञस्वरूप, निष्पाप, यज्ञ, वषट्कार, ॐकार, अग्नि—हे सर्व तूच आहेस. वेद, त्यांच्या शाखा, यज्ञपुरुष, सूर्य, ग्रह, तारे, नक्षत्रे, आणि संपूर्ण जग—हे सर्व तूच आहेस. हे परमपुरुषा, तू साकार-निराकार, दृश्य-अदृश्य आहेस. मी जे काही बोलले अथवा न बोलले, त्या सर्व गोष्टींसाठी, तुला पुन्हा पुन्हा वंदन." पृथ्वीच्या या स्तुतीने प्रसन्न होऊन, पृथ्वीचे धारक असलेल्या प्रभूंनी, सामगानासारखा गंभीर, गूढ नाद करत, प्रचंड गर्जना केली. मोठ्या कमलासारख्या डोळ्यांनी तेजस्वी वराहाने स्वतःच्या सुळ्यावर पृथ्वीला उचलून, अधःपाताळातून वर घेतले, आणि तो निळ्या पर्वतासारखा, कमलपर्णांनी आच्छादित, तेजाने चमकत होता. तो वर चढताना, त्याच्या तोंडातून निघणाऱ्या वाऱ्याने साचलेले पाणी दूर केले, आणि जनलोकात आश्रय घेतलेल्या सनंदनादी ऋषींना स्नान घालून शुद्ध केले. त्याच्या खुरांच्या टोकांनी पाताळाच्या पृष्ठभागावर पाणी ढवळले गेले, आणि त्याच्या श्वासाने ते सर्वत्र पसरले; तेथे राहणारे सिद्ध आणि योगी चैतन्याने भरून गेले. वराह जसा वर चढत होता, त्याचे पोट अजूनही पाण्याने ओले होते, आणि त्याचे शरीर वेदस्वरूप होते. त्याच्या केसांच्या मध्ये वसणारे ऋषी त्याचे स्तवन करत होते. या जगात लोकांमध्ये वावरणारे योगी, त्यांच्या मनात आनंद आणि भक्तिभाव घेऊन, सनंदन वगैरे ऋषींसह, त्या पृथ्वीला धारण करणाऱ्या, दृढदृष्टी असलेल्या प्रभूला वंदन करू लागले. "हे परमेश्वरा, केशवा, विजयींच्या अधिपती, गदा, शंख, तलवार आणि चक्र धारण करणाऱ्या प्रभो! तूच सृष्टी, स्थिती आणि संहाराचा कारण आहेस; तूच सर्वोच्च अधिपती आहेस—तुझ्या चरणांपेक्षा उच्च काही नाही." या घटनांच्या संदर्भात, पराशर ऋषी सांगतात, "आता मी ययातीच्या ज्येष्ठ पुत्र यदुच्या वंशाचा उल्लेख करतो. जयध्वजाचा पुत्र तालजंघ होता." तसेच, "ययातीच्या चौथ्या पुत्र अनूला तीन पुत्र झाले—सभानल, चक्षु, आणि परमेषुष. सभानलाचा पुत्र कालानल होता." याचप्रमाणे, धर्मकार्यांच्या संदर्भात, सांगितले आहे की श्राद्ध नेहमी श्रद्धेने, शुद्ध जागी, पृथ्वीवर करावे. तिळांची विखुरण दैत्यांनी होऊ नये म्हणून काळजी घ्यावी. नख, केस, कीड किंवा उरलेले अन्न मिसळलेले किंवा शिळे अन्न कधीच वापरू नये. श्रद्धेने, आपल्या पितरांचा गोत्र उच्चारून जे अर्पण केले जाते, तेच त्यांचे खरे पोषण होते. पुराणकाळी, कलाप वनात पितरांनी इक्ष्वाकूला एक श्लोक म्हणून सांगितला—"आमच्या वंशात असे सदाचरणी पुरुष जन्माला यावेत, जे श्रद्धेने, गया क्षेत्री येऊन आम्हाला पिंड अर्पण करतील. आमच्या वंशात असा एक जण जन्मावा, जो श्रावण महिन्यात, मघा नक्षत्रावर, दूध, मध आणि तुपात शिजवलेला तेरावा पिंड अर्पण करील. किंवा तो सुंदर कन्येशी विवाह करील, काळ्या बैलाची मुक्तता करील, अथवा विधिपूर्वक अश्वमेध यज्ञ करील." अशा प्रकारे, या दिव्य चरित्रात, सृष्टीची उत्पत्ती, धर्मकर्मांची पवित्रता, आणि पितरांच्या श्रद्धेचे महत्त्व, हे सर्व एकत्र गुंफलेले आहे.